Τα αραβικά κόμμα στηρίζουν τον Άιζενκοτ – Χάνει τους Υπερορθόδοξους ο Νετανιάχου

Σε ένα πολιτικό θρίλερ με φόντο την παραμονή ή την αποχώρηση του Νετανιάχου από την εξουσία εξελίσσονται οι μετεκλογικές διαπραγματεύσεις στο Ισραήλ, καθώς τα αραβικά κόμματα αποκτούν ρόλο ρυθμιστή και έναν παραδοσιακό σύμμαχο του Ισραηλινού πρωθυπουργού, οι Υπερορθόδοξοι, να αρνείται να του προσφέρει τη στήριξή του. Εκτιμάται ότι η αντιπολίτευση είναι κοντά στον σχηματισμό κυβέρνησης.

Την Πέμπτη, ο Γκάμπι Άιζενκοτ και οι σύμμαχοί του συναντήθηκαν με τον πρόεδρο της χώρας, Ισαάκ Χέρτζογκ, ο οποίος, εκτός απροόπτου, θα δώσει τη εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Με τον πρόεδρο συναντήθηκαν και μέλη της Ενωμένης Λίστας, του αραβικού κόμματος της χώρας. Υπέρ του Άιζενκοτ τάσσεται το κόμμα του Ναφτάλι Μπένετ, ο Γιάιρ Γκολάν των Δημοκρατικών (στους οποίους εντάσσεται και το παλιό Εργατικό Κόμμα) και ο Αβιγκντόρ Λίμπερμαν του Yisrael Beytenu.

Σε μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη, ο Λίμπερμαν φέρεται να έχει άρει την άρνησή του να συνεργαστεί με τα κόμματα των Χαρέντι και να είναι πλέον ανοιχτός σε μια συνεργασία με το υπερορθόδοξο κόμμα Ενωμένο Ιουδαϊσμό της Τορά (UTJ). Το Κανάλι 12 μετέδωσε την Πέμπτη ότι ο Λίμπερμαν, κοσμικός-εθνικιστικής πολιτικός που βρίσκεται σε σύγκρουση με τις θρησκευτικές φατρίες, θεωρεί την πιθανότητα ανατροπής του πρωθυπουργού Μπένιαμιν Νετανιάχου ως περισσότερο επείγον στόχο.

Οι Υπερορθόδοξοι του UTJ, που είναι από καιρό σύμμαχος του Νετανιάχου, αρνήθηκε σήμερα να προτείνει τον Νετανιάχου ή οποιονδήποτε άλλον στον πρόεδρο Χέρτζογκ, ανοίγοντας προφανώς το δρόμο για την επιλογή να συμμετάσχει μαζί με τον Άιζενκοτ σε μια μελλοντική κυβέρνηση συνασπισμού.

Εν τω μεταξύ, στελέχη από τα κόμματα αποκλείουν το ενδεχόμενο να σχηματιστεί κυβέρνηση εθνικής ενότητας και με το κόμμα του Νετανιάχου. Η βουλευτής Μεϊράβ Κοέν το απέκλεισε λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν κάνεις δουλειές με σκορπιούς. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, υπηρέτησα σε κυβέρνηση ενότητας και, αντί να ωφελήσω τη χώρα μου, κατέληξα να της προκαλέσω ζημιά». Σε υψηλότερους τόνους ο βουλευτής Ραμ Μπεν-Μπαράκ που τόνισε ότι δεν πρέπει να υπάρχει «ενότητα με ανθρώπους που έχουν φασιστικές κοσμοθεωρίες».

Παραταύτα, περίπου 200 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν έξω από την κατοικία του προέδρου συγκεντρώθηκαν ζητώντας τον σχηματισμό κυβέρνησης ευρείας ενότητας, με τη συμμετοχή και του Λικούντ του Νετανιάχου. Τον ενδεχόμενο να λάβει μέρος και το Λικούντ στην κυβέρνηση έχει απορρίψει κατηγορηματικά και  το Γιασάρ του Άιζενκοτ. Τα δύο αραβικά κόμματα τάχθηκαν υπέρ του βασικού πολιτικού αντιπάλου του, Γκάντι Άιζενκοτ.

Σύμφωνα με το Reuters, οι νέες αυτές εξελίξεις (η στάση των αραβικών κομμάτων, η απώλεια των Υπερορθόδοξων στον Νετανιάχου και η αλλαγή στάσης Λίμπεραμαν) μεταβάλλει τις πολιτικές ισορροπίες που προέκυψαν από τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, οι οποίες δεν ανέδειξαν ξεκάθαρη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Το Λικούντ του Νετανιάχου αναδείχθηκε πρώτο κόμμα με 27 έδρες, ωστόσο ο ευρύτερος εθνικιστικός και θρησκευτικός συνασπισμός του περιορίστηκε στις 53 έδρες της 120μελούς Κνεσέτ. Από την άλλη πλευρά, τα τέσσερα κόμματα που στηρίζουν τον Άιζενκοτ εξασφάλισαν συνολικά 48 έδρες.

Το κλειδί βρίσκεται πλέον στις 19 έδρες των δύο αραβικών κομμάτων, που κατέγραψαν ιστορική εκλογική επίδοση και μπορούν να καθορίσουν τις εξελίξεις.

Ανατροπή των ισορροπιώνς;

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η στάση του Άχμαντ Τίμπι, βετεράνου Άραβα βουλευτή και ηγετικού στελέχους της Κοινής Λίστας, ο οποίος δήλωσε στο Associated Press ότι η παράταξή του είναι διατεθειμένη να σπάσει μια πολιτική παράδοση δεκαετιών, στηρίζοντας μια κυβέρνηση υπό εβραϊκή πολιτική ηγεσία με στόχο την απομάκρυνση του Νετανιάχου. «Θέλουμε να κάνουμε πράγματα που δεν κάναμε στο παρελθόν, προκειμένου να απομακρύνουμε αυτή την εγκληματική κυβέρνηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Κοινή Λίστα, η οποία διαθέτει 11 έδρες, εμφανίζεται πρόθυμη να στηρίξει μια κυβέρνηση Άιζενκοτ χωρίς να συμμετάσχει απαραίτητα σε αυτήν. Το δεύτερο αραβικό κόμμα, Ραάμ, που διαθέτει οκτώ έδρες και έχει συμμετάσχει στο παρελθόν σε κυβερνητικό συνασπισμό, εμφανίζεται επίσης ανοιχτό σε συνεργασία με τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο πολιτικό συμβολισμό, καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο το σύνθημα «Μπίμπι ή Τίμπι;» που είχε χρησιμοποιήσει ο Νετανιάχου στις εκλογές του 2019, επιχειρώντας να παρουσιάσει τη συνεργασία με τα αραβικά κόμματα ως απειλή για το Ισραήλ. «Όταν έλεγε “Μπίμπι ή Τίμπι”, υποκινούσε την εχθρότητα απέναντι στους Άραβες. Τώρα είναι “Τίμπι”, επειδή οι Άραβες ψηφοφόροι συμμετείχαν μαζικά στις εκλογές», δήλωσε ο ίδιος ο Τίμπι.

Το μεγάλο δίλημμα του Άιζενκοτ

Παρά την αριθμητική δυνατότητα σχηματισμού πλειοψηφίας, η συνεργασία με τα αραβικά κόμματα αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για τον Άιζενκοτ, καθώς οι πολιτικοί του σύμμαχοι εμφανίζονται βαθιά διχασμένοι. Ο πρώην αρχηγός του ισραηλινού στρατού έχει μέχρι στιγμής αποκλείσει τη συγκρότηση κυβέρνησης με τη συμμετοχή των δύο αραβικών παρατάξεων. Ωστόσο, η δυνατότητα εξωτερικής κοινοβουλευτικής στήριξης δημιουργεί ένα διαφορετικό πολιτικό σενάριο.

Ο επικεφαλής των Δημοκρατικών, Γιαΐρ Γκολάν, έχει ταχθεί υπέρ της συνεργασίας με τα αραβικά κόμματα, θεωρώντας ότι μια τέτοια επιλογή μπορεί να οδηγήσει στον τερματισμό της διακυβέρνησης Νετανιάχου. Στον αντίποδα, ο επικεφαλής του δεξιού κόμματος Yisrael Beiteinu, Αβίγκντορ Λίμπερμαν, αντιτίθεται κατηγορηματικά σε μια κυβέρνηση που θα εξαρτάται από την υποστήριξη των αραβικών παρατάξεων.

Μάλιστα, σύμφωνα με ισραηλινά δημοσιεύματα, ο Λίμπερμαν άσκησε κριτική στον Άιζενκοτ για την προεκλογική συζήτηση περί κυβέρνησης μειοψηφίας με αραβική στήριξη, θεωρώντας ότι αυτή η επιλογή κόστισε εκλογικά στην αντιπολίτευση. Εκπρόσωπος του κόμματός του ξεκαθάρισε στον πρόεδρο Ισαάκ Χέρτσογκ ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχει σε κυβέρνηση που εξαρτάται από κόμματα τα οποία αρνούνται να χαρακτηρίσουν τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση.

Πιο σύνθετη παραμένει η στάση του πρώην πρωθυπουργού Ναφτάλι Μπένετ, ο οποίος έχει δεσμευτεί να στηρίξει τον Άιζενκοτ για την πρωθυπουργία, χωρίς ωστόσο να έχει αποσαφηνίσει εάν θα αποδεχόταν μια κυβέρνηση με εξωτερική υποστήριξη από την Κοινή Λίστα. Να σημειωθεί ότι και ο Μπένετ είναι υπερεθνικιστής.

Χάνει συμμάχους ο Νετανιάχου

Την ίδια ώρα, η απόφαση του Ενωμένου Ιουδαϊσμού της Τορά να μη συστήσει κανέναν υποψήφιο για την πρωθυπουργία αποτελεί σημαντικό πλήγμα για τον Νετανιάχου. Το κόμμα, που διαθέτει επτά έδρες και υπήρξε επί χρόνια βασικός εταίρος του, αποφάσισε να κρατήσει ουδέτερη στάση στις διαβουλεύσεις με τον πρόεδρο Χέρτσογκ.

Σύμφωνα με ισραηλινά δημοσιεύματα, η απόφαση συνδέεται μεταξύ άλλων με τις διαφωνίες για τη στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων Εβραίων, ένα ζήτημα που έχει προκαλέσει σοβαρές εντάσεις στο εσωτερικό της απερχόμενης κυβερνητικής συμμαχίας.

Απορρίφθηκαν οι κατηγορίες για νοθεία

Μπροστά στο ενδεχόμενο απώλειας της εξουσίας, ο Νετανιάχου έχει αμφισβητήσει την εγκυρότητα της εκλογικής διαδικασίας, επικαλούμενος έρευνα για πιθανές παρατυπίες και κατηγορώντας τα αραβικά κόμματα για αλλοίωση του αποτελέσματος. Ωστόσο, η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή του Ισραήλ ανακοίνωσε ότι δεν έχει διαπιστωθεί παραβίαση της ακεραιότητας των εκλογών.

Ο επικεφαλής της, δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου Νόαμ Σόλμπεργκ, προειδοποίησε ότι η αμφισβήτηση της εκλογικής διαδικασίας μπορεί να υπονομεύσει τη δημόσια εμπιστοσύνη. «Πρόκειται για πραγματικό κίνδυνο. Ένα από τα θεμέλια της δημοκρατίας είναι η ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας», τόνισε. Την ίδια στιγμή, ακροδεξιοί σύμμαχοι του Νετανιάχου, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, ζητούν την άμεση σύλληψη και ανάκριση ηγετικών στελεχών των αραβικών κομμάτων.

Το επόμενο βήμα

Το βάρος των αποφάσεων περνά πλέον στον πρόεδρο του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, ο οποίος έχει προθεσμία έως τις 11 Νοεμβρίου για να επιλέξει ποιον από τους δύο βασικούς διεκδικητές θα καλέσει να σχηματίσει κυβέρνηση. Ο Χέρτσογκ έχει προειδοποιήσει για τους κινδύνους μιας νέας εκλογικής αναμέτρησης, ζητώντας από τα κόμματα να επιδείξουν υπευθυνότητα μπροστά στις μεγάλες προκλήσεις ασφαλείας και εξωτερικής πολιτικής που αντιμετωπίζει η χώρα.

«Αρκεί κάθε λογικός άνθρωπος να εξετάσει τις προκλήσεις ασφαλείας και διπλωματίας που έχουμε μπροστά μας και τα ζητήματα που μας διχάζουν εσωτερικά, για να αντιληφθεί το τεράστιο βάρος της ευθύνης που έχουμε», δήλωσε. Μέχρι να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση, ο Νετανιάχου παραμένει πρωθυπουργός υπηρεσιακής κυβέρνησης.