Κρίση στα επενδυτικά κεφάλαια – Οι “άνθρωποι που δεν περίμενε” ο Ερντογάν και οι αναταράξεις στο AKP

Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε χαρακτηριστικά: «Έχουμε καταρτίσει τον απαραίτητο οδικό χάρτη και έχουμε δώσει τις σχετικές εντολές. Σύμφωνα με αυτόν, κάθε θεσμός εκτελεί τα καθήκοντά του. Όπως έχω επισημάνει και σε προηγούμενες δηλώσεις μου, δεν είναι δυνατόν να υπάρξει οποιαδήποτε υποχώρηση από την πλευρά μας. Τόσο το νομοθετικό πλαίσιο όσο και τα διοικητικά μέτρα και οι δικαστικές διαδικασίες βρίσκονται υπό τη στενή παρακολούθησή μας.

Δωροδοκίες, παρατυπίες και καταχρήσεις αποκαλύπτονται μία προς μία. Υπάρχει, βέβαια, μια πραγματικότητα. Ποια είναι αυτή; Βλέπετε ανθρώπους που δεν θα περιμένατε ποτέ να εμπλέκονται σε τέτοιες υποθέσεις. Η Δικαιοσύνη τούς εντοπίζει και προχωρά στις απαραίτητες ενέργειες.

Όπως γνωρίζετε, έχω αναθέσει σχετική εντολή στο Συμβούλιο Κρατικού Ελέγχου (DDK). Και εκείνο διεξάγει τη δική του έρευνα. Το πόρισμα που θα προκύψει θα έχει επίσης εξαιρετικά μεγάλη σημασία».

Τι παραδέχθηκαν ο Γκιουρλέκ και ο Ερντογάν

Στις δηλώσεις του στις 3 Νοεμβρίου, ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ είχε αναγνωρίσει ορισμένα στοιχεία που μέχρι τότε δεν είχαν παραδεχθεί δημόσια κυβερνητικοί αξιωματούχοι και στελέχη του AKP. Αρχικά, η κρίση των επενδυτικών κεφαλαίων είχε υποβαθμιστεί και παρουσιαστεί ως μια περιορισμένη υπόθεση. Είχε επιχειρηθεί να δοθεί η εντύπωση ότι επρόκειτο για τη δράση μερικών απατεώνων που παρασύρθηκαν από τον πειρασμό, για ένα μεμονωμένο δικαστικό περιστατικό που δεν αφορούσε ούτε την οικονομία ούτε το χρηματιστήριο, αλλά μόνο ένα πολύ μικρό τμήμα των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Ωστόσο, ο Γκιουρλέκ παραδέχθηκε ότι: Πρόκειται για μια οργανωμένη και ευρείας έκτασης εγκληματική οργάνωση, η οποία έχει διεισδύσει στα ανώτερα κλιμάκια της γραφειοκρατίας και στους ελεγκτικούς μηχανισμούς του κράτους. Υπάρχει μια δομή που επιδιώκει να θέσει υπό τον έλεγχό της τις χρηματοπιστωτικές αγορές της χώρας, διαθέτει εσωτερική υποστήριξη και έχει τέτοια έκταση, ώστε να έχει θέσει σε κατάσταση συναγερμού το σύνολο των κρατικών θεσμών. Η υπόθεση έχει προκαλέσει ζημιά στην οικονομία.

Αμέσως μετά, ο υπουργός Δικαιοσύνης αισθάνθηκε την ανάγκη να συμπληρώσει τις δηλώσεις του, υπογραμμίζοντας ότι «η εντολή του προέδρου μας είναι σαφής». «Κανείς δεν πρέπει να πιστεύει ότι το αξίωμα που κατέχει, οι σχέσεις που έχει αναπτύξει ή η ισχύς στην οποία στηρίζεται μπορούν να τον προστατεύσουν από τον νόμο», τόνισε.

Δύο ημέρες αργότερα, στις 5 Νοεμβρίου, ο ίδιος ο Ερντογάν αναφέρθηκε για πρώτη φορά με σαφήνεια στο ενδεχόμενο εμπλοκής προσώπων από το δικό του περιβάλλον στην εγκληματική αυτή δραστηριότητα. Η φράση του «άνθρωποι που δεν θα περιμένατε ποτέ έχουν εμπλακεί σε αυτές τις υποθέσεις» είναι ενδεικτική.

Ποιοι είναι οι «άνθρωποι που δεν θα περιμέναμε»;

Πριν ακόμη δημοσιοποιηθούν οι δηλώσεις του Ερντογάν, έγινε γνωστό, στις 4 Νοεμβρίου, έπειτα από αποκαλύψεις του Yeni Parti, ότι επρόκειτο να κληθούν για δεύτερη φορά να καταθέσουν η πρώην υπουργός και πρώην αντιπρόεδρος του AKP, Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά, ο σύζυγός της Ιλιάς Καγιά, καθώς και ο πρώην πρόεδρος του Συμβουλίου Κεφαλαιαγοράς (SPK), Ομέρ Γκιουνέλ, ο οποίος έχει ήδη απομακρυνθεί από τη θέση του.

Αυτό σημαίνει ότι υπήρχαν ερωτήματα τα οποία δεν τους είχαν τεθεί κατά την πρώτη κατάθεσή τους και τα οποία οι αρχές επρόκειτο τώρα να εξετάσουν. Δεν πραγματοποιήθηκαν έφοδοι στα σπίτια τους τις πρώτες πρωινές ώρες, ωστόσο αυτή τη φορά δεν μεταφέρθηκαν κρυφά στο δικαστικό μέγαρο. Οι κάμερες τούς περίμεναν. Ισχύει ότι η Σαγιάν Καγιά ανήκει στην κατηγορία των «ανθρώπων που δεν θα περιμέναμε ποτέ», στην οποία αναφέρθηκε ο Ερντογάν.

Ο Τούρκος πρόεδρος την εμπιστεύτηκε, διορίζοντάς την αρχικά υπουργό και στη συνέχεια αντιπρόεδρο του AKP. Όταν ξέσπασε η κρίση των επενδυτικών κεφαλαίων, ο Ερντογάν βρισκόταν στη Νέα Υόρκη για τις εργασίες της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Η Σαγιάν Καγιά συμμετείχε στην επίσημη τουρκική αντιπροσωπεία, έστω και ως μέλος της ομάδας που συνόδευε την Εμινέ Ερντογάν.

Στην ίδια αντιπροσωπεία βρισκόταν, για παράδειγμα, και ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ, ο οποίος είχε δηλώσει ότι θα προχωρήσει «όπου κι αν οδηγήσει η υπόθεση». Μήπως, άραγε, ανάμεσα στα πρόσωπα που ο Ερντογάν κατατάσσει στους «ανθρώπους που δεν θα περιμέναμε ποτέ» βρίσκονται και άλλα στελέχη τα οποία είχε συμπεριλάβει στην αντιπροσωπεία του κατά τις πρόσφατες επαφές του στη Νέα Υόρκη;

Πράγματι, η έρευνα θα φτάσει όπου κι αν οδηγεί και όποιον κι αν αφορά;

Από τις δηλώσεις του Ερντογάν προκύπτει ότι η έρευνα του Συμβουλίου Κρατικού Ελέγχου (DDK) δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Όταν ο πρόεδρος ανέθεσε στο DDK να διερευνήσει την κρίση των επενδυτικών κεφαλαίων, ο επικεφαλής του, Σαλίχ Τανούρκαλου, παραιτήθηκε από το διοικητικό συμβούλιο του Χρηματιστηρίου Κωνσταντινούπολης (Borsa İstanbul). Πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του χρηματιστηρίου είναι η Ερίσαχ Αριτζάν, η οποία κατέχει παράλληλα τη θέση της αντιπροέδρου του Τουρκικού Ταμείου Πλούτου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι επικεφαλής του DDK την περίοδο 2015-2024 ήταν ο Γιουνούς Αρίντζι. Ο τελευταίος κλήθηκε να δώσει εξηγήσεις στο πλαίσιο της έρευνας για την κρίση των επενδυτικών κεφαλαίων και, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τη θέση του γενικού διευθυντή της Takasbank. Στη συνέχεια αφέθηκε ελεύθερος υπό δικαστικούς περιοριστικούς όρους.

Πράγματι, η υπόθεση θυμίζει έναν κόμπο που όσο προσπαθεί κανείς να τον λύσει τόσο περισσότερο περιπλέκεται. Κάποια στιγμή, όμως, χρειάζεται κάποιος να τον κόψει με το σπαθί του, όπως έκανε ο Μέγας Αλέξανδρος με τον Γόρδιο Δεσμό. Μένει να φανεί αν η τελευταία παρέμβαση του Ερντογάν θα αποτελέσει αυτό το αποφασιστικό χτύπημα.