Τι παίχθηκε με το καλώδιο χωρίς προπαγανδιστικές σάλτσες!

Αν και κατά καιρούς έχουν εγερθεί αντιρρήσεις για τη σκοπιμότητα του έργου από οικονομικής πλευράς –και από κυπριακής πλευράς– δεν είμαι σε θέση να έχω προσωπική άποψη και ως εκ τούτου τις παρακάμπτω. Έτσι όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα, άλλωστε, το καλώδιο δεν αφορά πρωτίστως ένα ενεργειακό έργο. Αφορά το ποιος δικαιούται να αποφασίζει για δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο, με άλλα λόγια ποια χώρα έχει τη δικαιοδοσία.

Από το 1973-74, η Άγκυρα έχει προβάλει τον εκτός διεθνούς δικαίου ισχυρισμό ότι τα νησιά δεν διαθέτουν υφαλοκρηπίδα και ως εκ τούτου ή όποια οριοθέτηση θα πρέπει να γίνει μεταξύ των χερσαίων όγκων, εξ ου και η διχοτόμηση του Αιγαίου. Αυτός ο αυθαίρετος τουρκικός ισχυρισμός είναι η μήτρα από την οποία γεννήθηκε μία σειρά από μονομερείς επεκτατικές διεκδικήσεις, με κορυφαία το περιβόητο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, το οποίο οριοθέτησε την ΑΟΖ μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τα ελληνικά νησιά, ούτε καν την Κρήτη.

Η “Γαλάζια Πατρίδα” δεν είναι τίποτα άλλο από την αναγόρευση σε πολιτικό σύνθημα και τίτλο μίας ολόκληρης πολιτικής. Με βάση τον ίδιο ισχυρισμό, η Άγκυρα δεν χάνει ευκαιρία να δηλώνει σε όλους τους τόνους ότι χωρίς τη δική της συγκατάθεση δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν έρευνες και οποιαδήποτε υποδομή στα διεθνή ύδατα του Αιγαίου και στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό εξηγεί και τη στάση της στο επεισόδιο της Κάσου, τον Ιούλιο του 2024.

Η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων γύρω από το ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume, που είχε μισθώσει η Αθήνα, υπηρετούσε έναν ευρύτερο σκοπό: Να υποχρεώσει τους εμπλεκομένους να αντιμετωπίσουν την Τουρκία σαν αρμόδιο παράκτιο κράτος. Το ζητούμενο δεν ήταν να ματαιωθεί η πόντιση του καλωδίου. Ήταν να δημιουργηθεί ένα πολιτικό προηγούμενο, το οποίο στη συνέχεια η Άγκυρα θα επικαλούνταν ως έμπρακτη απόδειξη ότι είχε αναγνωρισθεί η αξίωσή της για δικαιοδοσία στις θάλασσες εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων (έξι μίλια).

Η τακτική της Άγκυρας είναι πάγια: Απειλεί με χρήση ναυτικής βίας για να επιβάλει διπλωματικά τετελεσμένα. Έτσι, στα επτά μίλια ανατολικά της Κάσου, τουρκικά πολεμικά παρεμπόδισαν το ερευνητικό σκάφος, απαιτώντας η Αθήνα να της γνωστοποιήσει επισήμως το σχέδιο για την πόντιση του καλωδίου και κατ’ αυτόν τον τρόπο να αναγνωρίσει την τουρκική δικαιοδοσία. Κι αυτό όχι σε δυνητική ΑΟΖ, αλλά σε οριοθετημένη ελληνική ΑΟΖ (συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο).

Επαναλαμβάνω ότι η Τουρκία δεν επιδιώκει να εμποδίσει την πόντιση του καλωδίου. Σκοπός της είναι να αποσπάσει κάποιου είδους αναγνώριση ότι έχει δικαιοδοσία. Γι’ αυτό και είναι πάντα έτοιμη να αρχίσει συνομιλίες με την Ελλάδα, θεωρώντας σωστά ότι τέτοιου είδους συνομιλίες θα οδηγήσουν σε μία άμεση ή έστω έμμεση αναγνώριση της τουρκικής δικαιοδοσίας. Έτσι, η αποκλιμάκωση της έντασης χρησιμοποιείται σαν όχημα προώθησης της αρχικής διεκδίκησης.

Στρίβειν δια Γαλλίας

Στο σημείο αυτό είναι χρήσιμο να σημειωθεί ότι το άρθρο 79 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας κατοχυρώνει την τοποθέτηση υποθαλάσσιων καλωδίων, με την υποχρέωση γνωστοποίησης-ενημέρωσης του παράκτιου κράτους. Η απαίτηση συναίνεσης για τη χάραξη της διαδρομής αφορά αγωγούς, όχι καλώδια. Στο επεισόδιο της Κάσου, η Αθήνα ναι μεν δεν προέβη σε επίσημη γνωστοποίηση-ενημέρωση προς την Άγκυρα, αλλά υποχώρησε ατάκτως στην τουρκική ναυτική πίεση.

Ο ΑΔΜΗΕ ανακοίνωσε ότι το πλοίο ολοκλήρωσε τις προγραμματισμένες εργασίες του, οι οποίες δεν είχαν καν αρχίσει! Αντιμέτωπη με τη δυναμική τουρκική πρόκληση, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επέλεξε μετά από αρκετό καιρό να “στρίψει αλά γαλλικά”. Παραχώρησε με πολύ ευνοϊκούς όρους το πλειοψηφικό πακέτο μετοχών της Great Sea Interconnector Α.Ε. που θα κατασκευάσει και θα εκμεταλλευθεί το καλώδιο σε μία γαλλική εταιρεία, η οποία διατηρεί επενδύσεις στην Τουρκία και έχει καλές σχέσεις με την κυβέρνηση Ερντογάν. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ενέπλεξε τον γαλλικό παράγοντα για να αποφύγει την άμεση αντιπαράθεση με την Τουρκία.

Δεν είναι απλώς ότι μ’ αυτόν τον τρόπο θα αυξήσει το κόστος για την Άγκυρα εάν αποφάσιζε να παρεμποδίσει εμπράκτως το έργο. Είναι κυρίως ότι μετέθεσε στη γαλλική εταιρεία τον χειρισμό της υπόθεσης, ο οποίος ήταν και παραμένει αποκλειστική αρμοδιότητα του ελληνικού κράτους και όχι της γαλλικής εταιρείας. Πονηρά σκεπτόμενο, το δίδυμο Μητσοτάκης-Γεραπετρίτης άναψε παρασκηνιακά το πράσινο φως στη γαλλική εταιρεία να προβεί αυτή στη γνωστοποίηση-ενημέρωση που απαιτούσε η Άγκυρα.

Πράγματι, σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες, η γαλλική εταιρεία προέβη παρασκηνιακά στην εν λόγω γνωστοποίηση-ενημέρωση, αλλά οι Τούρκοι ζήτησαν αυτό να γίνει επισήμως από την Αθήνα. Και επειδή αυτό δεν μπορούσε να το κάνει η κυβέρνηση Μητσοτάκη, ανέλαβε να το κάνει η γαλλική κυβέρνηση. Αυτόν τον σκοπό είχε η επίσκεψη της Γαλλίδας πρέσβεως στην Άγκυρα στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.

Η μεθόδευση για το καλώδιο 

Προφανώς, το Παρίσι ενδιαφέρεται για την ομαλή ολοκλήρωση του έργου, αλλά δεν πολυενδιαφέρεται για την προστασία των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Είχε συμφέρον να ξεπεράσει τον τουρκικό σκόπελο και το γεγονός ότι η Αθήνα ήθελε το ίδιο, χωρίς να “λερώσει τα χέρια της” και να κατηγορηθεί για απεμπόληση κυριαρχικών δικαιωμάτων, διευκόλυνε τα πράγματα. Από την πρώτη στιγμή που οι Μητσοτάκης-Γεραπετρίτης έβαλαν στο παιχνίδι τη γαλλική εταιρεία, είχα προειδοποιήσει –από αυτές τις στήλες και σε ηχητικά σχόλιά μου– για τη μεθόδευση που παρακολουθούμε αυτές τις ημέρες.

Όλα, λοιπόν, δείχνουν ότι η μεθόδευση έφερε το επιθυμητό αποτέλεσμα για την Άγκυρα, η οποία πήρε την αναγνώριση της δικαιοδοσίας της, έστω και αν την πήρε από το Παρίσι και όχι από την Αθήνα. Η Τουρκία εξέδωσε, βεβαίως, αντι-NAVTEX, ως απάντηση στην ελληνική και κυπριακή, αλλά, όπως μας διαβεβαίωσε ο Φιντάν, όλα είναι τακτοποιημένα. Δεν συντρέχει κανένας λόγος ανησυχίας! Αλλά και η κυβέρνηση Μητσοτάκη βολεύτηκε. Παρέκαμψε τον τουρκικό σκόπελο, χωρίς να εκτεθεί ευθέως, αλλά έχοντας υπονομεύσει καίρια ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Ναι μεν δεν γνωρίζουμε το ακριβές περιεχόμενο της επίσημης γνωστοποίησης-ενημέρωσης που παρείχε στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών η Γαλλίδα πρέσβης, αλλά είναι σαφές ότι αναγνωρίστηκε η τουρκική δικαιοδοσία. Είναι προφανές πως αυτό το γεγονός έχει ήδη μπει στον σχετικό τουρκικό διπλωματικό φάκελο και θα το βρούμε μπροστά μας σαν απόδειξη εγκυρότητας της “Γαλάζιας Πατρίδας”. Αυτό δεν φαίνεται να απασχολεί τους Μητσοτάκη-Γεραπετρίτη, οι οποίοι ουδόλως ενδιαφέρονται για το τι θα αφήσουν στους διαδόχους τους.