ΘΕΜΑ

Όρος εθνικής επιβίωσης τα 12 μίλια – Η θάλασσα ή θα γίνει ελληνική ή τουρκική

Όρος εθνικής επιβίωσης τα 12 μίλια – Η θάλασσα ή θα γίνει ελληνική ή τουρκική, Κώστας Γρίβας
Φωτό: ΑΠΕ:ΜΠΕ

H νέα ισορροπία μεταξύ χερσαίας και θαλάσσιας ισχύος και η δυναμική φύση του Δικαίου της Θάλασσας μας θέτει ένα αμείλικτο δίλημμα: Η θάλασσα ή θα μας ενώσει ή θα μας διαλύσει. Η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια δεν είναι πλέον ζήτημα εθνικών συμφερόντων. Είναι ζήτημα επιβίωσης του Ελληνισμού. Και ο χρόνος τελειώνει.

Ο κόσμος αλλάζει κάτω από τα πόδια μας και αλλάζει πρώτα απ’ όλα στη θάλασσα. Η θάλασσα, που για δύο αιώνες ήταν κοινός χώρος όλων, μετατρέπεται παντού σε “γαλάζιο έδαφος”. Από τις σινικές θάλασσες έως την Αρκτική και από τον Ινδικό έως την Ανατολική Μεσόγειο, όποιος έχει τη δύναμη απλώνει την κυριαρχία του στο νερό. 

Για τους περισσότερους αυτό είναι μια αλλαγή του διεθνούς συστήματος. Για τον Ελληνισμό είναι ερώτημα ζωής και θανάτου, επειδή σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο δεν θα μείνει διεθνής θάλασσα. Η θάλασσα ή θα γίνει η κόλλα που ενώνει τις ελληνικές στεριές, τα νησιά με την ηπειρωτική ακτή, ή θα γίνει το οξύ που θα τις διαλύσει.

Το Δίκαιο της Θάλασσας δεν έπεσε από τον ουρανό. Είναι παιδί της ισχύος. Τον 17ο αιώνα ο Γκρότιους κήρυξε την “ελεύθερη θάλασσα”, γιατί η Ολλανδία είχε τον μεγαλύτερο στόλο και ήθελε να πλέει παντού. Οι Άγγλοι απάντησαν με την “κλειστή θάλασσα”. Και τη διαφορά την έλυσε η σοφία του Θουκυδίδη. Ο Ολλανδός νομομαθής Bynkershoek, χρησιμοποιώντας την ιστορική ρήση του Θουκυδίδη, είπε το 1702 ότι η εξουσία της στεριάς τελειώνει εκεί όπου τελειώνει η δύναμη των χερσαίων όπλων.

Έτσι γεννήθηκαν τα χωρικά ύδατα πάνω στον “κανόνα βολής του πυροβόλου”. Στο πόσο μακριά δηλαδή μπορούσε να χτυπήσει στη θάλασσα ένα κανόνι τοποθετημένο στην ακτή. Τα τρία ναυτικά μίλια έμειναν επί δύο αιώνες, αν και τα κανόνια είχαν πολύ μεγαλύτερα βεληνεκή. Και αυτό γιατί το ήθελαν οι ναυτικές αυτοκρατορίες, (Βρετανία και αργότερα ΗΠΑ), οι οποίες κυριαρχούσαν στο διεθνές σύστημα. Όμως, η στεριά προχώρησε στη θάλασσα με μονομερείς και αυθαίρετες διακηρύξεις και πράξεις χωρών.

Ο Τρούμαν διεκδίκησε τον βυθό το 1945 μέχρι βάθους 200 μέτρων, διαμορφώνοντας το πρόπλασμα της νομικής έννοιας της υφαλοκρηπίδας. Η Χιλή, το Περού και ο Ισημερινός διεκδίκησαν 200 μίλια με τη Διακήρυξη του Σαντιάγο, γιατί η γεωμορφολογία του Ειρηνικού ήταν διαφορετική. Τα νερά βάθαιναν απότομα και έτσι τα 200 μέτρα βάθος δεν τους βόλευαν. Έτσι, διαμόρφωσαν, αυθαιρέτως, το πρόπλασμα της έννοιας της ΑΟΖ. Συνέχισε η Ινδονησία, με τη Διακήρυξη Τζουάντα το 1957, η οποία έκανε τα ύδατα ανάμεσα στα νησιά της εθνικό χώρο, επικαλούμενη θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και της κοινής λογικής, όπως ανεξαρτησία, συνοχή και βιωσιμότητα.

Ο κανόνας βολής τον 21ο αιώνα

Και οι μικροί Ισλανδοί νίκησαν το βρετανικό Ναυτικό στους Πολέμους του Μπακαλιάρου, επιβάλλοντας την επέκταση των χωρικών υδάτων και τη αποκλειστική οικονομική εκμετάλλευση μεγάλων θαλάσσιων εκτάσεων. Καμία από αυτές τις κινήσεις δεν ήταν νόμιμη όταν έγινε. Όλες όμως δημιούργησαν προηγούμενα και τετελεσμένα και μετετράπησαν σε Δίκαιο, μέσα από τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας το 1982. Το δίδαγμα είναι κυνικό. Το Δίκαιο γράφεται από όσους τολμούν και επιμένουν.

Η Σύμβαση του 1982 ήταν ένας συμβιβασμός. Έδωσε στα παράκτια κράτη 12 μίλια κυριαρχίας και μια ΑΟΖ 200 μιλίων, όπου οι θάλασσες μένουν ανοικτές στη ναυσιπλοΐα. Αυτός σήμερα καταρρέει. Η Κίνα θυμήθηκε ότι τα χωρικά ύδατα γεννήθηκαν από το βεληνεκές του κανονιού και έχτισε το κανόνι του 21ου αιώνα: βαλλιστικούς πυραύλους κατά πλοίων, αισθητήρες και χερσαία μέσα πυρός.

Τον 18ο αιώνα η στεριά έλεγχε τρία μίλια θάλασσας. Σήμερα ελέγχει χιλιάδες. Και αυτή τη φορά οι ναυτικές δυνάμεις δεν μπορούν να κλειδώσουν το όριο. Οι ΗΠΑ είδαν σε Υεμένη και Ιράν ότι μικρότεροι δρώντες μπορούν να αρνηθούν τη θάλασσα στην πιο ισχυρή ναυτική δύναμη. Η ζυγαριά ανάμεσα σε στεριά και θάλασσα γέρνει υπέρ της στεριάς. Και το Δίκαιο ακολουθεί.

Η Ινδία ακολουθεί το παράδειγμα της Κίνας και απαιτεί συναίνεση για ξένες στρατιωτικές ασκήσεις στην ΑΟΖ της, η οποία πέραν από τα 12 μίλια είναι διεθνή ύδατα. Το Ιράν τις έχει απαγορεύσει με νόμο. Η Ινδονησία έχει κλείσει τα αρχιπελαγικά της ύδατα σε ξένα πολεμικά. Η Ρωσία, που ως Σοβιετική Ένωση υπερασπιζόταν την ελεύθερη διέλευση των πολεμικών, ζητά σήμερα αίτηση 90 ημέρες νωρίτερα για κάθε ξένο πολεμικό που θέλει να περάσει από τον Βόρειο Θαλάσσιο Δρόμο.

Όταν άλλαξε η σχέση ισχύος μεταξύ στεριάς και θάλασσας, άλλαξε και το Δίκαιό της. Η ΑΟΖ μετατρέπεται σιωπηλά σε χώρο κυριαρχίας. Οι νομικοί το λένε “έρπουσα δικαιοδοσία”, εγώ επιστροφή του κανονιού.

Το καλώδιο και το κουταλάκι!

Η Τουρκία κατάλαβε την αλλαγή πριν από εμάς. Η “Γαλάζια Πατρίδα” είναι η τουρκική εκδοχή του γαλάζιου εδάφους. Στόχος της δεν είναι να καταλάβει ελληνικά νησιά. Είναι να τα “βυθίσει”: να τα κάνει θυλάκους περιορισμένης κυριαρχίας μέσα σε τουρκικό θαλάσσιο χώρο. Και το δόγμα της γίνεται νόμος.

Τον Μάιο 2026 εμφανίστηκε νομοσχέδιο που θεσμοποιεί τις τουρκικές αξιώσεις σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Μαύρη Θάλασσα. Δίνει στην Τουρκία 12 μίλια στη Μεσόγειο και στη Μαύρη Θάλασσα και έξι μόνο στο Αιγαίο, για να μην έχει ούτε η Ελλάδα περισσότερα. Τον Οκτώβριο η Βουλή της Λιβύης επικύρωσε το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, το οποίο διαγράφει την ΑΟΖ της Κρήτης. Έτσι, σήκωσε ένα τείχος ανάμεσα σε Ελλάδα και Κύπρο.

Κανένα άλλο κράτος δεν βρίσκεται σε ανάλογη θέση με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία. Η Τουρκία κατέχει μέρος της Κύπρου. Απειλεί με πόλεμο αν ασκήσουμε το νόμιμο δικαίωμα για επέκταση των χωρικών υδάτων. Και κάθεται μαζί μας στο ΝΑΤΟ. Δεν αρνείται απλώς δικαιώματά μας. Αρνείται την ύπαρξη της Ελλάδας. Πώς λειτουργεί αυτό στην πράξη; Το είδαμε τις προηγούμενες ημέρες, με το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου.

Το Δίκαιο της Θάλασσας είναι σαφές. Για την πόντιση καλωδίων σε ΑΟΖ άλλου κράτους δεν απαιτείται άδεια, απαιτείται απλή ενημέρωση. Στην περίπτωσή μας, όμως, τουλάχιστον μέχρι τον μεσημβρινό που τέμνει τη Ρόδο, η ΑΟΖ είναι οριοθετημένη και ελληνική. Η Άγκυρα, όμως, απαίτησε έγγραφη ενημέρωση και συντεταγμένες, ισχυριζόμενη ότι το καλώδιο περνά από τουρκική υφαλοκρηπίδα. Και την πήρε. Η Γαλλία έστειλε ρηματική διακοίνωση. Η Αθήνα ισχυρίστηκε ότι ήταν απλή ενημέρωση, χωρίς αναγνώριση δικαιωμάτων. Η Άγκυρα δεν έχασε ούτε μια μέρα. Μόλις το γαλλικό ερευνητικό πλοίο έφυγε από το Ηράκλειο, εξέδωσε NAVTEX ισχυριζόμενη ότι έδωσε τη συγκατάθεσή της για τις έρευνες. Το πετραδάκι έχει ήδη μπει στη θέση του.

Θα πει κανείς ότι αυτό ήταν λεπτομέρεια, μια κίνηση αβροφροσύνης και ότι το σημαντικό είναι να γίνει το έργο. Στη διπλωματία, όμως, τίποτα δεν είναι λεπτομέρεια. Στις συνομιλίες για την ανακωχή στην Κορέα οι δύο πλευρές διαφωνούσαν για το ύψος των σημαιών! Στο Παρίσι οι συνομιλίες για το Βιετνάμ κολλούσαν εβδομάδες στο σχήμα του τραπεζιού! Στη Γενεύη ο Ρήγκαν υποδέχθηκε τον Γκορμπατσόφ χωρίς παλτό, ενώ εκείνος το φορούσε ακόμη. Η μορφή είναι περιεχόμενο.

Η Τουρκία ξέρει ότι δεν θα πάρει την ελληνική υπογραφή. Χρειάζεται, λοιπόν, μια σειρά από μικρά τετελεσμένα, όπως η γαλλική διακοίνωση. Έτσι γεννήθηκε κάθε κανόνας του Δικαίου της Θάλασσας. Και έτσι η Άγκυρα επιχειρεί να κατεδαφίσει  την ελληνική κυριαρχία. Όχι με τη βαριοπούλα αλλά με το κουταλάκι. Η διπλωματική παρεμβολή της Γαλλίας χρησιμοποιείται σαν φύλο συκής, αλλά μας εκθέτει. Η Ελλάδα εμφανίζεται σαν να μην διαχειρίζεται η ίδια τις θάλασσές της, σαν χώρα υπό κηδεμονία.

Μια ελληνική Διακήρυξη Τζουάντα

Ο νέος κανόνας βολής δεν ευνοεί αυτομάτως την Τουρκία. Ευνοεί όποιον έχει στεριά μέσα στη θάλασσα. Στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο η στεριά είναι ελληνική. Είναι το χαώδες, πυκνό και αδιαίρετο δίκτυο των νησιών. Το εργαλείο με το οποίο η Άγκυρα θέλει να μας κατακερματίσει μπορεί να γίνει εργαλείο της ενότητάς μας. Χρειάζεται όμως να το διακηρύξουμε. Η Ινδονησία το 1957 δεν περίμενε να της δοθεί άδεια. Διακήρυξε την ενότητα της γης και της θάλασσάς της ως ζήτημα εθνικής ανεξαρτησίας και την υπερασπίστηκε επί δεκαετίες, ώσπου έγινε διεθνές δίκαιο.

Η Ελλάδα χρειάζεται τη δική της διακήρυξη ενότητας. Και έχει ένα πλεονέκτημα που δεν είχε η Ινδονησία. Δεν χρειάζεται να εφεύρει νέο δίκαιο. Το δίκαιο υπάρχει και είναι με το μέρος της. Η ξηρά κυριαρχεί επί της θάλασσας. Αυτό δέχεται το Διεθνές Δικαστήριο, και τα νησιά είναι ξηρά. Το δικαίωμα των νησιών σε πλήρεις θαλάσσιες ζώνες είναι εθιμικό δίκαιο, δεσμευτικό και για όσους δεν έχουν υπογράψει τη Σύμβαση. Η απειλή πολέμου για την άσκηση ενός νόμιμου δικαιώματος παραβιάζει τον Χάρτη του ΟΗΕ. Η ελληνική κυβέρνηση, στην επιστολή της προς τον ΟΗΕ τον Μάρτιο 2026, μίλησε για «αδιαίρετο» της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας. Η αρχή έχει ειπωθεί. Αυτό που λείπει είναι η πράξη.

Μία τέτοια διακήρυξη δεν θα είναι μόνο ελληνική υπόθεση. Τα νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού έκαναν ήδη το 2021 μια συλλογική διακήρυξη για τη διατήρηση των θαλασσίων ζωνών τους. Οι Φιλιππίνες, η Ινδονησία, η Ιαπωνία και δεκάδες μικρά νησιωτικά κράτη έχουν συμφέρον να μην γίνουν τα νησιά δεύτερης κατηγορίας γη. Σε έναν κόσμο όπου οι ΗΠΑ δεν είναι πια εγγυητές της διεθνούς τάξης, μια τέτοια ελληνική πρωτοβουλία θα βρει ευήκοα ώτα.

Και βέβαια καμία διακήρυξη δεν στέκει χωρίς ισχύ. Τα νησιά μας πρέπει να γίνουν το πλέγμα ισχύος του Ελληνισμού. Πλατφόρμες μέσων πυρός και αισθητήρων που προβάλλουν ισχύ στη θάλασσα γύρω τους. Η θάλασσα ανάμεσά τους πρέπει να γεμίσει με πολυάριθμα, ευέλικτα και φθηνά συστήματα, επανδρωμένα και μη. Αυτά είναι η κόλλα που κάνει την ενότητα του Αιγαίου καθημερινή πραγματικότητα και όχι σκέψη σε ένα έγγραφο.

Μιλάμε για επιβίωση και όχι απλώς για συμφέροντα, επειδή η αλυσίδα είναι σαφής. Αν τα νερά ανάμεσα στα νησιά μας δεν γίνουν δικά μας, θα γίνουν άλλων. Τα νησιά θα γίνουν θύλακοι, που θα απομονωθούν σε οικονομία, ενέργεια, μεταφορές και άμυνα. Η απομόνωση θα φέρει ερήμωση. Η ερήμωση θα φάει την εθνική συνοχή. Και η κυριαρχία θα χαθεί στην πράξη πολύ πριν χαθεί στο χαρτί. Η κίνηση πρέπει να γίνει όταν θα είμαστε έτοιμοι, αλλά πρέπει να προετοιμαζόμαστε. Δεν είναι μια απλή υπογραφή. Είναι το αποκορύφωμα ενός προγράμματος ισχύος και διπλωματίας.

Η ισχύς, όμως, πρέπει να χτιστεί για να υπηρετήσει αυτόν τον στόχο. Δεν μπορεί ο στόχος να περιμένει εσαεί μια ισχύ που δεν ξέρει γιατί χτίζεται. Κάθε μήνας που περνά, τα τουρκικά τετελεσμένα παγιώνονται, τα πετραδάκια σωρεύονται και η θάλασσα κάνει ένα βήμα για να γίνει ξένη. Η απάντηση είναι η άμεση επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια, ένα δικαίωμα που δεν χρειάζεται την άδεια κανενός. Αυτή η κίνηση δεν είναι πλέον επιλογή εξωτερικής πολιτικής. Είναι όρος επιβίωσης. Η θάλασσα ή θα μας ενώσει ή θα μας διαλύσει. Και το ποιο από τα δύο θα γίνει δεν θα το αποφασίσουν οι άλλοι. Θα το αποφασίσουμε εμείς, τώρα.

Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του SLpress.gr

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου από άλλες ιστοσελίδες χωρίς άδεια του SLpress.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των 2-3 πρώτων παραγράφων με την προσθήκη ενεργού link για την ανάγνωση της συνέχειας στο SLpress.gr. Οι παραβάτες θα αντιμετωπίσουν νομικά μέτρα.

Ακολουθήστε το SLpress.gr στο Google News και μείνετε ενημερωμένοι

Kαταθέστε το σχολιό σας. Eνημερώνουμε ότι τα υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται.

0 ΣΧΟΛΙΑ
Παλιότερα
Νεότερα Με τις περισσότερες ψήφους
0
Kαταθέστε το σχολιό σαςx