ΘΕΜΑ

Η μεγάλη κονόμα της Τουρκίας από τα αρχαιοελληνικά και βυζαντινά μνημεία

μνημεία

Οι τουρκικές αρχές προβάλλουν γενικώς και αορίστως τα έσοδα του τουρισμού από “αρχαιότητες” ή “από το παρελθόν”, όμως χωρίς τα αρχαιοελληνικά, ελληνιστικά και βυζαντινά δημιουργήματα, τα τουριστικά έσοδα της γείτονος, δεν θα ήταν ίσως ούτε τα μισά.

Η τουρκική κυβέρνηση προσπαθεί να πείσει ότι στο τουριστικό συνάλλαγμα τα μνημεία και τα μουσεία της χώρας συμβάλλουν μόνον κατά 0,5% ή με 190 εκατ. δολάρια, ενώ στην ουσία εισπράττει πάνω από 500 εκατ. δολάρια, χωρίς να προσθέσουμε σε αυτά και το 20% με το οποίο φορολογεί τα έσοδα όσων μουσείων είναι ιδιωτικά ή ανήκουν σε άλλους φορείς. Υποτιμά για λόγους σκοπιμότητας τον αρχαιολογικό τουρισμό αφαιρώντας από το χρήμα που αφήνουν οι τουρίστες στη χώρα, τα έσοδα που ουσιαστικά “χρωστάει” στο παρελθόν του τόπου.

Με το ίδιο σκεφτικό, και στην Ελλάδα οι αρχαιολογικοί χώροι και τα μουσεία ως εισιτήρια αφήνουν το 1%, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι το 99% του χρήματος που εισρέει από τουρίστες είναι ασύνδετο προς την ιστορία του τόπου και ότι όποιος τουρίστας δεν πάει σε μουσείο, έρχεται στην χώρα μας μόνο για μπάνια σε ωραίο παραλία ή για νυχτερινή ζωή σε νησάκι.

Πέρσι η Τουρκία εισέπραξε συνολικά από 65 εκατομμύρια τουριστών 59,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Κινήθηκε η οικονομία της και έζησαν τα χωριά της, παραλιακά και μη. Μπορεί ο τουρίστας να μην έδωσε τα 50 ευρώ να μπει στην Αγία Σοφία και στο σχεδόν όμορο μουσείο της, αλλά την είδε απ΄ έξω.

Η Τουρκία έχει 664 μουσεία (κρατικά και μη) και 148 οργανωμένους αρχαιολογικούς χώρους με είσοδο από 6 μέχρι 50 ευρώ. Διατίθεται και ένα πολύ φτηνό πάσο διαρκείας με μόλις 3 ευρώ για όλους τους χώρους, αλλά είναι μόνον για Τούρκους πολίτες.

Η Αγία Σοφία

Η Αγία Σοφία είχε 3,7 εκατομμύρια επισκέπτες  το 2019 ως μουσείο -αλλά και ως ναός για όσους πήγαιναν εκεί με χριστιανικό δέος. Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι αυξήθηκαν οι επισκέπτες από τότε που έγινε τζαμί, αλλά με ποικίλες δικαιολογίες δεν δίνει ακριβή αριθμό, παρότι γνωρίζει πολύ καλά πόσα εισιτήρια κόπηκαν πέρσι. Ξέρουμε ότι όταν έγινε τζαμί και καταργήθηκε το εισιτήριο, το 2020, οι επισκέψεις εκτινάχθηκαν στα 7 εκατομμύρια, αφ΄ενός επειδή συνέρρεαν μουσουλμάνοι, αφ΄ετέρου επειδή καταργήθηκε για λίγα χρόνια (έως το 2024) το εισιτήριο.

Μέχρι το 2020 το εισιτήριο ήταν 72 τουρκικές λίρες (11 ευρώ). Καταργήθηκε και έγινε το “πατείς με πατώ σε”. Από το 2024 το εισιτήριο για τους μη μουσουλμάνους επανήλθε και μάλιστα στα 25 ευρώ, «επειδή τόση κοσμοσυρροή θα φθείρει το μνημείο και πρέπει να μετριασθεί η προσέλευση». Ομως και τώρα υποστηρίζουν ότι οι επισκέπτες (μαζί με τους μουσουλμάνους που δεν πληρώνουν) είναι 6-7 εκατομμύρια το χρόνο.

Δεν θέλουν να πουν πόσα 25άρια εισέπραξαν πέρσι. Η δικαιολογία είναι ότι ανέλαβε ιδιωτική εταιρεία το σκέλος αυτό, όπως ανέλαβε και το γειτονικό “Μουσείο Ιστορίας & Εμπειρίας Αγίας Σοφίας”. Οι ιδιώτες παίρνουν μάλιστα άλλα 25 ευρώ για το Μουσείο ανά επισκέπτη, για να δείξουν στο ισόγειο βυζαντινά λειτουργικά σκεύη, θραύσματα ψηφιδωτών, αρχαία τούβλα με ελληνικές επιγραφές, μερικά οθωμανικά κηροπήγια και ένα χειρόγραφο Κοράνι του 15ου αιώνα. Έχουν αφιερώσει έναν ολόκληρο όροφο στην άλωση, στον δε τελευταίο όροφο, για τη βυζαντινή περίοδο, δίνουν βαρύτητα στην εικονομαχία και στο μεγάλο σεισμό.

Ποιοι είναι οι φίλοι των μουσείων

Να προσθέσουμε ότι τα εκατομμύρια των επισκεπτών στα μουσεία δεν αντιπροσωπεύουν απαραιτήτως μοναδικούς επισκέπτες -μπορεί ο ίδιος τουρίστας να πήγε σε τρία μνημεία ή μουσεία. Επίσης, ότι ακόμα κι αν αυτά τα 60 εκατομμύρια επισκεπτών αρχαιολογικών χώρων και μουσείων ήταν όλοι αλλοδαποί και μοναδικοί, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε αυθαίρετα ότι πήγαν στην Τουρκία ειδικά για να δουν ελληνικά μνημεία, καθώς άγνωστος αριθμός μπορεί να ταξίδευε εκεί ούτως ή άλλως και να βρέθηκε στο μουσείο παρεμπιπτόντως.

Παράλληλα, υπάρχουν τουρίστες που πηγαίνουν σε μνημεία σελτζουκικά ή οθωμανικά ή δερβίσικα, ή μπαίνουν σε ένα μουσείο για να δουν εκθέματα άλλων πολιτισμών. Όλα αυτά δυσχεραίνουν την αποτίμηση του “ελληνογενούς” ως προς τα κίνητρα τουρισμού της Τουρκίας.

Η πλειοψηφία των τουριστών πάντως δεν είναι μουσουλμάνοι που θέλουν να δουν σελτζουκικά μνημεία. Εν κατακλείδι, δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για το πόσα ακριβώς “έβγαλε” η Τουρκία από ελληνικά θέατρα, αγάλματα, ερείπια παλατιών ή από την ιστορία μας και την Τροία. Ξέρουμε όμως ότι μόνον η Έφεσος και η Ιεράπολις συγκέντρωσαν 5 εκατομμύρια επισκέπτες πέρσι και η Έφεσος θεωρείται ο πρώτος σε επισκεψιμότητα αρχαιολογικός χώρος σε όλη τη χώρα.

Σε αυτό τον αριθμό των 5 εκατομμυρίων πρέπει να προστεθούν και της Τροίας και της Αλικαρνασσού και των μουσείων που έχουν κυρίως ελληνικές αρχαιότητες. Το αρχαιολογικό μουσείο της Κωνσταντινούπολης έρχεται πρώτο στην Τουρκία με 536.000 επισκέπτες το 2025 και έχει πληθώρα ελληνικών εκθεμάτων. Οι δε τεράστια υπόγεια δεξαμενή ύδρευσης του Ιουστινιανού για το ενδεχόμενο πολιορκίας (η Βασιλική Κινστέρνα) δέχεται γύρω στα 3 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως μετά την επαναλειτουργία της το 2022.

Η Τροία δέχεται 400.000 έως 600.000 επισκέπτες το χρόνο με είσοδο 27 ευρώ και η Πέργαμος στην Ιωνία προσελκύει 300.000 έως 450.000 στην Ακρόπολη και το Ασκληπιείο. Εκεί το εισιτήριο ειναι 15 ευρώ μόνο για την Ακρόπολη και άλλα 13 για το Ασκληπιείο. Ο Ναός του Απόλλωνα Διδύμων δέχεται 60.000 έως 130.000 επισκέπτες (προς 6 ευρώ) και η Μίλητος (χώρος και μουσείο) προς 6 ευρώ επίσης δέχεται περίπου 80.000 επισκέψεις.

Ξοδεύουν οι αρχαιολάτρεις

Η Τουρκία θα έχανε ίσως πάνω από το 50% των εσόδων της χωρίς την βουβή ελληνική παρουσία των μνημείων στα εδάφη της, γιατί το τουρκικό υπουργείο Τουρισμού και Πολιτισμού έχει σχολιάσει επισήμως ότι όσοι τουρίστες επισκέπτονται αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία, ξοδεύουν πολύ περισσότερα από τους άλλους τουρίστες.

Οι Τούρκοι υπολογίζουν ότι οι τουρίστες που επισκέπτονται μνημεία, ξοδεύουν σε ημερήσια βάση τα διπλάσια από τους υπόλοιπους, όχι επειδή είναι ακριβά τα εισιτήρια στους ιστορικούς χώρους, αλλά επειδή κατά κανόνα το μορφωτικό επίπεδο “πάει πακέτο” και με την οικονομική άνεση.

Τα μουσεία και τα μνημεία

Οι τουρκικές αρχές έχουν κάποιες γενικές ονομασίες στα τμήματα του μουσείου της Κων/λης, αλλά οι ώρες που χρειάζονται για να δει κάποιος το ελληνικό τμήμα μιλούν από μόνες τους και δείχνουν ότι το επίκεντρο είναι το ελληνικό στοιχείο, Βυζαντίου και Κωνσταντινουπόλεως αργότερα.  Έχουν βαφτίσει τη μια αίθουσα “Αρχαία Ανατολία” και χρειάζεται μισή ώρα για να την περιηγηθεί ο επισκέπτης έχει δε ευρήματα από Αραβία, Αίγυπτο, Μεσοποταμία και Μικρά Ασία.

Ονόμασαν γενικώς “Κήπο του Μουσείου” τα εκθέματα που χαρακτηρίζουν ρωμαϊκά, ενώ είναι ελληνικά, βυζαντινά και κάποια όντως ρωμαϊκά, διασπώντας στην ουσία ότι “θυμίζει” Ελλάδα, καθώς έβαλαν σε τέταρτο χώρο το “καθαυτό” Αρχαιολογικό μουσείο. Εκεί υπάρχουν αρχαία γλυπτά, και οι σαρκοφάγοι του Μεγάλου Αλέξανδρου (ονομασία που δόθηκε επειδή παριστά τον ίδιο στη μάχη της Ισσού) και των Κλαιουσών Γυναικών -έργα φιλοτεχνημένα σε ελληνικό μάρμαρο και από Έλληνες γλύπτες (πιθανώς από την Αθήνα ή τη Ρόδο) το 350 π.Χ.

Υπάρχουν και τα μνημεία που οι τουρκικές αρχές έμμεσα αποσιωπούν ως προς τη συνολική επισκεψιμότητα. Για παράδειγμα στην Πόλη το παλάτι του Πορφυρογέννητου (Tefkur Sarayi) μόλις άνοιξε το 2019 (το είχαν κλειστό επί χρόνια) δέχτηκε σε ένα μήνα 6.500 επισκέπτες. Εν συνεχεία οι επισκέψεις ενσωματώθηκαν με όλων των δημοτικών μνημείων και μουσείων, οπότε δεν έχουμε εικόνα.

Οι επισκέψεις στο Φρούριο του Επταπυργίου (Γιεντίκιουλε) δεν ανακοινώνονται παρότι κόβονται εισιτήρια. Ο πυρήνας της δυτικής πλευράς είναι η Χρυσή Πύλη των Θεοδοσιανών Τειχών και ήταν η Πύλη Θριάμβου -είσοδος αυτοκρατόρων στην Πόλη. Μετά την άλωση ο Μωάμεθ Β΄ πρόσθεσε τρεις στους τέσσερις πύργους των Τειχών.

Αλικαρνασσός και Μύνδος

Το ενάλιο μουσείο της Αλικαρνασσού (Μπόντρουμ για την Τουρκία) δέχεται 300.000 επισκέπτες το χρόνο, καθώς εκεί εκτίθεται ένα περίφημο ναυάγιο του 1300 π.Χ.,που το πολύτιμο φορτίο του (ο χρυσός σκαραβαίος με σφραγίδα της Νεφερτίτης μεταξύ άλλων) είχε προορισμό κάποια μυκηναϊκή πόλη. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι το φορτίο ήταν ή “βασιλικά δώρα” ή κρατική παραγγελία που προοριζόταν για κάποιο ισχυρό μυκηναϊκό κέντρο της ηπειρωτικής Ελλάδας, όπως οι Μυκήνες, η Τίρυνθα ή η Θήβα, με πιθανή ενδιάμεση στάση τη Ρόδο ή την Κρήτη.

Με το καράβι ταξίδευαν τουλάχιστον δύο υψηλόβαθμοι Μυκηναίοι απεσταλμένοι ή έμποροι. Αυτό αποδεικνύεται από τα προσωπικά τους αντικείμενα -μυκηναϊκά ξίφη, ξυράφια και σφραγιδόλιθοι. Το καράβι είχε φορτώσει γυαλί και κασσίτερο από την χώρα των Φοινίκων (σημερινό Λίβανο), έκανε μια στάση στην Κύπρο για να φορτώσει χαλκό και κεραμικά, αλλά μετά τσακίστηκε στα βράχια, στα νότια παράλια της Μικράς Ασίας. Άλλα δύο ναυάγια εκτίθενται με την ονομασία του τουρκικού παραλιακού χωριού όπου εντοπίστηκαν. Από αυτά τα ναυάγια υπάρχει και “Έκθεση αμφορέων” με εκατοντάδες ευρήματα, που η Τουρκία χαρακτηρίζει “μεσογειακά”.

Σχετικά κοντά, απέναντι από την Κω και την Κάλυμνο,  είναι και τα ερείπια της αρχαίας Μύνδου, που είχε οικοδομηθεί από Λέγεγες, αλλά αποικίστηκε από Δωριείς από την Τροιζήνα και της έδωσαν ελληνικό χαρακτήρα και ισχυρή ναυτική παρουσία. Τμήματα τειχών και λιμενικών εγκαταστάσεων διακρίνονται κάτω από το νερό (οικισμός  Γκιουμουσλούκ). Δεν ξέρουμε την επισκεψιμότητα εκεί, καθώς ειναι ενσωματωμένα στο 1,3 εκατ. επισκεπτών της Αλικαρνασσού. Εκείνο που ξέρουμε είναι ότι οι αρχαιότητες είναι απόλυτα εκτεθειμένες με σχεδόν ανύπαρκτη φύλαξη και με τα κότερα να αγκυροβολούν δίπλα τους ή ίσως και πάνω τους….

Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του SLpress.gr

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου από άλλες ιστοσελίδες χωρίς άδεια του SLpress.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των 2-3 πρώτων παραγράφων με την προσθήκη ενεργού link για την ανάγνωση της συνέχειας στο SLpress.gr. Οι παραβάτες θα αντιμετωπίσουν νομικά μέτρα.

Ακολουθήστε το SLpress.gr στο Google News και μείνετε ενημερωμένοι

Kαταθέστε το σχολιό σας. Eνημερώνουμε ότι τα υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται.

0 ΣΧΟΛΙΑ
Παλιότερα
Νεότερα Με τις περισσότερες ψήφους
0
Kαταθέστε το σχολιό σαςx