Απογυμνώνεται από στελέχη το Πολεμικό Ναυτικό

Τα τέσσερα σκάφη “Υποκελευστής Β ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ”, “Υποκελευστής Α ΓΑΛΑΝΗΣ”, “Υποκελευστής Β ΛΙΑΣΚΟΣ” και “Αρχικελευστής ΓΙΑΛΟΨΟΣ”, τα οποία αποκτήθηκαν από την αμερικανική ακτοφυλακή μέσω του προγράμματος EDA (Excess Defense Articles) και αφίχθησαν στην Ελλάδα τον Ιούλιο του 2023, παραλήφθηκαν χωρίς πλήρη επιχειρησιακό εξοπλισμό, καθώς στερούνταν οπλικών συστημάτων και σύγχρονων επικοινωνιών. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι δαπανήθηκε ποσό που προσεγγίζει τα 42 εκατομμύρια ευρώ, για τη μεταφορά και την ενεργοποίησή τους, ενώ οι εργασίες επαναφοράς τους σε υπηρεσία πραγματοποιήθηκαν σε ναυπηγεία της Σαλαμίνας από ιδιωτικό φορέα.

Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για σκάφη προχωρημένης ηλικίας, αυτά αντικατέστησαν ακόμη παλαιότερα περιπολικά τύπου NASTY (“Ανδρομέδα”, “Πήγασος”, “Κύκνος”, “Τοξότης”). Επιπλέον, δύο ακόμη σκάφη ιδίου τύπου τα “Κελευστής ΣΤΑΜΟΥ” και “Δίοπος ΑΝΤΩΝΙΟΥ”, ξύλινης κατασκευής, προερχόμενα από τα ναυπηγεία Esterel της Γαλλίας και κατασκευασμένα κατά την περίοδο 1974-1975, εξακολουθούν μέχρι σήμερα να εκτελούν τουλάχιστον πέντε περιπολίες εβδομαδιαίως στις περιοχές της Χίου και της Κω αντίστοιχα. Υπενθυμίζεται ότι τα εν λόγω σκάφη παραλήφθηκαν στις 4 Δεκεμβρίου 1975 και αφίχθησαν στην Ελλάδα στις 24 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους.

Ωστόσο, καθίσταται σαφές ότι τα πλοία, χωρίς επαρκές και ικανό ανθρώπινο δυναμικό, είναι επιχειρησιακά αδύναμα. Το διαχρονικό ρητό του Ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη παραμένει απολύτως επίκαιρο: Καράβια Άνευ Ικανού Έμψυχου Υλικού, είναι Μόλυβδος Βαρύς Βυθιζόμενος εντός Ύδατος, χωρίς επάνδρωση, τα πλοία, ανεξαρτήτως τεχνολογίας που διαθέτουν, καταλήγουν να είναι απλά άψυχα κελύφη.

Τί δείχνουν οι αριθμοί για τις παραιτήσεις

Τα αριθμητικά δεδομένα επιβεβαιώνουν το ιστορικό ρεκόρ παραιτήσεων και την κρίσιμη κατάσταση και τον προβληματισμό που επικρατεί στις τάξεις του Πολεμικού Ναυτικού. Μετά τις 294 παραιτήσεις του 2024, καταγράφηκαν 353 παραιτήσεις στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού για το έτος 2025, ενώ το 2026 έχει ήδη ξεκινήσει με τουλάχιστον 30 παραιτήσεις πριν την ολοκλήρωση του Φεβρουαρίου. Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις ότι σημαντικός αριθμός παραιτήσεων καθυστερεί ή δεν δημοσιοποιείται, γεγονός που εντείνει την ανησυχία. Σε σύγκριση με το 2024, παρατηρείται αύξηση της τάξης του 21,3%, στοιχείο που καταδεικνύει με σαφήνεια ότι οι διακηρύξεις περί βελτίωσης των συνθηκών δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Είναι να θαυμάζει κανείς τον στρατηγικό σχεδιασμό της χώρας: Αγοράζουμε τις πιο σύγχρονες φρεγάτες του πλανήτη, με ψηφιακά συστήματα, που εντοπίζουν κουνούπι στα 200 μίλια, αλλά ξεχάσαμε μια μικρή λεπτομέρεια: Τους ανθρώπους. Φαίνεται πως το νέο δόγμα του Ναυτικού είναι το “Stealth”: Δεν είναι κρυφά μόνο τα πλοία από τα ραντάρ, αλλά και τα πληρώματα από τα πλοία. Η υποστελέχωση είναι ιδιαίτερα έντονη και στα παράκτια περιπολικά, όπου οι απώλειες προσωπικού ανέρχονται σε τέσσερα έως πέντε άτομα ανά σκάφος. Ως αποτέλεσμα, η σύνθεση των πληρωμάτων έχει μειωθεί από 18-20 άτομα σε μόλις 12-13, δηλαδή έως και 40% λιγότερο προσωπικό, με άμεσες επιπτώσεις στην επιχειρησιακή ετοιμότητα και την ασφάλεια.

Ως απάντηση στην κρίση, προωθούνται μέτρα όπως ο παροπλισμός τεσσάρων φρεγατών, προκειμένου να εξευρεθούν πληρώματα για την επάνδρωση των νέων φρεγατών τύπου BELHARRA. Αντίστοιχη πρακτική προβλέπεται να εφαρμοστεί και στα παράκτια περιπολικά, με τον παροπλισμό των σκαφών τύπου NASTY και στη συνέχεια των τύπου ESTEREL. Ωστόσο, τέτοιες πρακτικές αποτελούν προσωρινές λύσεις και δεν αντιμετωπίζουν τη ρίζα και την αιτία του προβλήματος.

Οι αιτίες των μαζικών αποχωρήσεων από το Ναυτικό

Οι μαζικές αποχωρήσεις αποδίδονται κυρίως σε χαμηλές αποδοχές (παρά τα ψεύτικα ποσά που διαδίδουν στα δικά τους μέσα περί υπέρογκων αυξήσεων, οι πραγματικές καθαρές αυξήσεις σε υπαξιωματικούς κυμαίνονται από 70 μέχρι 120 ευρώ), εξαντλητικά ωράρια, παρατεταμένη παραμονή εν πλω και έλλειψη μέριμνας για το προσωπικό, οδηγώντας σε γήρανση και αριθμητική συρρίκνωση του Στόλου. Η κατάσταση επιδεινώνεται περαιτέρω από τη μείωση της οικονομικής υποστήριξης προς τα πληρώματα. Το ήδη περιορισμένο χρηματικό εφόδιο για τη σίτιση, που αντιστοιχούσε περίπου σε έξι ευρώ ημερησίως ανά άτομο για την κάλυψη βασικών αναγκών (πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό και νερό), πλέον χορηγείται μόνο σε όσους εκτελούν υπηρεσία!

Ιδιαίτερα στα πλοία της παραμεθορίου, τα οποία βρίσκονται σε διαρκή επιχειρησιακή ετοιμότητα (ημίωρη ετοιμότητα όλο το 24ώρο), το πρόβλημα επιδεινώνεται από τις σοβαρές ελλείψεις στέγασης, καθώς η διαθεσιμότητα κατοικιών είναι περιορισμένη και οι τιμές ιδιαίτερα υψηλές. Η επιβάρυνση των στελεχών με ζητήματα βασικής διαβίωσης, όπως η σίτιση, σε συνδυασμό με τα υφιστάμενα προβλήματα, δημιουργεί ένα περιβάλλον έντονης πίεσης και απογοήτευσης. Υπό τις παρούσες συνθήκες, εκτιμάται ότι οι δηλώσεις του ΥΕΘΑ, κ. Νικ. Δένδια, ότι θα υπάρχουνε σπίτια για στέγαση για όλους τους στρατιωτικούς, θα πραγματοποιηθούν.

Και πως θα γίνει αυτό; Με τον ρυθμό των παραιτήσεων, που θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια, θα φτάνουνε και θα περισσεύουνε για τους λιγοστούς που θα έχουν απομείνει! Ακόμη δε και εξαγγελίες περί εξασφάλισης στέγασης για το σύνολο των στελεχών ενδέχεται να καταστούν κενές περιεχομένου, καθώς η συνεχιζόμενη αύξηση των παραιτήσεων οδηγεί σε δραστική μείωση του προσωπικού.

Συμπερασματικά, καθίσταται απολύτως σαφές ότι χωρίς ουσιαστική μέριμνα για το ανθρώπινο δυναμικό, καμία επένδυση σε μέσα και εξοπλισμό δεν μπορεί να αποδώσει. Η επιχειρησιακή ικανότητα του Πολεμικού Ναυτικού εξαρτάται άμεσα από την επάρκεια, την υποστήριξη και το ηθικό των στελεχών του. Σε αντίθετη περίπτωση, τα πλοία κινδυνεύουν να καταστούν απλώς ανενεργά μέσα, χωρίς ουσιαστική επιχειρησιακή αξία. “Μέγα το της θαλάσσης κράτος”, αρκεί να έχεις λεφτά για το εισιτήριο της επιστροφής στην ξηρά.