Η Μόσχα προειδοποιεί Λονδίνο-Παρίσι – Σοκ στο ΝΑΤΟ από το μήνυμα Τραμπ

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ (μη εκλεγμένος, διαδέχθηκε τον Κιρ Στάρμερ που παραιτήθηκε) δήλωσε τη Δευτέρα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα επιτρέψει στο Κίεβο να αποκτήσει πρόσβαση σε διαβαθμισμένη τεχνολογία, ώστε να ξεκινήσει δική του παραγωγή των πυραύλων cruise μεγάλου βεληνεκούς Storm Shadow. Η Γαλλία έχει επίσης συμφωνήσει να διαθέσει στην Ουκρανία πυραυλική τεχνολογία. Οι κινήσεις αυτές προκάλεσαν τις ρητορικές αντιδράσεις της Μόσχας, ενώ υπάρχουν ανησυχίες πως μπορεί να φτάσουμε ως και σε στρατιωτικά αντίποινα που σίγουρα θα δοκιμάσουν το ΝΑΤΟ.

Μετά τις νέες ρωσικές προειδοποιήσεις, αξιωματούχος του βρετανικού υπουργείου Άμυνας επανέλαβε τη στήριξη του Λονδίνου προς το Κίεβο. «Η Βρετανία στέκεται στο πλευρό της Ουκρανίας και παραμένουμε δεσμευμένοι να της παρέχουμε τον εξοπλισμό που χρειάζεται για να υπερασπιστεί τον εαυτό της απέναντι στην παράνομη εισβολή του Πούτιν. Η Ρωσία δεν πρέπει να έχει καμία αμφιβολία για την αποφασιστικότητα αυτής της κυβέρνησης να αντιταχθεί στη ρωσική επιθετικότητα, τόσο στην Ουκρανία όσο και απέναντι στο Ηνωμένο Βασίλειο και τους συμμάχους μας», ανέφερε.

Η Μόσχα προειδοποίησε την Πέμπτη ότι βρετανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Ουκρανία και αλλού θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο, εάν το Κίεβο συνεχίσει να πλήττει ρωσικό έδαφος με πυραύλους που του προμηθεύει η Βρετανία. Η προειδοποίηση ήρθε μία ημέρα αφότου Ρώσοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η Ουκρανία χρησιμοποίησε βρετανικούς πυραύλους Storm Shadow για να πλήξει εμπορικό κέντρο στο υπό ρωσικό έλεγχο Ντονέτσκ, τραυματίζοντας αμάχους.

Λιγοστεύουν οι Patriot

Στο πολεμικό πεδίο, κατά τη διάρκεια της νύχτας, ρωσικός καταιγισμός πυραύλων και drones έπληξε λιμάνια, εγκαταστάσεις αποθήκευσης σιτηρών, καθώς και ενεργειακές και βιομηχανικές υποδομές σε ολόκληρη την Ουκρανία, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί τουλάχιστον ένας άνθρωπος.

Την ίδια στιγμή, τα αποθέματα πυραύλων αναχαίτισης Patriot των ΗΠΑ στην Ευρώπη έχουν μειωθεί σε «πέραν του κρίσιμου» επιπέδου λόγω του πολέμου με το Ιράν, με αξιωματούχο της άμυνας να προειδοποιεί ότι, σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης με βαλλιστικούς πυραύλους, το ΝΑΤΟ ενδέχεται να αναγκαστεί «να δέχεται το ένα χτύπημα μετά το άλλο στο πρόσωπο».

Οι ΗΠΑ έχουν χρησιμοποιήσει περίπου το 65% των πυραύλων αναχαίτισης Patriot που διαθέτουν, περίπου 1.500 από τους 2.330, κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν. Τα αποθέματα που μεταφέρθηκαν στη Μέση Ανατολή έχουν αφήσει την Ευρώπη με «πολύ περιορισμένη» δυνατότητα να αντιμετωπίσει ακόμη και μία και μόνο επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους, σύμφωνα με διεθνή μέσα.

Σοκ από το μήνυμα Τραμπ

Σαφές μήνυμα προς την Ευρώπη ότι η Ουάσιγκτον θέλει να επιταχύνει τη μεταβίβαση της ευθύνης για τη συμβατική άμυνά της στους ίδιους τους Ευρωπαίους κομίζει ο υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ αρμόδιος για θέματα Πολιτικής, Έλμπριτζ Κόλμπι. Ο Κόλμπι, έφτασε την Πέμπτη στις Βρυξέλλες για συνομιλίες με τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ, προκειμένου να τους ενημερώσει για την πορεία της εξάμηνης επανεξέτασης. Η διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους και εκτιμάται ότι θα επιφέρει σημαντικές αλλαγές στη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη.

Στο πλαίσιο της διαδικασίας, οι σύμμαχοι έλαβαν ένα αμερικανικό ερωτηματολόγιο, στο οποίο καλούνται να απαντήσουν έως αυτή την Παρασκευή και το οποίο περιήλθε στην κατοχή του Bloomberg. Μεταξύ άλλων, οι χώρες ερωτώνται αν έχουν υποστηρίξει δημόσια την εξωτερική πολιτική του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, αν επιβάλλουν περιορισμούς στη χρήση αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων και αν πραγματοποιούν αμυντικές δαπάνες σε αμερικανικές εταιρείες.

«Θέλαμε να ακούσουμε απευθείας από τους συμμάχους, και μάλιστα γραπτώς», δήλωσε ο Κόλμπι σε δημοσιογράφους, έχοντας στο πλευρό του τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, πριν από τη συνάντησή τους στην έδρα της Συμμαχίας. Η επίσκεψη Κόλμπι συνδέεται με το ερωτηματολόγιο, το οποίο είχε προκαλέσει έκπληξη σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες όταν εστάλη νωρίτερα το καλοκαίρι.

Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ θέλουν να διαβεβαιώσουν τον Κόλμπι, ο οποίος είναι ο αρχιτέκτονας της αμερικανικής στρατηγικής εθνικής άμυνας, για τις προσπάθειες που βρίσκονται σε εξέλιξη με στόχο τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης και την ανάληψη μεγαλύτερης ευθύνης για την άμυνά της. Παράλληλα, επιθυμούν να καταστήσουν σαφές ότι θέλουν τα αμερικανικά στρατεύματα να παραμείνουν στην Ευρώπη και η παρουσία τους στην ήπειρο να παραμένει αισθητή, όπως έχει μεταδώσει το Bloomberg.

Ο Κόλμπι ξεχώρισε την Πέμπτη την Πολωνία, τη Γερμανία και την Ολλανδία για τις «εξαιρετικές επενδύσεις» τους στην άμυνα, ενώ επανέλαβε τη στήριξη των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ. Στην προσπάθειά τους να αποτρέψουν την κυβέρνηση Τραμπ από το να περιορίσει τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη, οι χώρες της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ έχουν προσφερθεί να μειώσουν το κόστος παραμονής των αμερικανικών στρατευμάτων στο έδαφός τους.

Οι ανησυχίες τους έχουν ενταθεί καθώς η Ρωσία προετοιμάζεται να κλιμακώσει τις επιθέσεις της στην Ουκρανία, έχοντας καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι διαπραγματεύσεις για ειρηνευτική συμφωνία έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο, σύμφωνα με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στο Κρεμλίνο. Την ίδια ώρα, στην Ευρώπη καταγράφεται κλιμάκωση των ενεργειών δολιοφθοράς που συνδέονται με τη Μόσχα.

Η συνάντηση στις Βρυξέλλες πραγματοποιείται μία ημέρα μετά την επίσκεψη του Κόλμπι στην Ευρωπαϊκή Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (USEUCOM), όπου έκανε λόγο για μια «εξαιρετική συνάντηση» με τον Ανώτατο Συμμαχικό Διοικητή Ευρώπης (SACEUR), Αλέξους Γκρίνκεβιτς, ο οποίος συμμετέχει στενά στην επανεξέταση της διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη.

Τα 4 σενάρια 

Σε αυτή την κατεύθυνση, το Πεντάγωνο εξετάζει τη μελλοντική παρουσία των αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη και έως τις 6 Νοεμβρίου αναμένεται να παρουσιάσει στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά σενάρια, σύμφωνα με έγγραφο που είδε το Reuters.

Όπως υπογραμμίζει το δημοσίευμα, οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ ανησυχούν ότι η εξάμηνη αναθεώρηση, η οποία ανακοινώθηκε τον Ιούνιο, μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλης κλίμακας περικοπές στις περίπου 80.000 αμερικανικές δυνάμεις που βρίσκονται στην Ευρώπη. Μάλιστα, πολλοί εκτιμούν ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να τιμωρηθούν χώρες που, κατά τον Αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, δεν στήριξαν τον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν.

Το έγγραφο του Πενταγώνου με τους “Όρους Αναφοράς” (Terms of Reference), λεπτομέρειες του οποίου δεν είχαν γίνει γνωστές μέχρι σήμερα, περιγράφει τα στάδια της εσωτερικής αναθεώρησης και ορισμένα από τα κριτήρια με τα οποία θα αξιολογηθεί η παρουσία των αμερικανικών δυνάμεων και βάσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Σύμφωνα με το έγγραφο, ένα σημαντικό βήμα θα γίνει έως τις 18 Σεπτεμβρίου, όταν ο ανώτατος Αμερικανός στρατιωτικός διοικητής στην Ευρώπη θα συμμετάσχει σε σύσκεψη με τον επικεφαλής πολιτικής του Πενταγώνου, Έλμπριτζ Κόλμπι. Η σύσκεψη αυτή θεωρείται κρίσιμη για τη διαμόρφωση των επιλογών που θα παρουσιαστούν στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ.

Ερωτηθείς για τους «Όρους Αναφοράς», υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Πενταγώνου δήλωσε ότι το γεγονός πως θα εξεταστεί αναλυτικά ένα ευρύ φάσμα επιλογών δείχνει τη σοβαρότητα της διαδικασίας. «Θέλουμε να μπορούμε να συζητήσουμε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα διαφορετικών επιλογών ως προς τον αριθμό και τη διάταξη των δυνάμεων», δήλωσε στο Reuters.

Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν αυτό θα καθησυχάσει τους Ευρωπαίους αξιωματούχους που αντιμετωπίζουν με επιφυλάξεις τη διαδικασία. Ορισμένοι εκφράζουν κατ’ ιδίαν την ανησυχία ότι η Ουάσιγκτον έχει ουσιαστικά ήδη λάβει την απόφασή της. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εδώ και καιρό καταστήσει σαφές ότι σκοπεύει να περιορίσει τους στρατιωτικούς πόρους που διαθέτει στην Ευρώπη, περιμένοντας από τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του βάρους της άμυνας.

Ο Τραμπ έχει επίσης εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι, κατά την άποψή του, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι βασίζονται εδώ και χρόνια στις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, ενώ δεν παρείχαν επαρκή υποστήριξη στον πόλεμο κατά του Ιράν. Μεταξύ άλλων, η Ουάσιγκτον κατηγορεί ορισμένους συμμάχους ότι δεν επέτρεψαν τη χρήση βάσεων ή τη διέλευση αμερικανικών πολεμικών αεροσκαφών από τον εναέριο χώρο τους ή ότι καθυστέρησαν να δώσουν σχετική άδεια.

Το ταξίδι του επικεφαλής της CIA στη Μόσχα

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η επίσκεψη του διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ στη Μόσχα την Τρίτη πραγματοποιήθηκε μετά από αξιολόγηση των αμερικανικών πληροφοριών, σύμφωνα με τις οποίες η Ρωσία ενδέχεται να σχεδιάζει να δοκιμάσει τις αντοχές του ΝΑΤΟ με μια περιορισμένη επίθεση εναντίον κράτους-μέλους της Συμμαχίας. Πάντως, αυτό δεν επιβεβαιώθηκε από τις ΗΠΑ. Επιπλέον, κληθείς να σχολιάσει τις πληροφορίες για την επίσκεψη Ράτκλιφ ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, επιχείρησε να υποβαθμίσει το θέμα.

Νωρίτερα σήμερα, ο επικεφαλής της ρωσικής υπηρεσίας εξωτερικών πληροφοριών SVR, Σεργκέι Ναρίσκιν είχε δηλώσει ότι είχε «συνάντηση εργασίας» με τον Ράτκλιφ και ότι συζήτησαν αδιευκρίνιστα και ευαίσθητα ζητήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των αντίστοιχων υπηρεσιών πληροφοριών τους. Ο Ναρίσκιν δήλωσε ότι η ίδια η συνάντηση «δεν αποτελεί ασυνήθιστο γεγονός». Ο δε Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε την επίσκεψη του Ράτκλιφ στην Μόσχα ως «ρουτίνα» και από το Κρεμλίνο δεν προέκυψε πληροφορία για την θεματολογία της συνάντησης.

Πάντως, το Κρεμλίνο έχει υιοθετήσει το τελευταίο διάστημα ολοένα και πιο πολεμική ρητορική, μεγάλο μέρος της οποίας απευθύνεται και στο εσωτερικό ακροατήριο, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αρχίσει να γίνεται ολοένα πιο αισθητός μέσα στο ίδιο το ρωσικό έδαφος. Μέσα σε διάστημα λίγων ημερών, η Ρωσία επικαλέστηκε ακόμη και το πυρηνικό της οπλοστάσιο απέναντι στην Ιαπωνία, με αφορμή τη διαμάχη για τις Κουρίλες Νήσους, ενώ χαρακτήρισε τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ ως σχέσεις σε «κρίση» και σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο.

Οι χώρες του ΝΑΤΟ που συνορεύουν με τη Ρωσία κινούνται ήδη για να ενισχύσουν τη στρατιωτική τους ετοιμότητα. Η Πολωνία ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα ότι παρέλαβε την πρώτη παρτίδα νοτιοκορεατικών αρμάτων μάχης Black Panther, τα οποία πρόκειται να αναπτυχθούν κοντά στα σύνορα με τον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ. Ο αναπληρωτής υπουργός Άμυνας της Πολωνίας, Τσέζαρι Τόμτσικ, είχε δηλώσει νωρίτερα μέσα στον μήνα ότι η Βαρσοβία προετοιμάζεται ακόμη και για το ενδεχόμενο μιας σύγκρουσης πλήρους κλίμακας. «Προετοιμαζόμαστε για πόλεμο, ελπίζοντας ότι δεν θα συμβεί ποτέ», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ανοίγει ξανά το θέμα με τα ρωσικά κεφάλαια;

Στο οικονομικό πεδίο, αρκετές χώρες της ΕΕ πιέζουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επαναφέρει τα σχέδια για τη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων προς χρηματοδότηση της Ουκρανίας, προειδοποιώντας ότι τα χρήματα που έχει ήδη δεσμεύσει η Ένωση δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες του Κιέβου, ανέφεραν οι Financial Times.

Η Σουηδία, η Ολλανδία, η Ισπανία και η Πολωνία είναι μεταξύ των χωρών που στηρίζουν επιστολή, η οποία πρόκειται να σταλεί στην Επιτροπή την Πέμπτη, σύμφωνα με τέσσερις πηγές που έχουν ενημερωθεί για το περιεχόμενό της. Η επιστολή καλεί την εκτελεστική εξουσία της ΕΕ να επανεκκινήσει τις τεχνικές εργασίες για την αξιοποίηση περισσότερων από 230 δισ. δολαρίων σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας και να ενημερώσει για την πρόοδο προς τη δημιουργία ενός νομικού πλαισίου που θα μπορούσε να παρακάμψει το βέτο του Βελγίου.

Το Βέλγιο είχε μπλοκάρει μια προηγούμενη εκδοχή του σχεδίου τον περασμένο Οκτώβριο, αρνούμενο να την εγκρίνει, καθώς φοβόταν ότι θα έμενε μόνο του να καλύψει το κόστος σε περίπτωση που η Μόσχα κέρδιζε μια δικαστική προσφυγή. Το μεγαλύτερο μέρος των περιουσιακών στοιχείων βρίσκεται στη Euroclear, το κεντρικό αποθετήριο τίτλων με έδρα τις Βρυξέλλες, γεγονός που προσδίδει στη βελγική κυβέρνηση ουσιαστικό δικαίωμα βέτο. Οι αντιρρήσεις αυτές εξακολουθούν να ισχύουν, ενώ Βέλγοι αξιωματούχοι συνεχίζουν να προειδοποιούν ότι η χρήση κρατικών περιουσιακών στοιχείων ενέχει κινδύνους για τις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Τα κέρδη από τα περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται στη Euroclear χρηματοδοτούν ήδη δάνειο ύψους έως 58 δισ. δολαρίων, το οποίο συμφωνήθηκε το 2024. Μετά την άρνηση του Βελγίου, τα κράτη-μέλη συγκρότησαν ένα ξεχωριστό δάνειο άνω των 100 δισ. δολαρίων, το οποίο αντλήθηκε με εγγύηση τον προϋπολογισμό της ΕΕ τον Δεκέμβριο.

Ωστόσο, καθώς οι ουκρανικές και ρωσικές επιθέσεις εντείνονται και αναμένεται ρωσική χειμερινή επίθεση, τα κράτη-μέλη της ΕΕ υποστηρίζουν πλέον ότι το ποσό αυτό απέχει πολύ από το να καλύψει τις ανάγκες του Κιέβου. «Το δάνειο των 90 δισ. ευρώ αποτελεί έμπρακτη εκδήλωση της δέσμευσης της ΕΕ να στηρίξει την Ουκρανία, αλλά είναι σαφώς ανεπαρκές», δήλωσε η υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας, Μαρία Μάλμερ Στένεργκαρντ.

Αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε στους Financial Times ότι κανείς δεν έχει μέχρι στιγμής παρουσιάσει πρόταση ικανή να ξεπεράσει τα πολιτικά εμπόδια που οδήγησαν στην κατάρρευση του σχεδίου τον Δεκέμβριο, λέγοντας: «Τίποτα δεν έχει αλλάξει από την προηγούμενη συζήτηση και την καταστροφή της τελευταίας φοράς».

Η νέα προσπάθεια εξεύρεσης χρηματοδότησης έρχεται έπειτα από μήνες αυξανόμενης πίεσης στην ευρωπαϊκή στήριξη προς το Κίεβο, καθώς οι κυβερνήσεις έσπευσαν να προμηθεύσουν την Ουκρανία με αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot ενόψει της αναμενόμενης ρωσικής χειμερινής επίθεσης. Η Γερμανία, η Ολλανδία και η Πολωνία έχουν δηλώσει ότι τα δικά τους αποθέματα έχουν μειωθεί τόσο πολύ ώστε δεν μπορούν να διαθέσουν περισσότερα. Παράλληλα, έχει αποδυναμωθεί και η πολιτική βούληση, καθώς η στήριξη στους διαδοχικούς γύρους κυρώσεων της ΕΕ μειώνεται με κάθε νέο πακέτο.

Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε ότι θα προσφύγει στα δικαστήρια για να σταματήσει κάθε νέο και «παράνομο» σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χρησιμοποιήσει τα παγωμένα κρατικά ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για να βοηθήσει την Ουκρανία, υποστηρίζοντας ότι η Μόσχα βρίσκεται αντιμέτωπη με την «επιθετικότητα» ευρωπαϊκών χωρών.