Και γερασμένα πλοία επιστρατεύουν οι ΗΠΑ για τις επιχειρήσεις στο Ορμούζ

Όμως, η πραγματικότητα δείχνει πολλά περισσότερα από ό,τι φαίνεται με μια σύντομη ματιά. Κι όμως, σήμερα το Comstock δεν βρίσκεται δεμένο σε κάποια προβλήτα του Σαν Ντιέγκο, περιμένοντας τη σειρά του για αποσυναρμολόγηση. Αντίθετα, διασχίζει τον Ειρηνικό, με το εκτεταμένο κατάστρωμά του φορτωμένο με τέσσερα αερόστρωμνα, κατευθυνόμενο προς τα Στενά του Ορμούζ.

Η εικόνα είναι εντυπωσιακή, αλλά και αποκαλυπτική. Γιατί η απόφαση να επαν-ενεργοποιηθεί ένα “τελειωμένο” πλοίο και να σταλεί στην πιο επικίνδυνη θαλάσσια δίοδο του πλανήτη δεν είναι μια πράξη ανάγκης της στιγμής – είναι αντανάκλαση μιας βαθύτερης πραγματικότητας του σύγχρονου πολέμου, αλλά και μιας γενικότερης κατάστασης.

Οι πόλεμοι δεν κερδίζονται από την αρχική ισχύ πυρός, αλλά από τις πιο πεζές και επίπονες πτυχές της εφοδιαστικής διαδικασίας: Τα καύσιμα, τα χειρουργικά κρεβάτια και τα πυρομαχικά που πρέπει να συνεχίσουν να φτάνουν, όταν τα αρχικά αποθέματα εξαντληθούν. Η πρώτη ημέρα μιας επιχείρησης μοιάζει με θέαμα, όχι όμως πλέον, όταν αυτές περνάνε…

Το μάθημα του 1982

Για να κατανοήσει κανείς γιατί ένα πλοίο που βρισκόταν στον δρόμο για απόσυρση μετατρέπεται ξαφνικά σε πολεμικό πλεονέκτημα, το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό στρέφεται πίσω, στον Νότιο Ατλαντικό, πριν από 43 χρόνια. Στις 25 Μαΐου του 1982, κατά τον Πόλεμο των Φώκλαντ, η Αργεντινή εκτόξευσε δύο πυραύλους Exocet. Δεν έπληξαν κάποιο αντιτορπιλικό, ή αεροπλανοφόρο, αλλά το Atlantic Conveyor, ένα μετασκευασμένο εμπορικό πλοίο. Μέσα σε λιγότερο από ένα λεπτό, οι Βρετανοί έχασαν κρίσιμα μεταφορικά μέσα – τρία ελικόπτερα Chinook και έξι Wessex.

Οι στρατιώτες που βρίσκονταν ήδη στην ακτή διατηρούσαν τα όπλα και το ηθικό τους, αλλά είχαν χάσει τη ραχοκοκαλιά της υποστήριξής τους. Χωρίς αυτά τα ελικόπτερα, η εφοδιαστική αλυσίδα κατέρρευσε. Τα πυρομαχικά καταναλώνονταν με ρυθμούς πολύ υψηλότερους από τους προβλεπόμενους και η εκστρατεία έφτασε επικίνδυνα κοντά στην αποτυχία – όχι λόγω εχθρικής υπεροχής, αλλά λόγω αδυναμίας ανεφοδιασμού. Το μάθημα ήταν απλό και σκληρό για την καίρια σημασία του εφοδιασμού στην μάχη…

Στα Στενά του Ορμούζ, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν μια παρόμοια πρόκληση. Ένα τάγμα πεζοναυτών που αποβιβάζεται για να καταλάβει ένα νησί, όπως το Αμπού Μούσα, βρίσκεται αντιμέτωπο με μια δυσάρεστη πραγματικότητα: Δεν υπάρχει λιμάνι, οδικό δίκτυο ή διάδρομος προσγείωσης. Βρίσκεται περικυκλωμένο από ναρκοπέδια και σε απόσταση εκατοντάδων ναυτικών μιλίων από την πλησιέστερη σοβαρή βάση υποστήριξης. Η επιχείρηση μπορεί να πετύχει την πρώτη ημέρα. Το ερώτημα είναι αν θα μπορεί να επιβιώσει τη δέκατη. Και κάπου εδώ, η θεωρία παύει να είναι θεωρία…

Ο ρόλος των Portland-Comstock

Το πρώτο σκέλος της λύσης είναι το USS Portland (LPD-27). Αν το Comstock διαχειρίζεται τα μέσα και τις ροές, το Portland είναι σχεδιασμένο γύρω από την επιβίωση του ανθρώπινου παράγοντα. Σε μια παρατεταμένη επιχείρηση σε νησί, η ιατρική υποδομή είναι αυτή που καθορίζει αν μια δύναμη θα αντέξει, ή θα καταρρεύσει. Το Portland δεν είναι ένα πρόχειρο νοσοκομείο εκστρατείας, αλλά ένα πλήρως ανεπτυγμένο πλωτό χειρουργικό κέντρο, με δεκάδες κλίνες, χειρουργικές αίθουσες, διαγνωστικές δυνατότητες και πλήρες εργαστήριο.

Τα δεδομένα της επιβίωσης είναι αμείλικτα: Ένας πεζοναύτης με σοβαρό τραύμα δεν αντέχει πολύωρη διακομιδή. Στο Portland, μπορεί να βρεθεί στο χειρουργείο, μέσα σε λίγα λεπτά. Παράλληλα, το πλοίο προστατεύει την ίδια την αλυσίδα ανεφοδιασμού. Με τη χρήση λέιζερ στερεάς κατάστασης, μπορεί να εξουδετερώνει drones αναγνώρισης με ελάχιστο κόστος, στερώντας από τον αντίπαλο τα “μάτια” που χρειάζονται για να πλήξει κινούμενους στόχους

Αν το Portland είναι το νοσοκομείο και η ασπίδα, το Comstock είναι η καρδιά της επιχείρησης. Διαθέτει μια από τις μεγαλύτερες δεξαμενές αποβατικών σκαφών του αμερικανικού Ναυτικού – έναν χώρο σχεδιασμένο για συνεχή, σχεδόν βιομηχανική λειτουργία. Η αξία του δεν βρίσκεται στην πρώτη φάση της επίθεσης, αλλά στη συνέχεια. Όταν οι δυνάμεις στο νησί αρχίζουν να ξεμένουν από καύσιμα και πυρομαχικά, το Comstock ανοίγει την πρύμνη του και θέτει σε λειτουργία τα LCAC (Landing Craft Air Cushion).

Τα αερόστρωμνα αυτά δεν κινούνται πάνω στο νερό, όπως συμβατικά σκάφη – σαν τα ZUBR που διαθέτει το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό. Δημιουργούν ένα “μαξιλάρι” αέρα και αιωρούνται πάνω από την επιφάνεια, επιτρέποντάς τους να αποφεύγουν νάρκες πίεσης που θα κατέστρεφαν οποιοδήποτε συμβατικό σκάφος. Έτσι, διατηρούν τη γραμμή ανεφοδιασμού, εκεί όπου όλα τα άλλα μέσα αποτυγχάνουν.

Η τελική κρίση για το Comstock

Σχεδόν κάθε μεγάλη στρατιωτική αποτυχία στην ιστορία έχει στον πυρήνα της μια κατάρρευση του εφοδιασμού. Την δέκατη ημέρα (μιας ενδεχόμενης) πολεμικής επιχείρησης στο Ορμούζ, τα πυρομαχικά μειώνονται δραματικά, οι απώλειες αυξάνονται και οι τεχνικές φθορές συσσωρεύονται. Εκεί είναι που ένα πλοίο όπως το Comstock, παύει να θεωρείται “παλιό” και γίνεται αναντικατάστατο.

Ο εφοδιασμός κερδίζει πολέμους και η μηχανική καθορίζει αν αυτός μπορεί να λειτουργήσει. Όσο τα βλέμματα παραμένουν στραμμένα στα μαχητικά και στις πρώτες εντυπωσιακές επιθέσεις, πλοία σαν το Comstock είναι αυτά που επιτρέπουν σε μια δύναμη να παραμείνει στο πεδίο, όταν η αρχική ορμή έχει χαθεί. Ανασυρμένο για μια τελευταία αποστολή, το Comstock δεν είναι πλέον ένα απομεινάρι του παρελθόντος. Είναι το θεμέλιο μιας διαρκούς παρουσίας – μιας παρουσίας που δεν βασίζεται μόνο στη δύναμη πυρός, αλλά στην ικανότητα να τη συντηρεί.

Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα: Αν τέτοια μέσα είναι τόσο κρίσιμα, γιατί δεν βρίσκονται εξαρχής εκεί, ενταγμένα ήδη στον σχεδιασμό; Η εκ των υστέρων ενεργοποίηση πλοίων που όδευαν προς απόσυρση, δεν δείχνει προνοητικότητα, αλλά ανάγκη. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το αμερικανικό Ναυτικό. Αφορά κάθε χώρα που εξετάζει σενάρια επιχειρήσεων σε νησιωτικά και παράκτια περιβάλλοντα – είτε στη Νότια Σινική Θάλασσα, είτε πολύ πιο κοντά.

Μια τελευταία επισήμανση

Παρά τους τεράστιους προϋπολογισμούς, οι ΗΠΑ δυσκολεύονται να τηρήσουν τα ίδια τους τα χρονοδιαγράμματα. Δαπανούν τεράστια ποσά σε προγράμματα που ακυρώνονται, ή σε πλοία που αποσύρονται πρόωρα, πριν αξιοποιηθούν πλήρως. Την ίδια στιγμή, κρίσιμες ικανότητες, όπως o ναυτικός εφοδιασμός, καλύπτονται αποσπασματικά. Και αν αυτό ισχύει για το ισχυρότερο Ναυτικό του κόσμου, το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο για μικρότερες χώρες. Κράτη που μετρούν κάθε ευρώ και αναβάλλουν συντηρήσεις, κινδυνεύουν να βρεθούν στην ίδια θέση.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, κάποιες ελπίδες προκύπτουν από την ενίσχυση των πλοίων μέριμνας, συχνά μέσω δωρεών. Όμως, οι συνολικές ανάγκες παραμένουν μεγάλες. Ένας γηράσκων στόλος καλείται να ανταποκριθεί σε ολοένα πιο απαιτητικές αποστολές, σε ένα περιβάλλον όπου οι επιχειρησιακές απαιτήσεις αυξάνονται.

Στο τέλος, το δίδαγμα είναι απλό, αλλά άβολο: Τα πλοία που κερδίζουν τους πολέμους σπάνια είναι αυτά που τραβούν τα φώτα της δημοσιότητας. Είναι εκείνα που εξασφαλίζουν ότι όλα τα υπόλοιπα, μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν…