Ποια θαλάσσια drones είναι κατάλληλα για Αιγαίο και Μεσόγειο

Προς το παρόν, η συζήτηση γύρω από τα USV είναι συγκεχυμένη, επειδή ο ίδιος όρος χρησιμοποιείται για πλατφόρμες που διαφέρουν ριζικά σε μέγεθος, σκοπό, επιβιωσιμότητα και επιχειρησιακή λογική. Η έλλειψη εννοιολογικής σαφήνειας σε επίπεδο σχεδιασμού πολιτικής έχει επιβραδύνει την πρόοδο και κινδυνεύει να ωθήσει τις επενδύσεις σε πλατφόρμες που δεν είναι κατάλληλες για απαιτητικά περιβάλλοντα απειλών.

Ένα κεντρικό πρόβλημα είναι ότι τα “μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας” μπορούν να αναφέρονται σε οτιδήποτε, από σχετικά μεγάλες πλατφόρμες που μοιάζουν με πλοία – συγκρίσιμες σε μέγεθος με περιπολικά σκάφη, κορβέτες ή μικρές φρεγάτες – έως πολύ μικρά, αναλώσιμα, σκάφη επίθεσης που συμπεριφέρονται περισσότερο σαν πυρομαχικά, ή κινητές ναυτικές νάρκες.

Αυτές οι δύο κατηγορίες διαφέρουν τόσο ριζικά που η αντιμετώπισή τους ως μέρος της ίδιας συζήτησης αποκρύπτει τα αντίστοιχα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματά τους. Συνεπώς, μια σαφής διάκριση μεταξύ των μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας τύπου πλοίου και των μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας τύπου πυρομαχικών, είναι απαραίτητη για μια ορθή στρατηγική.

USV τύπου πλοίου και κινούμενων πυρομαχικών

Τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας τύπου πλοίου είναι ουσιαστικά μαχητικά χαμηλού επιπέδου. Οι υποστηρικτές των USV τύπου πλοίου υποστηρίζουν ότι προσφέρουν πολλά οφέλη. Μπορούν να αυξήσουν το μέγεθος του στόλου και την ικανότητα πυραύλων – με χαμηλότερο κόστος από τα παραδοσιακά πολεμικά πλοία – να υποστηρίξουν κατανεμημένες θαλάσσιες επιχειρήσεις – κατανέμοντας την επιθετική ισχύ σε περισσότερα κύτη – και να περιπλέξουν τη στόχευση του εχθρού, μειώνοντας την εξάρτηση από έναν μικρό αριθμό πλοίων υψηλής αξίας. Ορισμένοι βλέπουν επίσης αυτά τα σκάφη ως σχετικά αναλώσιμα δολώματα που θα μπορούσαν να απορροφήσουν εχθρικές ομοβροντίες πυραύλων, διατηρώντας πιο πολύτιμες επανδρωμένες πλατφόρμες.

Ωστόσο, αυτά τα οφέλη συχνά υπερεκτιμώνται, ιδιαίτερα σε σενάρια συγκρούσεων υψηλού επιπέδου. Ενώ τα μη επανδρωμένα πλοία μπορεί να είναι φθηνότερα από τα μεγάλα πολεμικά πλοία επιφανείας, εξακολουθούν να είναι πλοία: Απαιτούν συντήρηση, ανεφοδιασμό και επανεξοπλισμό, και παραμένουν ευάλωτα σε σύγχρονα συστήματα κρούσης ακριβείας. Το πιο σημαντικό, σε μια μάχη με επίκεντρο τους πυραύλους εναντίον ενός ομότιμου αντιπάλου, είναι ότι τα USV που μοιάζουν με πλοία κάνουν ελάχιστα για να αλλάξουν την υποκείμενη αριθμητική της πυραυλικής μάχης.

Αντίθετα, τα μη επανδρωμένα πλοία επιφανείας που μοιάζουν με κατευθυνόμενα πυρομαχικά λειτουργούν σύμφωνα με μια θεμελιωδώς διαφορετική λογική. Αυτές οι πλατφόρμες μοιάζουν με μικρά ταχύπλοα ή drones (παρά με πλοία) και η μέθοδος επίθεσής τους είναι πιο κοντά σε αυτή των ναυτικών ναρκών, ή των κατευθυνόμενων πυραύλων.

Έχουν σχεδιαστεί για να είναι αναλώσιμα, μαζικής παραγωγής και για να χρησιμοποιούνται επιθετικά σε αμφισβητούμενα περιβάλλοντα. Αντί να πλέουν με τον στόλο και να εκτοξεύουν πυραύλους, όπως ένα πλοίο, μπορούν να επιχειρούν ανεξάρτητα, να παραμένουν σε μια περιοχή και, είτε να εκρήγνυνται κατόπιν εντολής, είτε να εμπλέκονται αυτόνομα εναντίον στόχων.

Πλεονεκτήματα μη επανδρωμένων πυρομαχικών επιφανείας

Η φύση αυτών των μη επανδρωμένων πυρομαχικών επιφανείας τους δίνει πολλά πλεονεκτήματα. Πρώτον, μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις από τις φίλιες δυνάμεις, μειώνοντας τον κίνδυνο για τα επανδρωμένα πλοία. Δεύτερον, είναι εξαιρετικά αναλώσιμα, γεγονός που μειώνει την απροθυμία των διοικητών να τα χρησιμοποιήσουν σε επικίνδυνες περιοχές. Τρίτον, είναι απλούστερα και φθηνότερα στην παραγωγή σε κλίμακα, καθιστώντας εφικτή την πραγματική μαζική χρήση. Τέλος, το μικρό τους μέγεθος και η χαμηλή διατομή ραντάρ τα καθιστούν πολύ λιγότερο ευάλωτα σε ακριβούς πυραύλους κατά πλοίων.

Η χρήση από την Ουκρανία μη επανδρωμένων αεροσκαφών επιφανείας μονής κατεύθυνσης εναντίον της Ρωσίας είναι ένα ενδεικτικό, αν και όχι οριστικό, παράδειγμα. Η Ουκρανία έχει αποδείξει ότι ακόμη και σε αμφισβητούμενα περιβάλλοντα ηλεκτρονικού πολέμου, τέτοια συστήματα μπορούν να ελέγχονται εξ’ αποστάσεως ή να λειτουργούν με επαρκή αυτονομία για να είναι αποτελεσματικά.

Ενώ παραμένουν ανησυχίες σχετικά με την εξασφαλισμένη διοίκηση και έλεγχο, αυτές οι προκλήσεις είναι διαχειρίσιμες. Οι πρόοδοι στις ανθεκτικές δορυφορικές επικοινωνίες και στις υπάρχουσες αυτόνομες τεχνολογίες πλοήγησης και στόχευσης σημαίνουν ότι τα μη επανδρωμένα πλοία-πυρομαχικά επιφανείας θα μπορούσαν να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και υπό παρεμβολές, όπως κάνουν ήδη οι νάρκες ή οι πύραυλοι. Από νομική και ηθική άποψη, αυτό το επίπεδο αυτονομίας είναι ήδη καλά κατανοητό.

Ένα άλλο σημαντικό πλεονέκτημα των USV που μοιάζουν με πυρομαχικά είναι η συμβατότητά τους με τη μαζική παραγωγή. Σε αντίθεση με τα μη επανδρωμένα πλοία, τα οποία είναι πολύπλοκα συστήματα που μοιάζουν με παραδοσιακές ναυτικές πλατφόρμες, τα πυρομαχικά επιφανείας μπορούν να κατασκευαστούν χρησιμοποιώντας απλούστερα σχέδια και εμπορικά έτοιμα εξαρτήματα. Αυτό μειώνει τον τεχνικό κίνδυνο, αλλά και το κόστος.

Επιβάλλεται η εξέταση

Είναι σκόπιμο το Ναυτικό να εξετάσει και τις δύο κατηγορίες, για διαφορετικούς λόγους και επιχειρησιακές ανάγκες, άμεσα. Η μεν πρώτη κατηγορία, δηλαδή των αυτόνομων πλοίων είναι μια λύση επικουρική για επιχειρήσεις σε ανοικτές θάλασσες, μακριά από απειλές επιθέσεων από χερσαίες δυνάμεις. Σε περιβάλλοντα, όπως η Ανατολική Μεσόγειος, η μάχη μπορεί να κριθεί στ’ ανοιχτά όπου τα αποθέματα αναχαιτιστικών βλημάτων, αλλά και πυραύλων κρούσης, θα αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα στην επικράτηση.

Σε περιβάλλοντα, όπως το Αιγαίο, τα μικρά αναλώσιμα USV μπορεί να αποτελέσουν ένα κινητό ναρκοπέδιο ικανό από μόνο του (καθ’ υπερβολή) να παίξει ρόλο αντιπρόσβασης-άρνησης περιοχής, ώστε και τα νησιά να προστατεύονται από ενέργειες αποβατικές από θαλάσσης, αλλά και να αρνηθούν την έξοδο του τουρκικού ναυτικού στο Αιγαίο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.