Τι προβλέπει η αμυντική συμφωνία Τουρκίας-Πακιστάν-Σαουδικής Αραβίας

Σύμφωνα με τη συμφωνία, επίθεση εναντίον οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών.

Υπεγράφη στη Μέκκα η Συμφωνία της Μέκκας, η οποία προβλέπει τη δημιουργία τριμερούς αμυντικής συμμαχίας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.

Σε κοινή ανακοίνωση των τριών χωρών υπογραμμίστηκε ότι η συμφωνία αποσκοπεί στην ενίσχυση της κοινής αποτρεπτικής ικανότητας απέναντι σε οποιαδήποτε επίθεση και ότι δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας.

Η Συμφωνία Κοινής Άμυνας Τουρκίας-Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν προβλέπει επίσης ότι ένοπλη επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών. Η συμφωνία προβλέπει ακόμη την ανάπτυξη της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των τριών κρατών σε όλους τους τομείς.

Τουρκία: Σε εξέλιξη συνομιλίες για αμυντική συνεργασία

Η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν διεξήγαγαν εδώ και κάποιο διάστημα συνομιλίες για την αμυντική συνεργασία. Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν, σε δήλωσή του τον Ιανουάριο, είχε αναφέρει ότι υπήρχαν επαφές μεταξύ των τριών χωρών, αλλά ότι εκείνη τη στιγμή δεν είχε υπογραφεί κάποια συμφωνία.

Ο Φιντάν είχε δηλώσει ότι στόχος της Τουρκίας ήταν η δημιουργία μιας ευρύτερης περιφερειακής πλατφόρμας ασφαλείας. Η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν είχαν υπογράψει το 2025 στρατηγική συμφωνία αμοιβαίας άμυνας. Στη συμφωνία αυτή αναφερόταν ότι επίθεση εναντίον της μίας χώρας θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των δύο.

Το γεγονός ότι το Πακιστάν είναι η μόνη χώρα μεταξύ των κρατών με μουσουλμανική πλειοψηφία που είναι γνωστό ότι διαθέτει πυρηνικά όπλα είχε ήδη φέρει στο παρελθόν τη συμφωνία άμυνας με τη Σαουδική Αραβία στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής. Μια τριμερής συμφωνία στην οποία θα συμμετέχει και η Τουρκία εκτιμάται ότι θα μπορούσε να αποτελέσει αξιοσημείωτη εξέλιξη όσον αφορά τις ισορροπίες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.

Η αντίδραση του Ιράν

Η συμφωνία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν προκάλεσε την αντίδραση της Τεχεράνης, η οποία αμφισβήτησε ευθέως την αποτελεσματικότητά της και προειδοποίησε το Ριάντ για τις επιλογές ασφαλείας του.

Ο Ιρανός αξιωματούχος Εμπραχίμ Ρεζαΐ υποστήριξε ότι μια αμυντική συμφωνία «στα χαρτιά» δεν μπορεί να προσφέρει πραγματική ασφάλεια στη Σαουδική Αραβία, όπως –κατά τον ίδιο– δεν το πέτυχε ούτε η επί δεκαετίες στενή προσήλωση του Ριάντ στις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Οι Σαουδάραβες πρέπει να γνωρίζουν ότι μια συμφωνία στα χαρτιά με την Τουρκία και το Πακιστάν δεν θα τους προσφέρει ασφάλεια, όπως δεν τους προσέφερε ασφάλεια ούτε η επί χρόνια μονομερής προσήλωσή τους στους Αμερικανούς. Αναθεωρήστε τις πολιτικές σας, ώστε να μην χρειάζεται να επαιτείτε για ασφάλεια από άλλους», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί:

«Όταν οι μουσουλμάνοι παραμένουμε ενωμένοι, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε άμεσα κάθε είδους πρόκληση που προκαλούν οι κακόβουλες εξωτερικές δυνάμεις.

Είναι καιρός να βασιστούμε μόνο στις δικές μας δυνάμεις και να αγκαλιάσουμε την αληθινή αδελφοσύνη»

Άγκυρα: «Επανασχεδιάζεται η περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας» με τη Συμφωνία της Μέκκας

Η Άγκυρα παρουσιάζει τη Συμφωνία Κοινής Άμυνας Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν ως ένα βήμα που υπερβαίνει τα όρια μιας ακόμη διμερούς ή τριμερούς αμυντικής συνεργασίας, καθώς, όπως υποστηρίζουν Τούρκοι αξιωματούχοι, συμβάλλει στον «επανασχεδιασμό της περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφάλειας».

Ο αντιπρόεδρος της Τουρκίας Τζεβντέτ Γιλμάζ χαρακτήρισε τη Συμφωνία της Μέκκας «ιστορικό βήμα» για την ασφάλεια της περιοχής, συνδέοντάς την παράλληλα με μια ευρύτερη τουρκική στρατηγική που δεν περιορίζεται στην άμυνα, αλλά επεκτείνεται στην οικονομία, το εμπόριο, τις χρηματοδοτήσεις, τις επενδύσεις και τις διασυνδέσεις.
«Στο σημερινό περιβάλλον, όπου οι παγκόσμιοι θεσμοί και οι κανόνες αποδυναμώνονται, η περιφερειακή συνεργασία έχει αρχίσει να αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο», δήλωσε ο Γιλμάζ, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες συνεργασίες μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για μια δικαιότερη παγκόσμια τάξη στο μέλλον.

Δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας

Οι Τούρκοι αξιωματούχοι επιμένουν ιδιαίτερα στον αμυντικό χαρακτήρα της συμφωνίας. Τονίζουν ότι δεν αποτελεί επιθετικό στρατιωτικό μπλοκ, ούτε «πρωτοβουλία περικύκλωσης» ή επιθετικό σχέδιο και ότι «δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας».

Αντίθετα, υποστηρίζουν ότι αποσκοπεί στην ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής και προβλέπει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών.

Παράλληλα, η συμφωνία προβλέπει διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας, μεταξύ άλλων στην αμυντική βιομηχανία και στη διαλειτουργικότητα των ενόπλων δυνάμεων.

Η Άγκυρα υπογραμμίζει επίσης ότι το νέο πλαίσιο παραμένει ανοιχτό στη συμμετοχή και άλλων χωρών της περιοχής και το χαρακτηρίζει «πυλώνα ειρήνης, σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή».

Το ΝΑΤΟ «δεν αντικαθίσταται»

Ιδιαίτερη έμφαση δίνουν οι Τούρκοι αξιωματούχοι στη σχέση της νέας συμφωνίας με το ΝΑΤΟ.
Όπως υποστηρίζουν, η συμμετοχή της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ και οι περιφερειακές στρατηγικές συνεργασίες της είναι «συμπληρωματικά και όχι εναλλακτικά» πλαίσια. Η Συμφωνία της Μέκκας, επομένως, σύμφωνα με την τουρκική θέση, δεν αντικαθιστά τις υφιστάμενες συμμαχίες, αλλά ενισχύει τον επιμερισμό των βαρών στον τομέα της ασφάλειας.
Οι αξιωματούχοι υπογραμμίζουν ακόμη ότι η συμφωνία δεν επηρεάζει τις υφιστάμενες διεθνείς υποχρεώσεις της Τουρκίας και ότι διατηρεί ανοιχτούς τους διαύλους διαλόγου.

Η Άγκυρα επικαλείται, μάλιστα, το Άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, συνδέοντας τη συμφωνία με το δικαίωμα συλλογικής άμυνας.

«Ιστορική» συμφωνία για την περιοχή και τον ισλαμικό κόσμο

Στο πολιτικό επίπεδο, οι Τούρκοι αξιωματούχοι αποδίδουν στη συμφωνία ευρύτερη σημασία, χαρακτηρίζοντάς την «ιστορική» όχι μόνο για την περιοχή αλλά και για τον ισλαμικό κόσμο.
Η συνεργασία Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν παρουσιάζεται από την Άγκυρα ως «η σύγχρονη στρατηγική έκφραση μιας ιστορικής ευθύνης», που βασίζεται στην κοινή ιστορία, την πίστη και την αδελφοσύνη.

Η τουρκική πλευρά δεν παρουσιάζει τη Συμφωνία της Μέκκας μόνο ως έναν μηχανισμό αμυντικής συνεργασίας.Την εντάσσει σε μια ευρύτερη περιφερειακή αρχιτεκτονική, την οποία, σύμφωνα με τους ίδιους τους αξιωματούχους, η συμφωνία έρχεται να «επανασχεδιάσει».