Χρυσά θα πληρώσουμε τα αμερικανικά Switchblade drones!

Πρόκειται για Switchblade 300 και Switchblade 600 drones, την αναβαθμισμένη έκδοση του συστήματος κατασκευής της αμερικανικής AeroVironment. Όπως προαναφέρθηκε, τα καμικάζι drone Switchblade ανήκουν στην κατηγορία των περιφερόμενων-περιπλανώμενων πυρομαχικών (loitering munitions).

Τα συστήματα αυτά έχουν αναδειχθεί σε βασικό μέσο των σύγχρονων επιχειρήσεων, καθώς χρησιμοποιούνται εκτεταμένα σε συγκρούσεις όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, αλλά και σε πολεμικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και την Αφρική.

Όμως, τί ακριβώς είναι τα “περιπλανώμενα πυρομαχικά” και πώς μπορούν να επηρεάσουν τον συσχετισμό δυνάμεων στο ελληνοτουρκικό μέτωπο; Στο βιβλίο του Army of None, ο Πολ Σαρ ορίζει τα “περιπλανώμενα πυρομαχικά” ως ένα αυτόνομο όπλο που μπορεί να «ψάξει, να αποφασίσει αν θα εμπλακεί και να εμπλέξει στόχους μόνο του», χωρίς να χρειάζεται ανθρώπινη παρέμβαση. Οι ημιαυτόνομοι πύραυλοι κατευθύνονται με ανθρώπινη παρέμβαση και στη συνέχεια προσπαθούν να πλήξουν το στόχο μόνοι τους.

Αυτά τα περίεργα “ξαδέρφια” των οπλισμένων drones και των πυραύλων κρουζ, είχαν αναπτυχθεί για πρώτη φορά στη δεκαετία του 1980 για να στοχεύουν αντιαεροπορικά συστήματα. Τώρα, εμφανίζονται ως εναλλακτική λύση σε οτιδήποτε, από αεροπορικές επιδρομές έως βολές όλμου, ή ρίψεις χειροβομβίδων. Μπορεί να είναι μικρά όσο ένα τηλεκατευθυνόμενο αεροπλανάκι (ή drone) ή να ξεπερνούν σε μήκος τα δύο μέτρα.

Κάποιοι ειδικοί εγείρουν ερωτήματα ηθικής, σχετικά με τις συνέπειες της ανάπτυξης αυτόνομων φονικών μηχανών. Άλλοι τα κατηγοριοποιούν ως απλώς έναν ακόμη τύπο οπλισμένου drone, αγνοώντας τις παραλλαγές και την πολυπλοκότητα συγκεκριμένων μοντέλων.

Τι είναι τα “περιπλανώμενα πυρομαχικά”

Τα “περιπλανώμενα πυρομαχικά” είναι μια κατηγορία μόνα τους. Είναι παραπλανητικό να ταυτίζονται με drones. Είναι περισσότερο “έξυπνοι πύραυλοι”, παρά αεροσκάφη. Η εταιρεία AeroVironment που κατασκευάζει τα Switchblade τα αποκαλεί “περιπλανώμενους πυραύλους”. Αυτά τα συστήματα είναι αναλώσιμα όπλα μιας χρήσης, που έχουν σχεδιαστεί για να βρίσκουν έναν στόχο και να συντρίβονται πάνω του, εξ ου και το παρατσούκλι “καμικάζι”. Μόλις απογειωθούν, ψάχνουν για στόχο με μια ανθρωποκεντρική διαδικασία από έναν σταθμό ελέγχου. Πραγματοποιούν αυτόνομη πτήση, είτε έχουν εντολή να πλήξουν καθορισμένους στόχους.

Η χρήση τους δεν χρειάζεται αεροδρόμια, ή μεγάλες ανοιχτές περιοχές. Όπως τα φορητά αντιαρματικά ή αντιαεροπορικά συστήματα, έτσι και τα “περιπλανώμενα πυρομαχικά” επιτρέπουν σε ολιγομελείς ομάδες να αναπτύσσουν διακριτικά το όπλο σε όλο το πεδίο της μάχης. Το πώς εκτοξεύονται ποικίλει ανάλογα με τον τύπο.

Μπορεί να εκτοξευθούν από εποχούμενο ή επίγειο καταπέλτη, τροποποιημένο σωλήνα όλμου, ή και να απογειώνεται κάθετα όπως τα εμπορικά drones. Μόλις πάρει κάποιο ύψος, το σύστημα είναι σχεδιασμένο να περιπλανάται για κάποιο διάστημα που ποικίλει ανάλογα το μοντέλο. Τα Switchblade μπορούν να παραμείνουν στον αέρα 30-60 λεπτά, ενώ αντίστοιχα ισραηλινά συστήματα μπορούν να πετούν έως και εννέα ώρες.

Αν και τα “περιπλανώμενα πυρομαχικά” είχαν χρησιμοποιηθεί σε αρκετές συγκρούσεις, πρωτο-προκάλεσαν ιδιαίτερη αίσθηση στον πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 2020. Τότε, οι Αζέροι κατέστρεψαν συστήματα αεράμυνας και τεθωρακισμένα του αρμενικού στρατού, με τα ισραηλινής κατασκευής πυρομαχικά Harop. Το Harop αποτελούσε επίμονη απειλή για τους Αρμένιους, καθώς παρέμενε σε πτήση για αρκετές ώρες.

Τα χαρακτηριστικά του όπλου

Το όπλο σχεδιάστηκε από τη Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ (AFSOC) και αναπτύχθηκε από τον αμερικανικό Στρατό. Προοριζόταν να βοηθήσει στην αντιμετώπιση ανταρτών στο Αφγανιστάν. Τα αεροσκάφη υποστήριξης έφταναν αργά και υπήρχε υψηλό κόστος και κίνδυνος παράπλευρων και φίλιων απωλειών, οι δε περίπολοι δεν είχαν την πολυτέλεια να κουβαλούν κατευθυνόμενους πυραύλους. Έτσι, οι ΗΠΑ ήθελαν ένα φτηνό όπλο που μπορούσε να μεταφερθεί στο σακίδιο του στρατιώτη.

Η απάντηση πήρε τη μορφή του σχετικά φθηνού Switchblade που διαθέτει αισθητήρες για τον εντοπισμό εχθρικών στόχων και μια εκρηκτική κεφαλή για να τους επιτεθεί από ψηλά, κάτι που είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για να πλήξει ορύγματα, στέγες ή κορυφογραμμές. Το μικρότερο μοντέλο Switchblade 300 ζυγίζει 2,5 κιλά και στοιχίζει περίπου 6.000 δολάρια. Χρειάζεται λιγότερο από δύο λεπτά για να εγκατασταθεί και να εκτοξευτεί, έχει αυτονομία μόνο 10 χλμ και 15 λεπτά χρόνο πτήσης, αλλά δεν μπορεί να διατρήσει βαριά θωρακισμένα οχήματα και άρματα.

Το βαρύτερο, αλλά επίσης φορητό από έναν στρατιώτη, Switchblade 600 ζυγίζει 24,7 κιλά και χρειάζεται περίπου 10 λεπτά για να εκτοξευτεί. Έχει εμβέλεια 40 χλμ και χρόνο περιπλάνησης πάνω από 40 λεπτά. Αντίθετα με το μικρότερο μοντέλο μπορεί να εξουδετερώσει άρματα. Το σύστημα χρησιμοποιεί ηλεκτρικό κινητήρα, επομένως το μικρό του μέγεθος και η αθόρυβη πτήση του καθιστούν τον εντοπισμό ή την προσπάθεια αναχαίτισης εξαιρετικά δύσκολα, επιτρέποντάς του να πλησιάσει με ταχύτητα 157 χλμ/ώρα και να πέσει στον στόχο. Οι ΗΠΑ έχουν αποστείλει Switchblade στην Ουκρανία.

 

Και καμικάζι τουρκικής κατασκευής

Κράτη με προγράμματα drone τείνουν να έχουν “περιπλανώμενα πυρομαχικά” στα οπλοστάσια τους. Η Κίνα, το Ισραήλ, το Ιράν, η Ρωσία, η Ταϊβάν, η Τουρκία και οι ΗΠΑ έχουν δική τους παραγωγή, ενώ στο παιχνίδι έχει μπει και η Ουκρανία. Η Τουρκία κατασκευάζει “περιπλανώμενα πυρομαχικά”. Ένα εξ’ αυτών είναι το ηλεκτροκίνητο τετρακόπτερο KARGU, το οποίο έχει αυτονομία 30 λεπτών και εμβέλεια έως 10 χλμ. Εμπεριέχει θραυσματοφόρα εκρηκτική κεφαλή 1,3 κιλών και μπορεί να προκαλέσει απώλειες σε στρατεύματα χωρίς κάλυψη ή ζημιές σε μη-θωρακισμένα οχήματα.

Έτερο έχει το όνομα ALPAGUT. Μοιάζει περισσότερο με το αμερικανικό Switchblade, αλλά με βάρος κεφαλής περίπου 350 γραμμαρίων έχει μικρή φονικότητα. Και τα δύο αυτά “περιπλανώμενα πυρομαχικά” σχεδιάστηκαν, απ’ ό,τι φαίνεται, για τις επιχειρήσεις της Τουρκίας εναντίον των Κούρδων ανταρτών, ώστε να μπορούν να τους βρίσκουν και να τους πλήττουν όταν είναι υπό κάλυψη.

Λόγω αυτών των χαρακτηριστικών τα τουρκικά “περιπλανώμενα πυρομαχικά” δεν αποτελούν προς το παρόν ιδιαίτερο κίνδυνο για τις ελληνικές δυνάμεις. Έχοντας, όμως, πλέον εμπειρία και τεχνογνωσία, πολύ πιθανόν οι Τούρκοι να κατασκευάσουν ικανότερα τέτοια όπλα με κεφαλές που μπορούν να πλήξουν θωρακισμένους στόχους και κρίσιμα στοιχεία των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων.

Τα ισραηλινά Harop

Αυτό που προς το παρόν δεν κάνουν τα τουρκικά “περιπλανώμενα πυρομαχικά”, το κάνουν ισραηλινά, όπως το Harop της IAI. Τέτοια έχει αγοράσει η Τουρκία το 2005, σε άγνωστο αριθμό. Το Harop έχει κατασκευαστεί ως σύστημα καταστολής εχθρικών ραντάρ, λειτουργώντας σαν φθηνότερο αντίστοιχο των αεροπορικών πυραύλων HARM. Με δυνατότητα πτήσης εννέα ωρών και εμβέλεια άνω των 1000 χλμ (αν και η λειτουργία επανδρωμένης τηλεκατεύθυνσης είναι 200 χλμ) μπορεί ουσιαστικά να πλήξει πολλά από τα αντιαεροπορικά συστήματα που υπερασπίζονται το Αιγαίο, αλλά και μονάδες του στόλου που έχουν τα ραντάρ τους “ανοιχτά”.

Κάποιοι αναλυτές θεωρούν ότι τα “περιπλανώμενα πυρομαχικά” αλλάζουν τον χαρακτήρα του σύγχρονου πολέμου. Πάντως, η χρήση αυτού του οπλικού συστήματος δεν αναιρεί τη χρησιμότητα των υπόλοιπων “συμβατικών” μέσων, εκτός και αν αναπτυχθούν σε τέτοιο σημείο , ώστε το κόστος τους να σημάνει ότι μπορούν πλέον να καταστούν πανταχού παρόντα. Αλλά και πάλι, εάν τα “περιπλανώμενα πυρομαχικά” χρησιμοποιηθούν σε μεγάλη κλίμακα, θα δώσουν πλεονέκτημα για όσο διάστημα χρειαστεί για να βρεθούν αντίμετρα, γιατί αντίμετρα πάντα βρίσκονται. Εάν και οι δύο αντίπαλοι διαθέτουν τέτοια συστήματα, αυτά θα δώσουν μεγαλύτερες δυνατότητες στον αμυνόμενο.

Τι χρειάζεται η Ελλάδα

Η Ελλάδα θα είχε όφελος από την προμήθεια συστημάτων τύπου Harop για να μπορεί να πλήξει ραντάρ τουρκικών πλοίων και συστήματα αεράμυνας στη δυτική Μικρά Ασία. Οι καλές σχέσεις με το Ισραήλ θα βοηθούσε να ανοίξει γραμμή παραγωγής στη χώρα μας, ώστε να υπάρξουν οφέλη από προστιθέμενη αξία, θέσεις εργασίας και μεταφορά τεχνογνωσίας.

Τέλος, τα Switchblade που προμηθεύτηκε η χώρα θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν κυρίως για τον εξοπλισμό μονάδων εθνοφυλακής σε νησιά, οι οποίες δεν είναι σκόπιμο να εξοπλιστούν με βαρύτερα και ακριβότερα αντιαρματικά συστήματα. Ένα μεγάλο βεβαίως μειονέκτημα τους είναι το κόστος γιατί είναι αρκετά ακριβά. Το Switchblade 300 κοστίζει περίπου $60.000 με $80.000 ανά μονάδα και το κόστος του Switchblade 600 ανεβαίνει σε εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια. Υπάρχει ένα ερώτημα γιατί δεν αναζητήθηκαν φτηνότερες εναλλακτικές…