Ο αξιωματικός που υλοποίησε το στημένο πραξικόπημα του Ερντογάν

-
1981

Γράφει ο Abdullah Bozkurt  -  

Μετά την πληθώρα αποκαλύψεων, τα τελευταία δύο χρόνια που διαρκεί η δίκη, ενισχύθηκε ακόμα περισσότερο η άποψη ότι η απόπειρα πραξικοπήματος του 2016 ήταν εξαρχής σχεδιασμένη να αποτύχει. Η κινητοποίηση των νομιμόφρονων δυνάμεων στην αντιμετώπιση του κινήματος ήταν πολύ περιορισμένη καθώς το τελευταίο είχε ενορχηστρωθεί από τον Ερντογάν, τον επικεφαλής της ΜΙΤ Hakan Fidan και τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού Hulusi Akar.

Γνωρίζαμε ήδη ότι οι ιθύνοντες του πολιτικού σχεδιασμού έπεσαν θύματα εκκαθαρίσεων από τον Ερντογάν τη στιγμή των συχνών συναντήσεων μεταξύ Akar και Fidan. Οι δύο τους συναντήθηκαν μια ημέρα πριν από την εκδήλωση του πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου και είχαν ασυνήθιστα μακρές συνομιλίες σε μια στρατιωτική βάση κατά την τελετή αποφοίτησης μαθητών στην Διοίκηση Ειδικών Δυνάμεων. Συναντήθηκαν επίσης στις 15 Ιουλίου στην έδρα του Γενικού Επιτελείου και είχαν μια τρίωρη συνομιλία για τις τελευταίες λεπτομέρειες.

Συνολικά, οι δυο τους πέρασαν σχεδόν εννιά ώρες μαζί πριν από οποιαδήποτε στρατιωτική κινητοποίηση στην Κωνσταντινούπολη η οποία έδωσε την εντύπωση ενός πραξικοπήματος σε εξέλιξη. Ένα λεπτό αφού ο Fidan έφυγε από το στρατιωτικό αρχηγείο, μια ομάδα κινηματιών προσπάθησε καταλάβει το αρχηγείο. Αργότερα μάθαμε, από τη μαρτυρία όσων ενεπλάκησαν στην ενέργεια αυτή, ότι στάλθηκαν για να εξασφαλίσουν την τοποθεσία ενάντια σε μια πιθανή τρομοκρατική επίθεση στην έδρα του Γενικού Επιτελείου.

Ήρθε λοιπόν η ώρα να αποκαλύψουμε αυτούς που συμμετείχαν σε τακτικό επίπεδο βοηθώντας στην εκτέλεση αυτού του στημένου πραξικοπήματος, το οποίο έδωσε το πρόσχημα στον Ερντογάν να εξαπολύσει μαζικές διώξεις στην αντιπολίτευση, κυρίως στο κίνημα Gülen. Άνοιξε το δρόμο στην εισβολή στη Συρία και εδραίωσε την εξουσία του Ερντογάν εξασφαλίζοντας μια αυτοκρατορική προεδρία.

Από στρατιωτικής πλευράς, ο άνθρωπος που έπαιξε ρόλο κλειδί ήταν ο υποστράτηγος Zekai Aksakallı, διοικητής των Ειδικών Δυνάμεων (ÖKK). Στην πραγματικότητα, ο ίδιος μίλησε προσωπικά με τον αρχηγό των μυστικών υπηρεσιών Fidan το βράδυ της 14ης Ιουλίου μετά την αποχώρηση του Akar από την τελετή. Ο Aksakallı είναι ο άνθρωπος που ενέκρινε την  επιχείρηση την 11η Ιουλίου του 2016 που όρισε το γενικό πλαίσιο της στρατιωτικής κινητοποίησης για να ενισχύσει την εντύπωση ενός πραξικοπήματος που τέθηκε σε εφαρμογή.

Από το στρατό στη ΜΙΤ

Αν και έχουν γραφτεί πολλά για το ρόλο του Aksakallı, τα οποία ουσιαστικά αμφισβητούν το επίσημο κυβερνητικό αφήγημα για τα γεγονότα, ελάχιστα γνωστά είναι όσα αφορούν στον άνδρα που εκτέλεσε το ψεύτικο πραξικόπημα από τα γραφεία της Εθνική Οργάνωσης Πληροφοριών (ΜΙΤ).

Η έρευνά μου και οι συζητήσεις με αρκετές πηγές από τον χώρο των υπηρεσιών δείχνουν ότι ο Kemal Eskintan, είναι ο υποστηρικτής του Ερντογάν που άφησε το στρατό με τον βαθμό του συνταγματάρχη για να μετατεθεί στην ΜΙΤ. Όταν ο Fidan τοποθετήθηκε αρχηγός της υπηρεσίας από τον Ερντογάν το 2010, έφερε τον Eskintan στην επιλεγμένη ομάδα του και το διόρισε επικεφαλής του ειδικού τμήματος που θα αναλάμβανε την προστασία σημαντικών προσωπικοτήτων.

Ωστόσο, το σημαντικότερο δείγμα της δουλειάς του θα ήταν οι διασυνδέσεις με ομάδες τζιχαντιστών στη Συρία και το Ιράκ. Εκεί οι ομάδες αυτές που συνδέονταν τόσο με την Αλ Κάιντα όσο και με το Ισλαμικό Κράτος στο Ιράκ και το Λεβάντε, λάμβαναν όπλα, εφοδιασμό, οικονομική βοήθεια ακόμα και πληροφορίες από τη ΜΙΤ. Οι παράνομες μεταφορές όπλων στην οργάνωση Al Nusra Front συντονίζονταν από τον Eskintan, που ενεπλάκη με τα γεγονότα στη Συρία ήδη από 2001 που ήταν υπολοχαγός.

Δεσμοί με το Ιράν

Ως νέος αξιωματικός, ήταν μέλος αντιπροσωπείας της οποίας ηγούνταν ο υπουργός Εσωτερικών Rüştü Kazım Yücelen που θα έκλεινε συμφωνίες με τη Δαμασκό εν μέσω εντάσεων μεταξύ Τουρκίας και Συρίας λόγω της παρουσίας του ΡΚΚ στη Συρία. Όπως και το αφεντικό του Fidan, που μεγάλωσε σε κύκλους Σιιτών στην Άγκυρα έχοντας ένα φιλο-ιρανικό ιστορικό όταν ήταν υπαξιωματικός, ο Eskintan είναι γνωστός για τους στενούς του δεσμούς με τις ιρανικές υπηρεσίες πληροφοριών. Στην πραγματικότητα πολλές επιχειρήσεις που σχεδιάζονται από τους Fidan και Eskintan μιμούνται τους κανόνες του Στρατού των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC-Islamic Revolutionary Guard Corps). Δεν είναι να απορεί κανείς ότι ο Fidan και οι άλλοι εργάστηκαν στενά με τους στρατηγούς των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης για να δράσουν στην Τουρκία.

O Eskintan έπαιξε κάποιο ρόλο στις αραβικές επαναστάσεις από την Τυνησία και τη Λιβύη μέχρι την Άιγυπτο και τη Συρία από το 2011 ικανοποιώντας τον Ερντογάν με τις επιδόσεις του. Ανταμείφθηκε από την κυβέρνηση το 2014, όταν προήχθη επικεφαλής του τμήματος ειδικών επιχειρήσεων. Συντέλεσε στην ενορχήστρωση στημένων τρομοκρατικών επιχειρήσεων, ώστε να κατηγορηθεί το Ισλαμικό Κράτος ή το ΡΚΚ βοηθώντας έτσι τον Ερντογάν να εξασφαλίσει περισσότερες ψήφους από το φοβισμένο κοινό, στις εθνικές και προεδρικές εκλογές του 2014 και 2015.

Ο ρόλος του στο στημένο πραξικόπημα του 2016 τον έκανε τον υπ αριθμόν δύο άνθρωπο στην ΜΙΤ το 2017, ενώ εξακολουθεί να διευθύνει ειδικές επιχειρήσεις. Τώρα του έχει ανατεθεί να οργανώσει την απαγωγή και τη δολοφονία των επικριτών του Ερντογάν στο εξωτερικό και έχει συγκεντρώσει μια ειδική ομάδα της ΜΙΤ σε επιχειρησιακό επίπεδο για να εκφοβίσει τους εξεγερμένους επικριτές, τους αντιπάλους και τους αντιφρονούντες. Επίσης, διευκολύνει το πέρασμα ορισμένων τζιχαντιστών στην Ευρώπη για να επαληθεύσει την δημόσια απειλή του Ερντογάν, πως κανείς στην Ευρώπη δεν θα μπορεί να περπατάει ασφαλής στους δρόμους.

Αυτή η σκιώδης φιγούρα συνέβαλε στη διάλυση των ευρύτερων κουρδικών διαμαρτυριών στις 6-8 Οκτωβρίου 2014 στο νοτιοανατολικό τμήμα της Τουρκίας. Ο κόσμος είχε διαμαρτυρηθεί για τις πολιτικές της τουρκικής κυβέρνησης σχετικά με τις συγκρούσεις μεταξύ των Μονάδων Προστασίας του Λαού (YPG) και του Ισλαμικού Κράτους στη συριακή πόλη του Kobane. Ο Eskintan συντόνισε τις ειδικές δυνάμεις στις μεγάλους ελέγχους ασφαλείας, ιδίως στην πόλη Cizre, που οδήγησαν στο θάνατο περισσότερων από 40 ανθρώπων. Την ίδια στιγμή, έστρεψε και το απαγορευμένο ισλαμιστικό κουρδικό κίνημα της Χεζμπολάχ εναντίον του εκτός νόμου ΡΚΚ.

Οι περίεργες καταθέσεις

Ενώπιον κοινοβουλευτικής επιτροπής, ο Διοικητής των Ειδικών Δυνάμεων Aksakallı αποκάλυψε ότι είχε έρθει σε συχνή επαφή με τον Eskintan την ημέρα του πραξικοπήματος. Ισχυρίστηκε ότι είπε στον αξιωματικό της ΜΙΤ ότι η στρατιωτική μονάδα που στάλθηκε για να εκκαθαρίσει το αρχηγείο της ÖKK από τους κινηματίες διέθετε μόνο πιστόλια και ότι χρειαζόταν βαρύ οπλισμό, ζητώντας έτσι από τη MİT να παράσχει τέτοιο στρατιωτικό εξοπλισμό.

Αυτό είναι ένα πολύ περίεργο αίτημα, δεδομένου ότι η ÖKK διαθέτει κρυμμένα όπλα για παν ενδεχόμενο και ότι ο Aksakallı θα μπορούσε εύκολα να θέσει υπό τον έλεγχό του το οπλοστάσιο στο οποίο ακόμη και η MIT δεν είχε πρόσβαση. Ο Eskintan του ανέφερε ότι είχε επιφορτιστεί με την προστασία του παλατιού του Ερντογάν, αλλά του υποσχέθηκε να του παραδώσει όπλα όπως είχε ζητήσει ο Aksakallı. Για λόγους που είναι δύσκολο να εξηγηθούν, ο διοικητής του ÖKK υποστήριξε επίσης ότι ήταν σε θέση να καταλάβει τη στρατιωτική βάση με τεθωρακισμένο όχημα που παρείχε η Eskintan.

Από όσα γνωρίζουμε μέχρι τώρα, ο Eskintan ουδέποτε κατέθεσε ως κυβερνητικός μάρτυρας ούτε στους εισαγγελείς που διερεύνησαν το πραξικόπημα ούτε στο δικαστήριο που άκουσε δηλώσεις από υπόπτους και μάρτυρες. Δεν εμφανίστηκε στην κοινοβουλευτική επιτροπή που διερεύνησε τα γεγονότα. Αυτό είναι πολύ περίεργο, δεδομένου ότι διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των γεγονότων, ειδικά στην Άγκυρα, με βάση τη μαρτυρία του Aksakallı. Επιφέρει περαιτέρω εικασίες ότι η κυβέρνηση θέλει να καλύψει τα ίχνη της και να κρύψει τον πραγματικό της ρόλο στην στημένη επιχείρηση του 2016.

Το λιντσάρισμα των στρατιωτών και των δόκιμων που είχαν παραδοθεί από τζιχαντιστές κακοποιούς στη γέφυρα του Βοσπόρου στην Κωνσταντινούπολη και η έφοδος στα κεντρικά γραφεία του Γενικού Επιτελείου από άγνωστους ένοπλους στην Άγκυρα είχαν σχεδιαστεί από το γραφείο του Eskintan, το οποίο διατηρούσε στενούς δεσμούς με τζιχαντιστικές ομάδες για χρόνια. Οι παραστρατιωτικές μονάδες κινητοποιήθηκαν εκ των προτέρων, λαμβάνοντας θέσεις σε συγκεκριμένες τοποθεσίες και την κατάλληλη χρονική στιγμή ώστε όχι μόνο να καταστήσουν την στημένη επιχείρηση όσο το δυνατόν πιο αιματηρή αλλά και να δώσουν την εντύπωση ότι το κοινό βγαίνει πραγματικά στους δρόμους ενάντια στους συνωμότες.

Αφού οι οικογένειες των θυμάτων κατήγγειλαν το περιστατικό, οι εισαγγελείς αποφάσισαν να διερευνήσουν το λιντσάρισμα των άοπλων δόκιμων που κλήθηκαν στη γέφυρα για μια άσκηση. Ωστόσο, οι εισαγγελείς παρεμποδίστηκαν από το βιαστικό νομοθετικό διάταγμα της κυβέρνησης Ερντογάν που παρείχε γενική ασυλία στους αμάχους που συμμετείχαν στις εκδηλώσεις κατά του πραξικοπήματος.

Ο Ερντογάν με τους ανθρώπους του σχεδίασαν την απόπειρα πραξικοπήματος έτσι ώστε να είναι αιματηρή, για να προκαλέσει σοκ και δέος στο τουρκικό κοινό. Ωστόσο σε ορισμένες περιοχές της χώρας η συνωμοσία δεν πήγε σύμφωνα με το σχέδιο. Η κοινή λογική προσέγγιση ορισμένων αξιωματούχων, πολιτικών και στρατιωτικών, βοήθησε να περιοριστεί γρήγορα η κατάσταση. Παρόλο που το σχέδιο του Eskintan στην Κωνσταντινούπολη και την Άγκυρα είχε δουλέψει ομαλά, η κλιμάκωση των αιματηρών γεγονότων στις νοτιοανατολικές επαρχίες δεν πήγε όπως είχε προγραμματίσει η MİT.

ΜΙΤ εναντίον αστυνομίας

Για παράδειγμα, οργάνωσε την εισβολή περίπου 200 τζιχαντιστών στα σύνορα για να οργανώσουν τρομοκρατικές ενέργειες για περαιτέρω χάος. Μία μικρότερη μονάδα από αυτή την ομάδα, διατάχθηκε να μεταβεί στην πόλη Birecik στην νοτιοανατολική επαρχία Şanlıurfa στα σύνορα. Όταν το πλήθος της πόλης συγκεντρώθηκε στην πλατεία της πόλης με προτροπή του Ερντογάν τη νύχτα του πραξικοπήματος, αποκαλύφθηκε ότι η ΜΙΤ ήθελα να προκαλέσει απώλειες πολιτών. Την αποκάλυψη έκαναν οι υπηρεσίες της αστυνομίας όταν εντόπισαν την κίνηση της ομάδας των τζιχαντιστών της MIT.

Τόσο ο δήμαρχος Mehmet Faruk Pınarbaşı όσο και ο επικεφαλής της αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας της αστυνομίας Erdal Akyürek προσπάθησαν να πείσουν την ομάδα να διαλυθεί εξαιτίας της σοβαρής απειλής για τους πολίτες. Και οι δύο αξιωματούχοι είπαν στο πλήθος ότι δεν υπήρχε καμιά πραξικοπηματική δραστηριότητα στη χωροφυλακής της πόλης. Τους είπαν ότι όλα ήταν υπό έλεγχο και ότι έπρεπε να επιστρέψουν στα σπίτια τους για να αποφύγουν μια απειλή που φαινόταν αξιόπιστη.

Ανάμεσα στο πλήθος ήταν και συνεργάτες της Χεζμπολάχ, οι οποίοι είχαν κινητοποιηθεί από τη ΜΙΤ. Αυτοί επιχείρησαν να αψηφήσουν τον δήμαρχο και τον αρχηγό της αστυνομίας. Τελικά, ο δήμαρχος κατάφερε να πείσει το πλήθος να πάει στα σπίτια του στις 3 το πρωί. Ο δε αρχηγός της αστυνομίας Akyürek τιμωρήθηκε αργότερα από την κυβέρνηση, επειδή προσπάθησε να προστατεύσει τους πολίτες από μια τζιχαντιστική απειλή και φυλακίστηκε με κατασκευασμένες κατηγορίες. Έτσι κουκούλωσαν την υπόθεση.

Κρύβονται πολλοί σκελετοί στην ντουλάπα του Eskintan. Θα μάθουμε περισσότερα για την έκταση της συμμετοχής του σε κρυφές και παράνομες δραστηριότητες για να υποστηρίξει το καθεστώς του Ερντογάν, όταν αποκατασταθεί το κράτος δικαίου στην Τουρκία. Τότε θα αναλάβει τις ευθύνες του για τις βρώμικες επιχειρήσεις της ΜΙΤ.

Ίσως μια μέρα να τον κανονίσει η μυστική υπηρεσία μιας ξένης κυβέρνησης, της οποίας οι πολίτες έχασαν τη ζωή τους σε μια από τις αιματηρές συνωμοσίες του. Θα ήταν θεία δίκη για έναν άνθρωπο που σχεδίαζε να απαγάγει και να δολοφονήσει επικριτές του καθεστώτος να βρεθεί ξαφνικά να υπόδικος για τα εγκλήματα που διέπραξε.


Πηγή: Stockholm Center for Freedom