Αντιδράσεις για την έφοδο σε οργανώσεις ΛΟΑΤΚΙ – Ποιος μιλά για «σκοτεινό δρόμο» στην Τουρκία

Έντονες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δικηγόρους, δημοσιογράφους και φορείς της κοινωνίας των πολιτών έχει προκαλέσει στην Τουρκία η επιχείρηση «Η οικογένειά μου είναι ασφαλής» (“Ailem Güvende”), που στρέφεται κατά ΛΟΑΤΚΙ+ οργανώσεων, ακτιβιστών και χώρων.

Στο πλαίσιο της επιχείρησης, που πραγματοποιήθηκε σε 15 επαρχίες υπό τον συντονισμό των εισαγγελιών Κωνσταντινούπολης, Άγκυρας, Σμύρνης, Αϊδινίου και Μερσίνης, ξεκίνησαν δικαστικές διαδικασίες σε βάρος 162 ατόμων, εννέα οργανώσεων και 13 επιχειρήσεων. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ έχει δηλώσει ότι στις έρευνες εξετάζονται, μεταξύ άλλων, καταγγελίες για «διαμεσολάβηση στην πορνεία», «παραγωγή άσεμνου περιεχομένου» και έκθεση παιδιών σε τέτοιο περιεχόμενο. Η επιχείρηση προκάλεσε, ωστόσο, έντονη πολιτική και κοινωνική αντίδραση, με επικριτές της να υποστηρίζουν ότι οι αρχές ποινικοποιούν την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+ και περιορίζουν την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι.

Ο εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία, Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ, χαρακτήρισε τις συλλήψεις και τις εφόδους ένδειξη περαιτέρω επιδείνωσης της καταστολής στην Τουρκία. «Η επιβολή μιας αντίληψης περί ηθικής στην κοινωνία συνιστά σαφή παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διεθνών υποχρεώσεων της Τουρκίας. Αυτή η προσέγγιση οδηγεί τη χώρα σε έναν εξαιρετικά σκοτεινό δρόμο», δήλωσε.

Σε κοινή ανακοίνωσή τους, ΛΟΑΤΚΙ+ οργανώσεις υπογράμμισαν ότι «το να είσαι ΛΟΑΤΚΙ+, να ιδρύεις σωματείο και να υπερασπίζεσαι δικαιώματα δεν αποτελεί έγκλημα». Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η δραστηριότητά τους αφορά την καταγραφή των διακρίσεων, την κριτική στις δημόσιες πολιτικές, τη διατύπωση αιτημάτων και την οργάνωση της κοινότητας. Παράλληλα, εκτιμούν ότι η συζήτηση περί «κανονικοποίησης» της ύπαρξής τους υπερβαίνει τις συγκεκριμένες ποινικές κατηγορίες και έχει πολιτική διάσταση.

Αντιδράσεις από την αντιπολίτευση

Βουλευτές της αντιπολίτευσης καταγγέλλουν ότι η κυβέρνηση χρησιμοποιεί την έννοια της «οικογένειας» για να περιορίσει δικαιώματα και ελευθερίες. Η βουλευτής του EMEP (Labour Party, κόμμα της Αριστεράς) Σεβντά Καράτζα δήλωσε ότι η στοχοποίηση των ΛΟΑΤΚΙ+ δεν μπορεί να καλύψει τα προβλήματα φτώχειας, βίας και κοινωνικής κρίσης, ζητώντας την άμεση απελευθέρωση των κρατουμένων.

Η βουλευτής Κωνσταντινούπολης του DEM Parti (κουρδικό κόμμα) Οζγκιούλ Σακί υποστήριξε ότι «το ποιος θα ζει πώς, ποιος θα στέκεται δίπλα σε ποιον και ποιος θα οργανώνεται δεν θα το αποφασίσει η εχθρική αντίληψή σας περί ηθικής». Από την πλευρά της, η βουλευτής Μερσίνης του DEM Parti Περιχάν Κοτζά χαρακτήρισε την επιχείρηση «νέο κατώφλι» στην αυταρχική πολιτική της κυβέρνησης, ενώ το Συμβούλιο Γυναικών του κόμματος κατήγγειλε ότι οι επιχειρήσεις, οι έρευνες, οι κατασχέσεις και οι αποκλεισμοί πρόσβασης στοχεύουν την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι.

Η βουλευτής της Σμύρνης Γκιοκτσέ Γκιοκτσέν, από το Yeni Parti (το Νέο Κόμμα, από την διάσπαση της κεμαλικής αξιωματικής αντιπολίτευσης-CHP) δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «ο νόμος περί “πρακτόρων επιρροής” δεν πέρασε, ο νόμος περί “ενθάρρυνσης της ομοφυλοφιλίας” δεν πέρασε. Όμως τώρα εφαρμόζεται ένας νόμος που δεν υπάρχει».

Στο στόχαστρο οργανώσεις και ακτιβιστές

Στο πλαίσιο της επιχείρησης πραγματοποιήθηκαν έρευνες σε οργανώσεις όπως οι Kaos GL, LİSTAG, SPoD, Lambdaistanbul, HEVİ LGBTİ+, Pozitif Yaşam και Pozitif İz. Περίπου 50 άτομα τέθηκαν υπό κράτηση ή κινήθηκε δικαστική διαδικασία σε βάρος τους, μεταξύ των οποίων μέλη των διοικητικών και εποπτικών συμβουλίων της Kaos GL, η πρόεδρος της Pembe Hayat LGBTİ+ Dayanışma Derneği Μπελγκίν Τσελίκ και ο Αρίφ Σατσλί, γνωστός ως “Zenne Arif”.

Στην περίπτωση της Kaos GL, ορισμένο περιεχόμενο της ιστοσελίδας και των λογαριασμών της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρησιμοποιήθηκε ως βάση για κατηγορίες περί «αισχρολογίας». Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, τα έγγραφα της έρευνας δεν διευκρινίζουν ποιες συγκεκριμένες αναρτήσεις αποτέλεσαν αντικείμενο των κατηγοριών. Παράλληλα, αποφασίστηκε ο έλεγχος των ψηφιακών συσκευών των υπόπτων και, εφόσον απαιτούνταν, η κατάσχεσή τους.

Έρευνα και για χρηματοδότηση από το εξωτερικό

Στο μικροσκόπιο των αρχών μπήκε επίσης η οικονομική στήριξη που έχουν λάβει ορισμένες οργανώσεις από το εξωτερικό.
Σύμφωνα με στοιχεία της MASAK που επικαλείται το Oksijen, σε έξι οργανώσεις είχαν μεταφερθεί, σε διαφορετικές ημερομηνίες, συνολικά περισσότερα από 3,359 εκατομμύρια δολάρια.

Το δημοσίευμα επισημαίνει, ωστόσο, ότι η λήψη χρηματικής ή υλικής βοήθειας από το εξωτερικό δεν είναι από μόνη της παράνομη. Σύμφωνα με τον τουρκικό Νόμο περί Ενώσεων, οι οργανώσεις μπορούν να λαμβάνουν τέτοια βοήθεια, υπό την προϋπόθεση ότι πραγματοποιούν τις προβλεπόμενες δηλώσεις.

Σύμφωνα με την τουρκική νομοθεσία, οι ενώσεις μπορούν να λαμβάνουν χρηματική ή σε είδος βοήθεια από πρόσωπα, ιδρύματα και οργανισμούς του εξωτερικού, υπό την προϋπόθεση ότι ενημερώνουν την αρμόδια διοικητική αρχή. Για τις χρηματικές ενισχύσεις προβλέπεται η χρήση του τραπεζικού συστήματος και η υποβολή σχετικής δήλωσης μέσω του συστήματος DERBİS.

Παράλληλα με τις συλλήψεις και τις έρευνες, επιβλήθηκαν περιορισμοί στην πρόσβαση σε μεγάλο αριθμό ιστοσελίδων και λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μεταξύ των ιστοσελίδων που αποκλείστηκαν περιλαμβάνονται αυτές των Kaos GL, 17 Mayıs Derneği, ÜniKuir, Pembe Hayat, SPoD, Genç LGBTİ+, Lambdaistanbul και Muamma LGBTİ+, καθώς και η velvele.net. Στο στόχαστρο βρέθηκε επίσης η ιστοσελίδα του τουρκικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το X εφάρμοσε τις σχετικές αποφάσεις, καθιστώντας τους συγκεκριμένους λογαριασμούς μη προσβάσιμους από την Τουρκία, ενώ το Instagram δεν είχε εφαρμόσει μέχρι τη δημοσίευση των σχετικών δημοσιευμάτων τις αποφάσεις. Συνολικά αναφέρονται 73 λογαριασμοί υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ακτιβιστών και οργανώσεων που τέθηκαν υπό περιορισμό.

Αποκλεισμοί ιστοσελίδων και λογαριασμών

Την ίδια περίοδο εκδόθηκαν αποφάσεις αποκλεισμού πρόσβασης σε ιστοσελίδες και λογαριασμούς κοινωνικής δικτύωσης ΛΟΑΤΚΙ+ οργανώσεων, υπερασπιστών δικαιωμάτων, φοιτητικών ομάδων και μέσων ενημέρωσης. Το X απέκλεισε ορισμένους λογαριασμούς από την πρόσβαση στην Τουρκία, ενώ οι σχετικές αποφάσεις για το Instagram δεν είχαν ακόμη εφαρμοστεί.

Η Ένωση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (İHD) ζήτησε την απελευθέρωση των κρατουμένων, τον τερματισμό των εφόδων και την άρση των περιορισμών πρόσβασης. Η Επιτροπή ΛΟΑΤΚΙ+ της οργάνωσης ζήτησε επίσης να διασφαλιστούν τα ευαίσθητα δεδομένα των ανθρώπων που ζουν με HIV και των ΛΟΑΤΚΙ+.

Παράλληλα με τις έρευνες στις οργανώσεις, πραγματοποιήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη ταυτόχρονες έφοδοι, κυρίως στις περιοχές Μπέγιογλου και Σισλί, σε νυχτερινά κέντρα, χώρους μασάζ και άλλες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με το Oksijen, δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως η νομική σύνδεση μεταξύ των διαφορετικών φακέλων των ερευνών ούτε οι συγκεκριμένες κατηγορίες που αποδίδονται σε κάθε πρόσωπο ή οργάνωση.

«Τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ είναι ανθρώπινα δικαιώματα»

Στην επιχείρηση αντέδρασαν επίσης ο Δικηγορικός Σύλλογος Κωνσταντινούπολης, η Ένωση Σύγχρονων Νομικών (ÇHD), η Ένωση Νομικών για την Ελευθερία (ÖHD), η DİSK Basın-İş, η Kaos GL και σειρά άλλων οργανώσεων και συλλογικοτήτων. Η δικηγόρος και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου Κωνσταντινούπολης Γέλντα Κοτσάκ δήλωσε: «Ούτε η ύπαρξη ούτε η υπεράσπιση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ύπαρξη αποτελεί έγκλημα. Είμαι υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ είναι ανθρώπινα δικαιώματα».

Η δικηγόρος και υπερασπίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ερέν Κεσκίν συνέδεσε την επιχείρηση με την επέτειο του πραξικοπήματος της 12ης Σεπτεμβρίου, δηλώνοντας ότι «επιχειρείται ένα πλήγμα στην ίδια την ύπαρξη» και ότι η Τουρκία ενεργεί κατά τρόπο που παραβιάζει διεθνείς συμβάσεις τις οποίες έχει υπογράψει.

Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οι ΛΟΑΤΚΙ+ φορείς ζητούν την άμεση απελευθέρωση των κρατουμένων, τον τερματισμό των ερευνών και των εφόδων και την αποκατάσταση της πρόσβασης στις ιστοσελίδες και στους λογαριασμούς που αποκλείστηκαν.
Από την πλευρά των τουρκικών αρχών, οι έρευνες συνεχίζονται με επίκεντρο τις καταγγελίες που έχουν διατυπωθεί στο πλαίσιο των σχετικών ποινικών φακέλων.

“Ailem Güvende”

Η επιχείρηση “Ailem Güvende” ξεκίνησε αργά το βράδυ της 12ης Σεπτεμβρίου και πραγματοποιήθηκε υπό τον συντονισμό εισαγγελικών αρχών σε Κωνσταντινούπολη, Άγκυρα, Σμύρνη, Αϊδίνι και Μερσίνα. Στο πλαίσιο της επιχείρησης πραγματοποιήθηκαν ταυτόχρονες συλλήψεις, έρευνες και κατασχέσεις.

Η έρευνα κατά της οργάνωσης διεξάγεται από το Γραφείο Κυβερνοεγκλημάτων της Εισαγγελίας της Άγκυρας και αφορά περιεχόμενο που είχε δημοσιευθεί στην ιστοσελίδα της και στους λογαριασμούς της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με δικαστική απόφαση, η εισαγγελία υποστηρίζει ότι στην ιστοσελίδα και στους λογαριασμούς της Kaos GL είχαν δημοσιευθεί «αναρτήσεις που περιείχαν άσεμνο περιεχόμενο» και ότι αυτές μπορούσαν να είναι ορατές σε παιδιά. Με βάση αυτή την αιτιολογία ξεκίνησε έρευνα βάσει του άρθρου 226 του Τουρκικού Ποινικού Κώδικα, που αφορά το αδίκημα της «ασεμνολογίας».

Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, στα έγγραφα της έρευνας δεν προσδιορίζεται ποιο ακριβώς περιεχόμενο θεωρείται επίμαχο. Οι αρχές εξετάζουν παράλληλα εάν η χρήση των επίσημων ιστοσελίδων και λογαριασμών της οργάνωσης συνιστά παραβίαση της νομοθεσίας περί ενώσεων.

Την ίδια ώρα, στην Κωνσταντινούπολη πραγματοποιήθηκαν έφοδοι σε μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων από την αστυνομία και τη χωροφυλακή. Η επιχείρηση, υπό τον συντονισμό της Εισαγγελίας Κωνσταντινούπολης, επικεντρώθηκε στις περιοχές Μπέγιογλου και Σισλί, με έρευνες σε διευθύνσεις στις περιοχές Ταξίμ, Τζιχανγκίρ και Ιστικλάλ, μεταξύ άλλων σε νυχτερινά κέντρα και χώρους μασάζ.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Kısa Dalga, οι επιχειρήσεις στην Κωνσταντινούπολη αναφέρονται και στο έγγραφο της έρευνας κατά της Kaos GL. Ωστόσο, το συγκεκριμένο έγγραφο δεν διευκρινίζει ποια ακριβώς νομική σύνδεση υπάρχει μεταξύ της επιχείρησης στην Κωνσταντινούπολη και της έρευνας που διεξάγεται στην Άγκυρα σε βάρος μελών της διοίκησης της Kaos GL.

Αντιδράσεις για την έφοδο στους ΛΟΑΤΚΙ+

Οι επιχειρήσεις προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις και από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Διεθνής Αμνηστία χαρακτήρισε την επιχείρηση επίθεση κατά των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η υπόθεση έχει προκαλέσει παράλληλα συζήτηση σχετικά με την ελευθερία της έκφρασης και τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ στην Τουρκία, καθώς η χώρα δεσμεύεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και άλλες διεθνείς συμβάσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, με τις τουρκικές αρχές να εξετάζουν τόσο τις καταγγελίες περί «ασεμνολογίας» και άλλων αδικημάτων όσο και τις δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση των οργανώσεων που έχουν βρεθεί στο στόχαστρο.