Τον πολιτικό εγκλωβισμό Τραμπ αντανακλά το διάγγελμα του

Η ίδια αυτή δυσαρμονία στο διάγγελμα αφορούσε μια ομιλία σε ώρα υψηλής τηλεθέασης που θα έπρεπε να αποτελεί τη νηφάλια, αποσαφηνιστική στιγμή που αξίζουν οι Αμερικανοί όταν τα στρατεύματά τους βρίσκονται σε κίνδυνο.

Αντί γι’ αυτό, ο πρόεδρος δήλωσε ότι ο πόλεμος πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του, την ώρα που δεσμευόταν να εντείνει τους βομβαρδισμούς τις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες και απειλούσε να οδηγήσει το Ιράν “πίσω στη Λίθινη Εποχή”. Μίλησε για συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις, ενώ άφηνε να εννοηθεί ότι δεν χρειάζεται συμφωνία για να τερματίσει τη σύγκρουση. Συνέδεσε οποιαδήποτε κατάπαυση του πυρός με το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και στη συνέχεια απέκρουσε την ευθύνη για τη διασφάλισή τους, αποδίδοντάς την σε άλλους.

Και σε ορισμένες στιγμές, μιλούσε με τέτοια νωθρότητα που έμοιαζε σαν να μπορούσε να αποκοιμηθεί στη μέση μιας πρότασης — μια σχεδόν σουρεαλιστική αντίστιξη με τη σοβαρότητα του θέματος. Ωστόσο, οι αντιφάσεις δεν ήταν απλώς τυχαίες ως προς το μήνυμα. Ήταν το ίδιο το μήνυμα.

Οι δυνατότητες του Ιράν περιγράφηκαν ως “δραματικά περιορισμένες”, κι όμως οι πύραυλοί του συνεχίζουν να πλήττουν την περιοχή. Ο πόλεμος παρουσιάστηκε ως σύντομος και επιτυχής, αλλά δεν διατυπώθηκε καμία στρατηγική εξόδου, ενώ προαναγγέλθηκε περαιτέρω κλιμάκωση. Έγινε εκ νέου επίκληση μιας πυρηνικής απειλής, παρότι οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών εδώ και καιρό υποδεικνύουν μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα για την απόκτηση πυρηνικών όπλων.

Ακόμη και το ζήτημα της κατάσχεσης του πυρηνικού υλικού του Ιράν, που κάποτε αποτελούσε κεντρικό στόχο, παραμερίστηκε, αφήνοντας τον σκοπό της επιχείρησης “Epic Thunder” να αιωρείται κάπου ανάμεσα στη ρητορική υπερβολή και τον αυτοσχεδιασμό.

Στο τέλος, η απορία ήταν η ίδια η ιδιομορφία της παρουσίας του προέδρου: πώς τόσο κατάφωρες α-συνέπειες μπορούν να εκφέρονται με τέτοια φυσικότητα σε μια, υποτίθεται, σοβαρή εθνική ενημέρωση. Το αναπόφευκτο αποτέλεσμα είναι ένα αίσθημα σύγχυσης. Διπλωματία και καταστροφή, νίκη και κλιμάκωση, επείγον και απαξίωση — όλα παρουσιάζονται όχι ως αντιφάσεις που πρέπει να λυθούν, αλλά ως εναλλάξιμα σημεία λόγου.

Οι αντιφάσεις Τραμπ στο διάγγελμα

Αυτό δεν ήταν μια ενημέρωση κατάστασης, αλλά μια ροή ισχυρισμών, ασύνδετων και πρόχειρα διατυπωμένων, σε μια στιγμή όπου η σαφήνεια δεν είναι πολυτέλεια αλλά ιερό καθήκον για εκείνον που έχει την ευθύνη μιας χώρας. Και αυτό είναι το πιο σοβαρό σημείο.

Αν οι Αμερικανοί δεν είχαν συνηθίσει να εξομαλύνουν αυτές τις α-συνέχειες και να κανονικοποιούν ό,τι κάποτε θα θεωρούνταν αδιανόητο, ίσως να αντιδρούσαν διαφορετικά σε ένα πολεμικό διάγγελμα τόσο στερημένο από εσωτερική λογική. Ίσως να άρχιζαν να αναρωτιούνται αν ένας πρόεδρος που μιλά με αυτόν τον τρόπο για μια σύγκρουση που θα μπορούσε να επεκταθεί, να κοστίσει περισσότερες ζωές (αμερικανικές και μη) και να αναδιαμορφώσει την παγκόσμια σταθερότητα, είναι κατάλληλος να ηγείται.

Ίσως, σε μια πιο ειλικρινή εθνική στιγμή, να στρέφονταν ακόμη και στους συνταγματικούς μηχανισμούς που έχουν σχεδιαστεί για τέτοιες περιστάσεις και να αναρωτιούνταν πώς αυτοί πρέπει να λειτουργούν όταν προκύπτουν ερωτήματα ικανότητας και… επάρκειας. Διότι, αν αφαιρέσει κανείς τη ρητορική, αυτό που απομένει είναι ένας πρόεδρος του οποίου η διαχείριση ενός πολέμου —των στόχων του, των κινδύνων του, του τέλους του— φαίνεται ολοένα και περισσότερο αποκομμένη από μια συνεκτική βάση.

Και σε ζητήματα όπου το διακύβευμα μετριέται σε αίμα και στην πιθανότητα ευρύτερης καταστροφής, η ασυνέπεια δεν είναι απλώς πολιτικό μειονέκτημα. Είναι άλλη μία ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά — αν και, στην πραγματικότητα έχουμε δει ήδη τόσες, που δεν θα χρειαζόταν άλλη για να το καταλάβουμε.