Δύσκολη η απεμπλοκή για τον Τραμπ – Τί επιδιώκουν Ισραήλ και Ιράν

Έτσι, και καθώς ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν συμπληρώνει τη δεύτερη βδομάδα του, δύο κρίσιμα ερωτήματα αναδύονται επιτακτικά: Το πρώτο είναι εάν μπορεί όντως να απεμπλακούν οι ΗΠΑ από αυτόν και δεύτερον, γιατί το Ιράν δεν θέλει να τελειώσει ο πόλεμος.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε στο Axios (11.3.26) ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα τερματιστεί σύντομα: «Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν σχεδόν εξαντλήσει τους διαθέσιμους στόχους… Έχουν μείνει ελάχιστα πράγματα εδώ κι εκεί… Τους έχουμε χτυπήσει σκληρότερα από κάθε άλλη χώρα στην ιστορία και δεν έχουμε τελειώσει ακόμα… Όποτε θελήσω να τελειώσει, θα τελειώσει»… Προφανώς, πρόκειται για έναν ακόμη ελιγμό για να κερδηθεί χρόνος, να ανασυνταχθούν οι αμερικανικές δυνάμεις και να εντοπιστούν οι νέοι στόχοι. Ή είναι η προετοιμασία για μια διαφυγή;

Αν και είναι φανερό ότι κατασκευάζεται ένα αφήγημα νίκης, ώστε οι ΗΠΑ να μπορέσουν να βγουν από τον δεύτερο πόλεμο κατά του Ιράν, αυτό μοιάζει δύσκολο και επικίνδυνο για το γόητρο και το κύρος της αμερικάνικης πρωτοκαθεδρίας. Κι αυτό γιατί το αφήγημα της νίκης δεν υποστηρίζεται από την πραγματικότητα που ξεδιπλώνεται σιγά σιγά.

Από τη στιγμή που οι New York Times δημοσίευσαν δορυφορικές φωτογραφίες με τις καταστροφές που έχουν υποστεί οι αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή, οι Κούρδοι του Ιράκ (Μπαρζανί) αρνήθηκαν να μπουν υπέρ των ΗΠΑ στον πόλεμο και τα μέλη του Αραβικού Συνδέσμου που συνεδρίασαν την Κυριακή 8 Μαρτίου, εξετάζουν νομικά Ρήτρες Ανωτέρας Βίας για να απεμπλακούν από τις επενδύσεις που έχουν υποσχεθεί στους Αμερικάνους και όχι μόνο – και για πολλούς άλλους λόγους που θα αναπτύξουμε στη συνέχεια – το αφήγημα της νίκης δεν θα γίνει εύκολα πιστευτό, παρά το ταλέντο πειθούς του Αμερικανού προέδρου.

Δραματικές επιπτώσεις

Αντίθετα, μία αποχώρηση των ΗΠΑ από τον πόλεμο με μια νίκη που δεν θα γίνει πιστευτή, όχι μόνο θα αμαυρώσει το κύρος και την προβολή ισχύος των ΗΠΑ, αλλά θα έχει δραματικές πολιτικές επιπτώσεις για τον πρόεδρο Τραμπ και για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Πρώτον, το Ισραήλ μόνο του υπό τις συνθήκες που έχει δημιουργήσει ο δεύτερος γύρος του πολέμου δύσκολα θα μπορέσει να ανταποκριθεί και αυτό δυσκολεύει την αποχώρηση των ΗΠΑ. Άλλωστε αφού κατέρρευσαν όλοι οι λόγοι που επικαλέστηκε η αμερικανική πλευρά (πτώση καθεστώτος, λαϊκή επανάσταση, πυρηνικά, βαλλιστικοί πύραυλοι κλπ) εμφανίστηκε τελευταία το αμερικανικό επιχείρημα «μπήκαμε στον πόλεμο γιατί το Ισραήλ ούτως ή άλλως θα επιτίθετο στο Ιράν και το Ιράν θα χτυπούσε τις αμερικανικές βάσεις, γι’ αυτό ξεκινήσαμε με το προληπτικό χτύπημα της 28ης Φεβρουαρίου» (Ρούμπιο).

Δεύτερον, όλες οι αραβικές χώρες της Μέσης Ανατολής αποδέχθηκαν τις αμερικανικές βάσεις και αγόρασαν τα αντιπυραυλικά συστήματά τους για να τους προστατεύουν οι ΗΠΑ. Τώρα συνειδητοποιούν ότι έγιναν στόχος εξ αιτίας αυτού του γεγονότος και βλέπουν τον αποσταθεροποιητικό ρόλο του Ισραήλ που δεν ήθελαν να βλέπουν. Επιπλέον, η σύλληψη δύο πρακτόρων της Μοσάντ που ετοίμαζαν σαμποτάζ-προβοκάτσια στη Σαουδική Αραβία, ήρθε να διασκεδάσει τα σενάρια ότι τα πλήγματα στην Aramco, στο Ιντσιρλίκ και στην Κύπρο και αλλού ήταν κινήσεις για να συρθούν κι άλλες χώρες στον πόλεμο κατά του Ιράν.

Τρίτον, αν ο πόλεμος συνεχιστεί, οι αραβικές χώρες θα έχουν δύο επιλογές: Είτε να ξεκινήσουν συστηματικά την απαγκίστρωσή τους από τις ΗΠΑ και τις συμφωνίες του Αβραάμ, είτε να μπουν στον πόλεμο κατά του Ιράν, κάτι που δεν διαφαίνεται να προκύπτει προς το παρόν. Βέβαια, η παραμονή των ΗΠΑ στο πόλεμο θα φουντώσει την φιλολογία για νέο Βιετνάμ, εξέλιξη που θα αυξήσει εκθετικά το πολιτικό κόστος. Από την άλλη, αν φύγουν και αφήσουν τα Στενά του Ορμούζ στην τύχη τους, τότε, οι αγορές θα πανικοβληθούν… Μην μας διαφεύγει ότι η Blackrock έβαλε πλαφόν 5% στις ρευστοποιήσεις των πελατών της και ότι οι αποδόσεις των ομολόγων ανεβαίνουν, ενώ η φιλολογία για τα ασφάλιστρα των πλοίων, το πετρέλαιο και τα τρόφιμα καθίστανται εξουθενωτικές.

Η στρατηγική των Ιρανών και οι στόχοι τους

Οι Ισραηλινοί, με το χτύπημα των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων στην Τεχεράνη το περασμένο Σάββατο 7 Μαρτίου, ανέβασαν τα πλήγματα από το επίπεδο των στρατιωτικών στόχων, στο επίπεδο των ενεργειακών υποδομών. Η ενέργεια αυτή έδωσε το άλλοθι στο Ιράν να χτυπήσει κι αυτό ενεργειακές υποδομές στις χώρες του Κόλπου και στο Ισραήλ, με συνέπεια ο πόλεμος να αλλάξει πίστα, γεγονός που εξόργισε τον Τραμπ, ο οποίος πληρώνει πολιτικά σε διεθνές επίπεδο τον λογαριασμό του Ισραήλ.

Κατά τη δεύτερη βδομάδα του πολέμου η στρατηγική του Ιράν επικεντρώθηκε με επιτυχία σε δύο στρατηγικούς στόχους: Πρώτον, στα ραντάρ και τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και πλοήγησης (Ιορδανία και Κατάρ αρχικά) με καταστροφή των συστημάτων AN/TPY-2 που συντονίζουν τα Patriot και τα THAAD. Δηλαδή, πέτυχαν να “τυφλώσουν” τα αντιπυραυλικά συστήματα και να δυσχεράνουν σημαντικά την ακρίβεια των αμερικανικών πληγμάτων. Το κόστος αυτών των απωλειών υπολογίζεται σε 3,5 δισ. δολ.

Δεύτερον, τα Data Centers που εκτός από πολιτική, έχουν και στρατιωτική χρήση, με πλήγματα σε τρεις μονάδες της Amazon (δύο στα ΗΑΕ και ένα στο Μπαχρέιν). Μετά τον βομβαρδισμό στο data center της κρατικής τράπεζας Bank Sepah στην Τεχεράνη από τους Ισραηλινούς, επίθεση που προκάλεσε προβλήματα στην καταβολή μισθών του στρατού και των Φρουρών της Επανάστασης, το Ιράν απάντησε ότι γίνονται στόχοι οι Google, Microsoft, Nvidia, Oracle, IBM και Palantir που έχουν εγκαταστάσεις κυρίως στο Ισραήλ, τα ΗΑΕ, το Κατάρ και το Κουβέιτ. Σημειωτέων ότι πρόκειται για επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων. Επίσης, ανακοίνωσαν επιθέσεις σε τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ανεβάζοντας πάλι πίστα…

Τρίτον, οι μονάδες αφαλάτωσης είναι άλλη μία κρίσιμη υποδομή και για τις δύο πλευρές του Περσικού Κόλπου. Στις 7 Μαρτίου 2026, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγκσί, δήλωσε ότι αμερικανικό (ή ισραηλινό) πλήγμα έπληξε μονάδα αφαλάτωσης στο νησί Κεσμ (Qeshm Island) στον Περσικό Κόλπο, αφήνοντας χωρίς νερό 30 χωριά. Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ αρνήθηκαν την ευθύνη. Την επόμενη ημέρα το Μπαχρέιν ανακοίνωσε ότι ιρανικό drone προκάλεσε ζημιές σε δική του μονάδα αφαλάτωσης, κατηγορώντας την Τεχεράνη για στοχοποίηση πολιτικών υποδομών. Αναφέρθηκαν επίσης ζημιές σε μονάδες στο Ντουμπάι (Jebel Ali) και το Κουβέιτ (Doha West), κυρίως λόγω γειτονικών εκρήξεων σε λιμάνια ή πτώσης συντριμμιών από αναχαιτίσεις.

Η σφοδρότητα των ιρανικών επιθέσεων στις 10-12 Μαρτίου με διάφορους τύπους πυραύλων εναντίον στόχων στο Τελ Αβίβ, στην Ιερουσαλήμ, στη Χάιφα και σε αμερικανικές βάσεις στην περιοχή, όπως το Al-Azraq και το Al-Kharj δείχνουν πως η Τεχεράνη δεν έχει ακόμη σοβαρό πρόβλημα επιθετικών αποθεμάτων. Μάλιστα τις μέρες αυτές “έδειξε” κι ένα εξελιγμένο drone Shahed σε έκδοση stealth… ενώ τα trolls της απειλούν για την χρήση βομβών διασποράς. Η δε Χεζμπολάχ παραμένει μάχιμη στον Λίβανο.

Το άτυπο, αλλά ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ξεκαθαρίζει πως στόχος του Ιράν είναι να κερδίσει το παιγνίδι στο επίπεδο της οικονομίας, στο μόνο που μπορεί να ελπίζει σε υποχώρηση των αντιπάλων του.

Τί θέλει το Ισραήλ 

Είναι σαφές ότι το Ισραήλ έδωσε δύο φορές αφορμή στο Ιράν να διευρύνει τα πλήγματα σε νέους στόχους. Είναι επίσης σαφές ότι οι καταστροφές που έχουν γίνει αποκτούν μια ποσότητα και ποιότητα δομικού χαρακτήρα για όλες τις πλευρές. Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ καταβάλουν προσπάθειες να εμπλακούν οι αραβικές χώρες απ’ ευθείας στον πόλεμο, όμως αυτό δεν φαίνεται προς το παρόν. Όλα θα εξαρτηθούν από την διάρκεια και από τις συνέπειες.

Αν και οι στόχοι της Ουάσιγκτον παραμένουν θολοί και ως εκ τούτου το τι θα κάνει τελικά, οι στόχοι του Ισραήλ δηλαδή αλλαγή καθεστώτος και διάσπαση του Ιράν σε 4-5 διαχειρίσιμα κράτη απέχουν πολύ. Συνεπώς, το Ισραήλ επιθυμεί τη συνέχιση του πολέμου, το ζήτημα εάν και πως οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να συμπράττουν, ή απλώς να συνδράμουν.

Σε ανάλυσή μας, στις 4 Μαρτίου επισημαίναμε ότι η αντοχή, η οικονομία και η προπαγάνδα θα κρίνουν τον πόλεμο. Οι δύο επόμενες βδομάδες θα δείξουν περισσότερα για το πού βρισκόμαστε. Θα δείξουν αν το Ιράν αντέχει και διαθέτει αποθέματα πυραύλων και drone, το ίδιο ισχύει και για το Ισραήλ και σε κάποιο βαθμό και για τις ΗΠΑ. Και η οικονομία θα δείξει τις αντοχές και την ευελιξία της και φυσικά την πολιτική της αντοχή. Τέλος σε ότι αφορά την προπαγάνδα, τόσο το Ιράν, όσο και το Ισραήλ έχουν επιβάλει δραστικούς περιορισμούς στην ελεύθερη πληροφόρηση. Το πρόβλημα μάλλον το έχουν οι ΗΠΑ, που αντιμετωπίζουν αυξανόμενη και πολυδιάστατη εσωτερική κριτική και τα πλήγματα που έχουν υποστεί οι βάσεις τους, φωτογραφίζονται από τους δορυφόρους…