Είναι μόνο αρνητική η απαγωγή Μαδούρο για την Κίνα;

Η ταχύτητα και ο συγχρονισμός της αμερικανικής ενέργειας έστειλαν ένα ξεκάθαρο μήνυμα στο Πεκίνο, σχετικά με τα όρια της επιρροής τους στο Δυτικό Ημισφαίριο, το οποίο οι ΗΠΑ εξακολουθούν να θεωρούν ζωτικό χώρο τους. Η σύλληψη Μαδούρο θέτει σε κίνδυνο δεκαετίες κινεζικών επενδύσεων και τουλάχιστον δώδεκα δισεκατομμύρια δολάρια σε χρωστούμενα δάνεια προς τη Βενεζουέλα, έναν από τους στενότερους συμμάχους της Κίνας στην περιοχή.

Παρά τη φαινομενική αυτή ήττα, το γεγονός ενδέχεται να ενισχύει, έμμεσα, το στρατηγικό όραμα του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ. Το όραμα αυτό βασίζεται στην αντίληψη ότι ο κόσμος οργανώνεται γύρω από σφαίρες επιρροής, όπου οι μεγάλες δυνάμεις επιβάλλουν τη βούλησή τους στις γειτονικές τους περιοχές, ενώ οι υπόλοιποι δρώντες υποχωρούν. Σε ένα τέτοιο σύστημα, η αντικατάσταση του διεθνούς δικαίου από τη απογυμνωμένη ισχύ, μπορεί να αποδειχθεί ευνοϊκή για το Πεκίνο, ιδιαίτερα στην Ασία.

Η αμερικανική κυβέρνηση περιγράφει την επιχείρηση ως μέρος ενός ανανεωμένου Δόγματος Μονρόε, το οποίο υπογραμμίζει την αποφασιστικότητα της Ουάσιγκτον να διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία της στο Δυτικό Ημισφαίριο.

Σφαίρες επιρροής

Αυτή η λογική σφαιρών επιρροής θα μπορούσε να περιορίσει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ασία και να αποδυναμώσει την κριτική των ΗΠΑ απέναντι στην Κίνα, ιδίως όταν το Πεκίνο προβαίνει σε επιθετικές ενέργειες στη Νότια Σινική Θάλασσα, ή ασκεί πιέσεις στην Ταϊβάν. Παράλληλα, η διάβρωση των διεθνών κανόνων που περιορίζουν τη χρήση βίας από μεγάλες δυνάμεις, μια τάση που ενισχύεται από την επίθεση στο Καράκας, εξυπηρετεί μακροπρόθεσμα τα κινεζικά συμφέροντα.

Η Κίνα καταγγέλλει εδώ και χρόνια τη στρατηγική των ΗΠΑ για τον περιορισμό της επιρροής της, η οποία περιλαμβάνει στρατιωτικές βάσεις στην Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα, αμερικανικές ναυτικές περιπολίες γύρω από την Ταϊβάν και τη Νότια Σινική Θάλασσα, καθώς και την ενίσχυση των δεσμών ασφαλείας της Ουάσιγκτον με την Ινδία και την Αυστραλία. Απέναντι σε αυτό, ο Σι Τζινπίνγκ προβάλλει την Κίνα ως σταθερό, αξιόπιστο και ειρηνικό πυλώνα στην περιοχή, προωθώντας την ιδέα ενός “ασιατικού μοντέλου ασφάλειας”, βασισμένου σε κοινές αξίες, περιφερειακές αλυσίδες εφοδιασμού και συλλογική ευημερία.

Ωστόσο, εδώ υπάρχει μια αντίφαση ανάμεσα στη ρητορική και την πράξη. Παρά τη διπλωματική γλώσσα περί διαλόγου και συνεργασίας, η Κίνα δεν διστάζει να χρησιμοποιεί οικονομικό εξαναγκασμό και στρατιωτική ισχύ για να εκφοβίσει τους γείτονές της. Πρόσφατες πυραυλικές δοκιμές και στρατιωτικές ασκήσεις γύρω από την Ταϊβάν, καθώς και οικονομικά αντίποινα κατά της Ιαπωνίας, καταδεικνύουν μια ωμή αντίληψη της ισχύος, σύμφωνα με την οποία οι “μεγάλες” χώρες επιβάλλονται στις “μικρές”, όπως είχε πει σε διεθνές συνέδριο ανώτατος Κινέζος αξιωματούχος πριν πολλά χρόνια.

Η Βενεζουέλα αναδεικνύει ταυτόχρονα την ισχύ και την ευαλωτότητα της κινεζικής στρατηγικής, όπως και το γεγονός ότι η Βενεζουέλα αποτελεί ένα βαρίδι για το Πεκίνο. Η στενή ιδεολογική (μεταξύ ενός σοσιαλιστικού και ενός κομμουνιστικό καθεστώτος) και στρατηγική σχέση με τη Βενεζουέλα, που περιλάμβανε δάνεια, στρατιωτικό εξοπλισμό και αναβάθμιση των διμερών σχέσεων στο ευνοϊκότερο καθεστώς “στρατηγική εταιρική σχέση παντός καιρού”, καθιστά την απώλεια ιδιαίτερα επώδυνη.

Τέλος, παρά τη δημόσια καταδίκη της αμερικανικής επιχείρησης και τις δηλώσεις του Σι περί υπονόμευσης της διεθνούς τάξης, η Κίνα είχε ήδη απογοητευτεί από τη διαφθορά και την κακοδιαχείριση της κυβέρνησης Μαδούρο. Τα συσσωρευμένα απλήρωτα δάνεια οδήγησαν το Πεκίνο να περιορίσει τη χρηματοδότηση εδώ και χρόνια, μετατρέποντας τη Βενεζουέλα από στρατηγικό εταίρο, σε επίμονο πρόβλημα για την κινεζική εξωτερική πολιτική.