Τί λένε τα Εμιράτα για τις αποκαλύψεις που “καίνε” τον Νετανιάχου – Πρωτοφανής κρίση Ισραήλ-Βρετανίας

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι δεν έχουν να κάνουν «κανένα σχόλιο» σχετικά με τις σχετικές δημοσιογραφικές πληροφορίες. Τα Εμιράτα «δεν σχολιάζουν δημοσιογραφικές πληροφορίες ή εικασίες για τις συζητήσεις μεταξύ ηγετών» αναφέρει το υπουργείο Εξωτερικών σε μια ανακοίνωσή του σημειώνοντας ότι «όταν αυτό είναι αναγκαίο, κάθε σχετική πληροφορία κοινοποιείτο και εξακολουθεί να κοινοποιείται μεταξύ των αρμόδιων θεσμών».

Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού διέψευσε το ρεπορτάζ της εφημερίδας Haaretz ως εξής: «Οι δημοσιογραφικές αναφορές είναι λανθασμένες. Καμία προειδοποίηση δεν μεταφέρθηκε στον πρωθυπουργό από τα ΗΑΕ πριν από την 7η Οκτωβρίου. Αν υπήρχε κάποια σχετική πληροφορία, πέρασε μέσω των διαύλων (επικοινωνίας των υπηρεσιών) πληροφοριών των δύο χωρών» αναφέρεται στην ανάρτηση.

Η προειδοποίηση φέρεται να διατυπώθηκε περίπου δέκα ημέρες πριν από τη φονική επίθεση, ωστόσο, σύμφωνα με όσα αναφέρονται σε νέο βιβλίο δύο Ισραηλινών δημοσιογράφων, ο Νετανιάχου δεν ενημέρωσε την ανώτατη ηγεσία των υπηρεσιών ασφαλείας ούτε έδωσε συγκεκριμένες οδηγίες για την αντιμετώπιση της απειλής. Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού διαψεύδει κατηγορηματικά την πληροφορία, κάνοντας λόγο για «απόλυτο ψέμα».

Οι αποκαλύψεις περιλαμβάνονται στο βιβλίο των δημοσιογράφων Σλόμι Έλνταρ και Ρουθ Γιουβάλ, Kidnapped: 843 Days of Abandonment («Απαχθέντες: 843 ημέρες εγκατάλειψης»), το οποίο βασίζεται σε συνεντεύξεις με δεκάδες πηγές, μεταξύ των οποίων ανώτατοι αξιωματούχοι στο Ισραήλ και το εξωτερικό.

Σύμφωνα με τον Έλνταρ, η αλυσίδα των προειδοποιήσεων είχε ξεκινήσει από τον ίδιο τον Γιαχία Σινουάρ, κατά τη διάρκεια έμμεσων επαφών μεταξύ Ισραήλ, Χαμάς και Φατάχ. Οι επαφές αφορούσαν την επιστροφή των σορών των Ισραηλινών στρατιωτών Χαντάρ Γκόλντιν και Ορόν Σαούλ, καθώς και την απελευθέρωση των Χισάμ αλ-Σαγέντ και Αβέρα Μενγκίστου, οι οποίοι κρατούνταν στη Γάζα.

Όταν οι διαπραγματεύσεις οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο στις αρχές Σεπτεμβρίου του 2023, ο Σινουάρ φέρεται να εξαφανίστηκε από τις επαφές και να βγήκε από το «ραντάρ» της ισραηλινής υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας, Shin Bet. Σύμφωνα με τον Έλνταρ, ο ηγέτης της Χαμάς επικοινώνησε τότε με στέλεχος της Φατάχ και του έστειλε ένα σαφές μήνυμα: εάν δεν υπήρχε πρόοδος, ετοίμαζε μια «μεγάλη έκπληξη» για το Ισραήλ. Μάλιστα, σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο Σινουάρ χρησιμοποίησε τη λέξη «σεισμός».

Από τη Φατάχ στον πρόεδρο των ΗΑΕ

Το στέλεχος της Φατάχ φέρεται να ανησύχησε ιδιαίτερα από την προειδοποίηση και αποφάσισε να τη μεταφέρει σε στενό συνεργάτη του, ο οποίος σήμερα είναι σύμβουλος του προέδρου των ΗΑΕ, Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ. Ο σύμβουλος φέρεται να έκρινε ότι η προειδοποίηση ήταν ιδιαίτερα σοβαρή. Σύμφωνα με το βιβλίο, τόσο ο ίδιος όσο και ο πρόεδρος των ΗΑΕ θεώρησαν ότι η «μεγάλη επιχείρηση» που περιέγραφε ο Σινουάρ θα μπορούσε να σημαίνει ακόμη και έναν ευρύτερο πόλεμο.

Το μήνυμα διαβιβάστηκε τελικά και στη Shin Bet, με τον τότε επικεφαλής της υπηρεσίας, Ρονέν Μπαρ, να φέρεται ότι ενημερώθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου και στη συνέχεια να μεταφέρει την πληροφορία στον Νετανιάχου. Ακολούθησαν συσκέψεις στον ισραηλινό μηχανισμό ασφαλείας. Ωστόσο, η προειδοποίηση δεν αξιολογήθηκε ως ένδειξη επικείμενης μεγάλης επίθεσης από τη Γάζα και δεν ελήφθη κάποια συγκεκριμένη απόφαση.

Η 45λεπτη συνομιλία

Η εξέλιξη που προκαλεί τα περισσότερα ερωτήματα αφορά την υποτιθέμενη προσωπική επικοινωνία του Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ με τον Νετανιάχου. Σύμφωνα με το βιβλίο, περίπου μία εβδομάδα μετά την ενημέρωση της ισραηλινής πλευράς, ο πρόεδρος των ΗΑΕ, ανήσυχος από την απουσία αντίδρασης, επικοινώνησε απευθείας με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.

Η συνομιλία, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, έγινε μέσω ειδικού συστήματος επικοινωνίας των δύο ηγετών και διήρκεσε περίπου 45 λεπτά. Ο MBZ φέρεται να προειδοποίησε τον Νετανιάχου ότι ο Σινουάρ σχεδίαζε μεγάλη επιχείρηση κατά του Ισραήλ, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει αιματοχυσία, να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την περιοχή και να απειλήσει ακόμη και τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Ο Νετανιάχου, σύμφωνα με το βιβλίο, εμφανίστηκε καθησυχαστικός. Φέρεται να είπε ότι «είμαστε προετοιμασμένοι στη Γάζα» και εκτίμησε ότι μια σοβαρή κίνηση της Χαμάς θα μπορούσε να εκδηλωθεί περισσότερο στη Δυτική Όχθη.

Δεν ενημερώθηκε ο επικεφαλής του στρατού

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ισχυρισμός ότι η συγκεκριμένη συνομιλία δεν μεταφέρθηκε στην ανώτατη ηγεσία ασφαλείας του Ισραήλ. Σύμφωνα με το βιβλίο, ο Νετανιάχου δεν ενημέρωσε ούτε τον τότε αρχηγό του ισραηλινού στρατού, Χέρτσι Χαλεβί, ούτε τον Ρονέν Μπαρ της Shin Bet, ούτε τον επικεφαλής της Μοσάντ, Νταβίντ Μπαρνέα.

Ανώτερος αξιωματούχος της Shin Bet υποστήριξε ότι, εάν η υπηρεσία γνώριζε για την προσωπική προειδοποίηση του MBZ, ενδεχομένως να είχε αξιολογήσει διαφορετικά και τις υπόλοιπες πληροφορίες που είχε ήδη στη διάθεσή της. Όπως ανέφερε, η πληροφορία θα μπορούσε να είχε βοηθήσει τους Ισραηλινούς αξιωματούχους να συνδέσουν την ξαφνική αποχώρηση του Σινουάρ από τις συνομιλίες με μια πιθανή προετοιμασία μεγάλης επιχείρησης.

Ζητήθηκε προληπτικό χτύπημα

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, την 1η Οκτωβρίου, μόλις έξι ημέρες πριν από την επίθεση, ο Ρονέν Μπαρ επανέφερε στο τραπέζι την ανάγκη για προληπτικές ενέργειες κατά της Χαμάς. Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβανόταν ακόμη και η στοχευμένη εξόντωση κορυφαίων στελεχών της οργάνωσης.

Ο Νετανιάχου δεν έλαβε τότε συγκεκριμένη απόφαση και ζήτησε από τη Shin Bet να παρουσιάσει αναλυτικά τις προτάσεις της. Ωστόσο, σύμφωνα με το βιβλίο, ούτε σε εκείνη τη συζήτηση έκανε αναφορά στην προειδοποίηση που φέρεται να είχε λάβει από τον πρόεδρο των ΗΑΕ.

Μπένετ: «Η πληροφορία είναι αληθινή»

Οι νέες αποκαλύψεις προκάλεσαν πολιτικές αντιδράσεις στο Ισραήλ. Ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, ο οποίος συναντήθηκε πρόσφατα με τον Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ, δήλωσε ότι η πληροφορία είναι ακριβής. «Η πληροφορία ότι ο Νετανιάχου είχε προειδοποιηθεί δέκα ημέρες πριν από τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου για τις προθέσεις του Σινουάρ είναι αληθινή», υποστήριξε.

Παράλληλα, κατηγόρησε τον Νετανιάχου ότι φέρει «προσωπική και άμεση ευθύνη»για την αποτυχία που οδήγησε στην επίθεση και ζήτησε να εξεταστεί η διαχείριση των προειδοποιήσεων από κρατική εξεταστική επιτροπή.

Άιζενκοτ: «Οδήγησε το Ισραήλ στα τυφλά»

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρώην αρχηγός του ισραηλινού στρατού και επικεφαλής του κόμματος Yashar, Γκάντι Άιζενκοτ. «Όλο και περισσότερες ενδείξεις δείχνουν ότι ο Νετανιάχου οδήγησε το Ισραήλ στα τυφλά στην αποτυχία της 7ης Οκτωβρίου», δήλωσε. Ο Άιζενκοτ υποστήριξε ότι ο πρωθυπουργός είχε λάβει πολλαπλές προειδοποιήσεις πριν από την επίθεση και ζήτησε από την επόμενη κυβέρνηση να συγκροτήσει κρατική εξεταστική επιτροπή, η οποία θα εξετάσει τι γνώριζε η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία και πώς διαχειρίστηκε τις σχετικές πληροφορίες.

Νετανιάχου: «Απόλυτο ψέμα»

Το γραφείο του Μπέντζαμιν Νετανιάχου διαψεύδει πλήρως τους ισχυρισμούς. Σε ανακοίνωσή του χαρακτήρισε την πληροφορία «απόλυτο ψέμα», υποστηρίζοντας ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν είχε συνομιλήσει με τον πρόεδρο των ΗΑΕ την επίμαχη περίοδο και δεν είχε λάβει καμία σχετική προειδοποίηση.

Την ίδια ώρα, τόσο ο Ρονέν Μπαρ όσο και ο Χέρτσι Χαλεβί δήλωσαν ότι δεν είχαν ενημερωθεί για οποιαδήποτε προειδοποίηση που φέρεται να είχε μεταφέρει ο MBZ στον Νετανιάχου. Οι νέοι ισχυρισμοί προσθέτουν έτσι ένα ακόμη κρίσιμο κομμάτι στο παζλ των προειδοποιήσεων πριν από την 7η Οκτωβρίου, επαναφέροντας στο προσκήνιο το ερώτημα για το τι γνώριζε η ισραηλινή ηγεσία πριν από την επίθεση και αν η διαφορετική αξιολόγηση των πληροφοριών θα μπορούσε να είχε αλλάξει την εξέλιξη των γεγονότων.

Κλείνει το Βρετανικό προξενείο

Στο διπλωματικό πεδίο, με το κλείσιμο του βρετανικού προξενείου στην Ιερουσαλήμ απαντά το Ισραήλ στα μέτρα που ανακοίνωσε η βρετανική κυβέρνηση κατά των ισραηλινών εποικισμών στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, κλιμακώνοντας την αντιπαράθεση με το Λονδίνο. Την απόφαση ανακοίνωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ Γκίντεον Σάαρ, μετά την επιβολή από τη Βρετανία μέτρων σε βάρος προϊόντων που παράγονται στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Ο Σάαρ συνέδεσε ευθέως το κλείσιμο του προξενείου με το ζήτημα της ισραηλινής κυριαρχίας στην Ιερουσαλήμ, δηλώνοντας: «Μια ενωμένη Ιερουσαλήμ είναι η πρωτεύουσα του κράτους του Ισραήλ και βρίσκεται υπό την πλήρη κυριαρχία του Ισραήλ. Οποιαδήποτε ξένη δραστηριότητα στην περιοχή πρέπει να πραγματοποιείται με τους συμβατικούς και συμφωνημένους τρόπους, χωρίς καμία παρέμβαση στην ισραηλινή κυριαρχία».

Τα αντίμετρα που ανακοίνωσε η ισραηλινή κυβέρνηση δεν περιορίζονται, ωστόσο, στο βρετανικό προξενείο. Δώδεκα αιρετοί Βρετανοί αξιωματούχοι θα απαγορευτεί να εισέρχονται στο Ισραήλ, με τον Σάαρ να τους κατηγορεί ότι εμπλέκονται σε «αντιισραηλινές και αντισημιτικές δραστηριότητες».

Παράλληλα, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι θα απομακρυνθούν Βρετανοί εκπρόσωποι από το Διεθνές Κέντρο Βοήθειας στη Γάζα και στο Κιριάτ Γκατ του Ισραήλ. Στο πλαίσιο των ίδιων αντιποίνων θα απαγορευτούν επίσης οι βρετανικές δραστηριότητες για την εκπαίδευση δυνάμεων της Παλαιστινιακής Αρχής στη Ραμάτ Χασαρόν του Ισραήλ. Ο Σάαρ προειδοποίησε, μάλιστα, ότι το Ισραήλ μπορεί να προχωρήσει και σε πρόσθετα μέτρα ως απάντηση στις κινήσεις του Λονδίνου.

«Θα λάβουμε επίσης αντίμετρα κατά την κρίση μας. Το μήνυμα προς κάθε κυβέρνηση που επιδιώκει να μας βλάψει είναι σαφές. Όποιος ενεργεί κατά του Ισραήλ, το Ισραήλ θα ενεργεί εναντίον του και θα χάσει την επιρροή και τη σημασία του στην περιοχή», ανέφερε.

Κυρώσεις για την Δυτική Όχθη

Η Βρετανία ανακοίνωσε την Τρίτη την απαγόρευση του εμπορίου αγαθών που παράγονται σε ισραηλινούς οικισμούς στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, σε συντονισμό με τη Γαλλία και τον Καναδά, στις τελευταίες κυρώσεις που στοχεύουν το Ισραήλ καθώς αυτό αντιμετωπίζει ολοένα και μεγαλύτερη διπλωματική απομόνωση.

Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ δήλωσε ότι η Βρετανία δεν μπορούσε πλέον απλώς να «καταγγέλλει» την αδικία και τα δεινά, αλλά είπε στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι η χώρα έπρεπε πλέον να «δράσει» προκειμένου να αντιταχθεί στην επέκταση των εποικισμών.

Ισραηλινοί «τρομοκράτες» πραγματοποιούν εθνοκάθαρση στη Δυτική Όχθη με τη σιωπηρή υποστήριξη της κυβέρνησης, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Εντ Μίλιμπαντ, καθώς ανακοίνωσε ευρείες κυρώσεις στο εμπόριο με τους ισραηλινούς οικισμούς, από κοινού με τη Γαλλία και τον Καναδά. Μάλιστα, η Δανία, η Φινλανδία, η Ισλανδία, η Ιρλανδία, η Νορβηγία, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Σουηδία σκοπεύουν επίσης να περιορίσουν το εμπόριο με τους εποικισμούς, ανέφεραν οι υπουργοί Εξωτερικών των χωρών σε κοινή ανακοίνωση.

«Οι ενέργειες της ισραηλινής κυβέρνησης στη Δυτική Όχθη υπονομεύουν τη δυνατότητα μιας λύσης δύο κρατών», ανέφεραν οι 12 υπουργοί, αναφερόμενοι σε ένα σχέδιο βάσει του οποίου δύο κράτη, ένα ισραηλινό και ένα παλαιστινιακό, θα συνυπήρχαν ειρηνικά το ένα δίπλα στο άλλο. «Η κατάσταση επιδεινώνεται ραγδαία, εν μέσω πρωτοφανών επιπέδων βίας από εποίκους και επέκτασης των εποικισμών», προειδοποίησαν.

«Αρνούμαστε να παραμείνουμε απλοί παρατηρητές»

Στην πιο σφοδρή καταδίκη που έχει διατυπώσει ποτέ η βρετανική κυβέρνηση, ο Μίλιμπαντ δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα υιοθετήσει πλέον επισήμως τη θέση ότι η ισραηλινή κατοχή της Δυτικής Όχθης είναι στο σύνολό της παράνομη, λέγοντας ότι μια τέτοια αναγνώριση ήταν «το ελάχιστο που αξίζουν οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν τέτοια δεινά. Και θα πρέπει να αποτελέσει το προοίμιο για τη δικαιοσύνη».

«Σήμερα αρνούμαστε να παραμείνουμε απλοί παρατηρητές απέναντι σε περαιτέρω δεινά και στην καταστροφή της λύσης των δύο κρατών», δήλωσε ο Μίλιμπαντ, αναφερόμενος στη μακροχρόνια υποστήριξη της Βρετανίας στην ιδέα της λύσης των δύο κρατών, στην οποία αντιτίθεται το Ισραήλ.

Οι ΗΠΑ, μέσω του πρεσβευτή τους στο Ισραήλ, έχουν ήδη επικρίνει τις νέες κυρώσεις της Βρετανίας, ενώ δύο Ισραηλινοί υπουργοί ζήτησαν να ληφθούν μέτρα εναντίον της Βρετανίας. Ο Μίλιμπαντ, ο οποίος ανέλαβε υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας τον Ιούλιο, δήλωσε επίσης ότι η θέση της Βρετανίας είναι πως η κατοχή στη Δυτική Όχθη είναι παράνομη και ότι το Λονδίνο πιστεύει πως λαμβάνει χώρα εθνοκάθαρση Παλαιστινίων σε περιοχές της Δυτικής Όχθης.

Ο αντίκτυπος στο διμερές εμπόριο ύψους 6 δισεκατομμυρίων λιρών (8,12 δισεκατομμυρίων δολαρίων) ετησίως αναμένεται να είναι ελάχιστος, καθώς δεν είναι σαφές με ποιον τρόπο το Ηνωμένο Βασίλειο θα διαχωρίζει τα αγαθά που προέρχονται από οικισμούς της Δυτικής Όχθης από τα προϊόντα που παράγονται στο Ισραήλ.

Η αντίδραση του Ισραήλ

Δύο εξέχοντες Ισραηλινοί υπουργοί αντέδρασαν οργισμένα στην απόφαση. Ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς ζήτησε την απέλαση του Βρετανού πρεσβευτή από το Τελ Αβίβ, ενώ ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ ζήτησε από τον Νετανιάχου να κλείσει το βρετανικό προξενείο στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, το οποίο είναι διαπιστευμένο στην Παλαιστινιακή Αρχή στη Δυτική Όχθη. Αυτό τελικά έγινε.

Ο πρόεδρος του Ισραήλ Ισαάκ Χέρτζογκ κατηγόρησε, εν τω μεταξύ, τη Βρετανία ότι παρεμβαίνει στις επικείμενες εκλογές του Ισραήλ, οι οποίες αναμένεται να διεξαχθούν στα τέλη Οκτωβρίου. Στο επίκεντρο των πρόσφατων ανησυχιών βρίσκεται το ισραηλινό σχέδιο εποικισμού E1 στη Δυτική Όχθη, όχι μακριά από την Ιερουσαλήμ, το οποίο θα διέσχιζε περιοχή που οι Παλαιστίνιοι διεκδικούν για ένα μελλοντικό ανεξάρτητο κράτος και το οποίο, σύμφωνα με τον Μίλιμπαντ, θέτει σε κίνδυνο τη λύση των δύο κρατών.

Ο Σμότριτς ανακοίνωσε την Τρίτη την προώθηση σχεδίων για 1.000 νέες κατοικίες σε δύο άλλους οικισμούς στη Δυτική Όχθη. Τα Ηνωμένα Έθνη, οι Παλαιστίνιοι και οι περισσότερες χώρες θεωρούν τους οικισμούς παράνομους βάσει του διεθνούς δικαίου. Το Ισραήλ αμφισβητεί αυτή την άποψη.

Η Βρετανία, το 2025, προσχώρησε σε άλλες χώρες στην αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους ως μέσο προώθησης μιας λύσης δύο κρατών και, τον Ιούνιο, επέβαλε κυρώσεις σε ισραηλινά δίκτυα που εμπλέκονται στη χρηματοδότηση, τη διευκόλυνση και την άσκηση βίας στην ισραηλινή κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Οι σχέσεις Ισραήλ-Βρετανίας έχουν γίνει ολοένα και πιο τεταμένες τα τελευταία χρόνια, με το Λονδίνο να επικρίνει τη συμπεριφορά του Ισραήλ στη Γάζα, την επέκταση των εποικισμών στη Δυτική Όχθη και την αύξηση των επιθέσεων εποίκων εναντίον Παλαιστινίων.

Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, δήλωσε στο BBC ότι οι κυρώσεις ισοδυναμούσαν με «διάκριση εις βάρος του εβραϊκού λαού». Προειδοποίησε ότι θα μπορούσαν δυνητικά να περιορίσουν την ικανότητα του Ηνωμένου Βασιλείου να δραστηριοποιείται επιχειρηματικά σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ, οι οποίες απαγορεύουν σε εταιρείες που μποϊκοτάρουν το Ισραήλ να είναι επιλέξιμες για κρατικές συμβάσεις, προμήθειες ή δημόσιες επενδύσεις. Τα αγαθά που προέρχονται από τους οικισμούς είναι κυρίως αγροτικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων φρέσκων προϊόντων και κρασιού, και αποτελούν μόνο ένα πολύ μικρό κλάσμα των συνολικών εμπορικών ροών του Ισραήλ.