Ελβετία: Ξεκινούν οι κρίσιμες συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν – Λίβανος, Ορμούζ, πυρηνικά τα “αγκάθια”

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς έφτασε ήδη στην Ελβετία το πρωί της Κυριακής, όπου αναμένεται να συμμετάσχει στις συνομιλίες μαζί με τον ειδικό απεσταλμένο της Ουάσιγκτον για τη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του Αμερικανού προέδρου, τον επιχειρηματία Τζάρεντ Κούσνερ. Η ιρανική αντιπροσωπεία έφθασε χθες Σάββατο το βράδυ στην Ελβετία.

Στις επαφές θα συμμετάσχει και το Πακιστάν, το οποίο έχει αναλάβει σημαντικό διαμεσολαβητικό ρόλο από την πρώτη ανακοίνωση της εκεχειρίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Εφόσον πραγματοποιηθούν απευθείας συναντήσεις, θα πρόκειται για τις πρώτες πρόσωπο με πρόσωπο συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών μετά την υπογραφή του 14 σημείων μνημονίου κατανόησης που συμφωνήθηκε την περασμένη εβδομάδα και άνοιξε τον δρόμο για μια ευρύτερη διπλωματική διαδικασία διάρκειας 60 ημερών.

Ο Βανς δήλωσε ότι ελπίζει να υπάρξει πρόοδος «στο πυρηνικό ζήτημα» καθώς και «στο θέμα της εκεχειρίας στον Λίβανο». Μιλώντας σε δημοσιογράφους πριν επιβιβαστεί στην πτήση του, ερωτήθηκε για τις συγκρούσεις μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ, καθώς και για τις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές στον νότιο Λίβανο, και απάντησε: «Τα πράγματα βελτιώνονται εκεί και η κατάσταση αποκλιμακώνεται κάπως», είπε και πρόσθεσε: «Πρόκειται για κάτι που θα πρέπει να διαχειριζόμαστε διαρκώς, ώστε να διασφαλίσουμε ότι τόσο το Ισραήλ όσο και ο Λίβανος θα είναι ασφαλείς. Αυτός είναι ουσιαστικά ο στόχος μας, να καταστεί ολόκληρη η περιοχή ασφαλής και σταθερή».

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ δήλωσε ότι η χώρα του θα επιδιώξει «να διασφαλίσει ότι η άλλη πλευρά θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της».

Ελβετία: Το κεφάλαιο Λίβανος

Παρότι η ατζέντα περιλαμβάνει ζητήματα στρατηγικής σημασίας, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και η ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ, το θέμα που κυριαρχεί είναι ο Λίβανος. Σύμφωνα με πληροφορίες από την ιρανική πλευρά, ο τερματισμός των εχθροπραξιών στον Λίβανο αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητα της αντιπροσωπείας της Τεχεράνης. Ιρανός αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι η χώρα του δεν θεωρεί πως η επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων έχει ουσιαστικά ξεκινήσει όσο συνεχίζονται οι ισραηλινές επιθέσεις και οι συγκρούσεις με τη Χεζμπολάχ.

Η σημασία του ζητήματος είναι τέτοια ώστε, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, προστέθηκε έκτακτη συνεδρίαση για τον Λίβανο στο πρόγραμμα των συνομιλιών και μάλιστα θα αποτελέσει το πρώτο θέμα που θα συζητηθεί. Από αμερικανικής πλευράς, ο Τζέι Ντι Βανς παραδέχθηκε πριν αναχωρήσει για την Ελβετία ότι η επίτευξη εκεχειρίας στον Λίβανο αποτελεί έναν από τους δύο βασικούς στόχους της αποστολής του.

«Θα πρέπει να διαχειριζόμαστε συνεχώς αυτή την κατάσταση», δήλωσε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στις νέες πυραυλικές επιθέσεις και την αναζωπύρωση των συγκρούσεων.

Νέα ένταση στα Στενά του Ορμούζ

Παράλληλα, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η νέα κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Το Σάββατο, η στρατιωτική ηγεσία του Ιράν ανακοίνωσε ότι προτίθεται να κλείσει το στρατηγικό πέρασμα, επικαλούμενη την κατάσταση στον Λίβανο. Η εξέλιξη αυτή ήρθε τη στιγμή που η ναυσιπλοΐα είχε αρχίσει να επανέρχεται σταδιακά μετά τη συμφωνία των προηγούμενων ημερών.

Οι ΗΠΑ απέρριψαν τους ισχυρισμούς της Τεχεράνης περί ελέγχου του διαύλου, ενώ ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιβάλουν δικά τους τέλη διέλευσης, εάν τελικά δεν υπάρξει συνολική συμφωνία με το Ιράν. Οι διαμεσολαβητές θεωρούν πως η αποκλιμάκωση της έντασης στο Ορμούζ είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη διατήρηση της ομαλής ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου προς τις διεθνείς αγορές.

Στο τραπέζι ξανά το πυρηνικό πρόγραμμα

Αν οι δύο πλευρές καταφέρουν να ξεπεράσουν τα άμεσα γεωπολιτικά εμπόδια, το βάρος των συνομιλιών αναμένεται να μεταφερθεί στο πιο δύσκολο και αμφιλεγόμενο κεφάλαιο: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Στο πλαίσιο της αρχικής συμφωνίας, η Τεχεράνη δεσμεύτηκε ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Ωστόσο, παρέμεινε ανοιχτό το κρίσιμο ζήτημα των αποθεμάτων εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού που διαθέτει η χώρα.

Η περίοδος των 60 ημερών που είχε συμφωνηθεί για την επίτευξη οριστικής λύσης έχει πλέον ξεκινήσει και το μέλλον αυτών των αποθεμάτων θεωρείται από διπλωμάτες ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια της διαπραγμάτευσης. Ο Βανς δήλωσε ότι βασικός στόχος της αμερικανικής αποστολής είναι να διαμορφωθεί η δομή των επόμενων συνομιλιών και να σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στο πυρηνικό ζήτημα.

«Θα υπάρχει πολιτική ηγεσία στην κορυφή της διαδικασίας, ενώ οι τεχνικές ομάδες θα παραμείνουν στο έδαφος για να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις», ανέφερε. Στην Ελβετία μεταβαίνουν επίσης ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ και ο αρχηγός του στρατού Σαγίντ Ασίμ Μουνίρ, επιβεβαιώνοντας τον αυξανόμενο ρόλο του Ισλαμαμπάντ ως βασικού διαμεσολαβητή ανάμεσα στις δύο πλευρές. Το πακιστανικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι θα συνεχίσει να στηρίζει την εφαρμογή των συμφωνηθέντων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, επιδιώκοντας να διατηρηθεί ζωντανή η διπλωματική διαδικασία.

Με το μέτωπο του Λιβάνου να φλέγεται, την ένταση στα Στενά του Ορμούζ να επιστρέφει και το πυρηνικό πρόγραμμα να παραμένει άλυτος γρίφος, οι συνομιλίες της Ελβετίας θεωρούνται η σημαντικότερη διπλωματική δοκιμασία από την υπογραφή της ιστορικής συμφωνίας της περασμένης εβδομάδας. Οι επόμενες ώρες αναμένεται να δείξουν αν το παράθυρο συνεννόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα παραμείνει ανοιχτό ή αν η νέα κρίση στη Μέση Ανατολή θα το κλείσει πρόωρα.

Πολεμική ένταση στον Λίβανο

Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε τα μεσάνυχτα τους θανάτους δυο υπαξιωματικών, αξιωματικού και τέταρτου στρατιωτικού σε μάχες στον νότιο Λίβανο. Ως χθες οι απώλειές του μετά την αμερικανοϊσραηλινή συμφωνία είχαν φτάσει τις τουλάχιστον πέντε αφότου υπογράφτηκε η συμφωνία ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.

Το Ισραήλ, που κατέχει μέρος του νοτίου Λιβάνου, ανέφερε ότι στοχοποίησε θέσεις της Χεζμπολάχ σε αντίποινα για τις επιθέσεις εναντίον των δυνάμεών του. Ωστόσο, αξιωματικός του ισραηλινού στρατού δήλωσε χθες ότι ελήφθη διαταγή από την πολιτική ηγεσία να σταματήσουν οι μάχες με τη Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο αλλά να συνεχιστεί η «αμυντική» δράση. Από την πλευρά της η Χεζμπολάχ τόνισε πως καθιστά το Ισραήλ «απόλυτα υπεύθυνο» για τις παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός.

Ο Λίβανος σύρθηκε στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή τη 2η Μαρτίου, όταν το σιιτικό κίνημα εκτόξευσε ρουκέτες εναντίον του Ισραήλ για να εκδικηθεί τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, του Αλί Χαμενεΐ, την πρώτη ημέρα του πολέμου, την 28η Φεβρουαρίου. Ο στρατός του Ισραήλ ανταπέδωσε εξαπολύοντας μαζικής κλίμακας βομβαρδισμούς και επιχειρήσεις με πάνω από 4.050 νεκρούς μέχρι χθες, σύμφωνα με αριθμούς του υπουργείου Υγείας στη Βηρυτό.