Γιατί και ο Τραμπ και το Ιράν θέλουν συμφωνία στη Μέση Ανατολή

«Στη ρωμαϊκή αντίληψη, η Ρώμη ήταν το αδιαμφισβήτητο κέντρο του κόσμου. Ωστόσο, οι Ιρανοί κατέρριψαν αυτή την ψευδαίσθηση. Όταν ο Μάρκος Ιούλιος Φίλιππος (ο Φίλιππος ο Άραβας) βάδισε προς τα ανατολικά εναντίον της Περσίας, η εκστρατεία δεν κατέληξε σε ρωμαϊκή νίκη, τελείωσε με ειρήνη που επιτεύχθηκε με τους όρους των Σασσανιδών: ο αυτοκράτορας αναγκάστηκε να συμβιβαστεί!». Χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση για να γίνουν αντιληπτές οι ιστορικές αναλογίες και κατανοητό το μήνυμα των Ιρανών προς κάθε κατεύθυνση; Και μόνο ότι ένας ηγέτης της ψυχοσύνθεσης του Ντόναλντ Τραμπ δεν αντιδρά βίαια αντιλαμβανόμενος ότι η αναφορά αυτή, πρακτικά – πολιτικά σημαίνει την αχρήστευση των απειλών ως εργαλείου διαχείρισης της κρίσης, δείχνει το σκεπτικισμό που επικρατεί στην Ουάσινγκτον για το τι μέλλει γενέσθαι.

Εάν κάτι μπορεί να αναφερθεί με υψηλό βαθμό βεβαιότητας, είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιθυμούν την επανέναρξη των επιχειρήσεων. Για το λόγο αυτόν επιδεικνύουν τόσο μεγάλη ανοχή στην πασιφανώς παρελκυστική διαπραγματευτική τακτική της Ισλαμικής Δημοκρατίας και παρά τη συνήθη ακραία απειλητική ρητορική του Αμερικανού προέδρου Τραμπ, καταφέρνουν στο τέλος να διαμορφώσουν μια κατάσταση στην οποία και χρόνο κερδίζουν και επιπρόσθετα οφέλη.

Εάν, δε, κανείς συνυπολογίσει ότι ολοένα και πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, με το θέμα του πολέμου να αποδεικνύεται μεγάλο αγκάθι που υπονομεύει τις προοπτικές ρεπουμπλικανικής επικράτησης στη Γερουσία και στη Βουλή των Αντιπροσώπων, γίνεται αντιληπτό το κίνητρο της ιρανικής στρατηγικής να κερδηθεί χρόνος. Διαμορφώνουν με ιδιαίτερα έξυπνο τρόπο ένα αμοιβαία επωφελές αλισβερίσι με τον Τραμπ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος χρειάζεται κατεπειγόντως την αποκλιμάκωση των τιμών των καυσίμων, καθώς η τιμή του γαλονιού στη βενζίνη πάντα αποτελούσε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα για την αμερικανική κοινωνία. Επίσης, μόνο εύκολο δεν είναι το να αιτιολογήσει στον μέσο Αμερικανό πολίτη, πώς είναι δυνατόν σε συνθήκες κυριαρχίας των ΗΠΑ στο ενεργειακό πεδίο, να μην μπορεί να προστατευθεί από την τρομακτική άνοδο των τιμών.

Την ίδια στιγμή όμως και η Ισλαμική Δημοκρατία βαδίζει στην οδό που οδηγεί στην επίτευξη ενός εκ των κορυφαίων στρατηγικών στόχων. Τη σταδιακή απαλλαγή από τις κυρώσεις και το άνοιγμα του Ιράν στη διεθνή αγορά. Αυτό θα έχει σταδιακά ευεργετικές επιπτώσεις στη σταθεροποίηση των τιμών της ενέργειας και στα ταμεία του Ιράν. Και επικεντρώνει στα οικονομικά ανταλλάγματα τη συναλλακτική της στρατηγική. Ο αντίπαλος, μη επιθυμώντας εκ νέου προσφυγή στα όπλα, συζητά πλέον όσα στις αρχικές φάσεις απέρριπτε.

Τραμπ και Ιράν: Τώρα είναι τα δύσκολα!

Οποιαδήποτε επιτυχία στον τομέα της ολικής επαναφοράς του Ιράν στη διεθνή οικονομία, σε μεγάλο βαθμό θα δικαιολογούσε τις τρομακτικές καταστροφές που υπέστη η χώρα και θα αναβάπτιζε το καθεστώς. Μέσα από τη δικαίωση της υπομονής και της «ανθεκτικότητας» που επιδείχθηκε στο πεδίο, το πιθανότερο αποτέλεσμα θα είναι η ενίσχυση της σταθερότητας του καθεστώτος, τη στιγμή κατά την οποία υπάρχει πλέον συμφωνία των αναλυτών, ότι εκ των κομβικών αντικειμενικών σκοπών του πολέμου ήταν η κατάρρευσή του.

Αυτό από μόνο του θα αποτελέσει μεγάλη νίκη. Και όσο απομακρυνόμαστε χρονικά από τις πολεμικές επιχειρήσεις, τόσο δυσκολότερη γίνεται η επανέναρξή τους. Ταυτόχρονα, η παράταση της ανάπτυξης της τρομακτικής πολεμικής μηχανής των ΗΠΑ στην περιοχή, συνεπάγεται διαρκή διόγκωση του κόστους. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Ισραηλινοί, διά του πρωθυπουργού Νετανιάχου, ήδη εξέφρασαν ζωηρές αντιρρήσεις για την προωθούμενη συμφωνία. Όμως αντιλαμβάνονται, ότι υπάρχει όριο στη διαφοροποίηση από την Ουάσινγκτον. Το δε πρόβλημα του εβραϊκού κράτους παραμένει τόσο σε επίπεδο εθνικής ασφαλείας όσο και εσωτερικό πολιτικό.

Συγκεκριμένα, η αντιμετώπιση του ζητήματος του πυρηνικού προγράμματος παίρνει ξανά παράταση, ενώ θα ανασταλούν οι επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ στο Λίβανο. Ταυτόχρονα, στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο, η εξέλιξη επηρεάζει κυρίως προσωπικά τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και την πολιτική του επιβίωση, καθώς και στο Ισραήλ βαδίζουν προς εκλογές, αλλά δυνητικά και τη μεγάλη εικόνα. Οι Ιρανοί θα θεωρούσαν ως μια ακόμα νίκη τους ενδεχόμενη εκλογική ήττα και απώλεια της πρωθυπουργίας από τον Νετανιάχου.

Ψυχρός Πόλεμος – έκπληξη;

Εν κατακλείδι, εάν η κατάσταση εξελιχθεί και χωρίς ουσιώδεις αλλαγές στην ισορροπία δυνάμεων οδηγηθούμε σε τερματισμό της πολεμικής σύρραξης, η νέα εικόνα της Μέσης Ανατολής, με έμφαση την περιοχή του Κόλπου, θα έχει μεταβληθεί ριζικά. Ενώ η συζήτηση περί νέου Ψυχρού Πολέμου που διεξαγόταν αφορούσε τις σχέσεις Δύσης – Ρωσίας, φαίνεται ότι μια παρόμοια κατάσταση μπορεί να προκύψει στην περιοχή…

Τι θα σήμαινε όμως αυτό; Καταρχήν, τα όποια σχέδια των Αμερικανών για απαγκίστρωση και εστίαση των προσπαθειών του στην αποτροπή ή εναλλακτικά τον έλεγχο της ανάδυσης της Κίνας στο διεθνές στερέωμα, για μια ακόμη φορά θα διαψευσθούν. Η ξεκάθαρη στάση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) στο πλευρό του Ισραήλ δημιουργεί νέα δεδομένα. Η αναζήτηση εξισορροπητικών μηχανισμών δεν μπορεί να επιτευχθεί εκ των έσω στον Κόλπο. Σε αυτή τουλάχιστον τη φάση.

Η Ουάσινγκτον πρέπει να παραμείνει ιδιαίτερα ενεργή στην περιοχή διπλωματικά και στρατιωτικά, για την αποτροπή εκ νέου κλιμάκωσης της κατάστασης και εκτροπής. Τα παραδοσιακά στρατόπεδα Σουνιτών και Σιιτών θα πρέπει να επανεξεταστούν, καθώς θα υπάρξει -στην πράξη υπάρχει ήδη- απόκλιση στις στρατηγικές των κυρίαρχων δυνάμεων, όπως ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, μονιμοποιώντας μια τάση που βέβαια προϋπήρχε.

Η παγίδευση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή μόνο ως καλά νέα θα μπορούσαν να ερμηνευθούν στη Μόσχα και το Πεκίνο. Ίσως, δεν πρέπει να εξαιρούμε ούτε καν την Τεχεράνη σε αυτή τη φάση. Η απόπειρα μονομερούς επιβολής νέων δεδομένων επί του πεδίου θα έχει οριστικά αποτύχει και η στοιχειώδης έστω συνεργασία των ισχυρών για συμφωνηθέντες διαρρυθμίσεις που θα μακροημερεύσουν θα διαφοροποιήσει ριζικά το σκηνικό.

Σε κάθε περίπτωση, αν κάτι αρχίσει αν αναδύεται ως συμπέρασμα από αυτό το γύρο στρατιωτικής αναμέτρησης στη Μέση Ανατολή, είναι ότι ανεξαρτήτως ισχύος και καταστρεπτικότητας, μια πολεμική μηχανή δεν είναι εύκολο να επιβάλει πολιτική λύση. Η βούληση μιας χώρας να αντισταθεί, σε συνδυασμό με την ανθεκτικότητα διατήρηση εξασφαλισμένης δυνατότητας να «ματώνει» σταθερά τον αντίπαλο, είναι βασικό δίδαγμα που θα πρέπει να μελετηθεί πολύ σοβαρά και από την Αθήνα…

* Σε συνεργασία με το defence-point.gr