Γιατί ο πόλεμος δεν πηγαίνει καλά για ΗΠΑ-Ισραήλ

Οι πρώτες ώρες της επίθεσης από ΗΠΑ και Ισραήλ έφεραν τον αποκεφαλισμό της ιρανικής θεοκρατικής και στρατιωτικής ηγεσίας, και δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι το καθεστώς είχε δεχθεί ένα σοκ, από το οποίο δύσκολα θα ανέκαμπτε. Δεν μπορεί επίσης να αποκλειστεί ότι τις πρώτες ημέρες του πολέμου η ενημέρωση που έφτανε στη διεθνή κοινή γνώμη να ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα λογοκρισίας/προπαγάνδας. Υπάρχουν ενδείξεις ότι είχε υποτιμηθεί η βοήθεια που παρείχε η Ρωσία στο Ιράν για την ακριβή θέση στόχων, κάτι που ίσως δεν εντοπίστηκε εγκαίρως από τις CIA και Mossad. 

Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πιο σύνθετη. Το πολιτικό σύστημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχει σχεδιαστεί ώστε να επιβιώνει ακόμη και σε ακραίες συνθήκες. Υπάρχει και το ιστορικό-αυτοκρατορικό σιιτικό βάθος που διαπερνάει τον ιρανικό λαό. Οι Φρουροί της Επανάστασης και το πλέγμα εξουσίας φαίνεται να λειτουργούν με κάποιο βαθμό αυτονομίας. Ακόμη και σε περίπτωση περαιτέρω αποδυνάμωσης της νέας ηγεσίας, το ιρανικό θεσμικό οικοδόμημα διαθέτει μηχανισμούς συνέχειας. 

Παράλληλα, η στρατηγική της Τεχεράνης φαίνεται να βασίζεται σε έναν πόλεμο φθοράς και mosaic warfare. Η μαζική χρήση φθηνών drones και πυραύλων επιδιώκει να κορεστούν τα αμυντικά συστήματα των αντιπάλων. Ένα drone που κοστίζει μερικές δεκάδες χιλιάδες δολάρια μπορεί να υποχρεώσει την εκτόξευση πυραύλου αναχαίτισης αξίας εκατομμυρίων. Καθώς περνάνε οι ημέρες, αυτή η ασύμμετρη σχέση κόστους και αποτελέσματος μπορεί να εξελιχθεί σε στρατηγικό πλεονέκτημα για το Ιράν.

Προβλήματα για τις ΗΠΑ  

Ταυτόχρονα, αρχίζουν να εμφανίζονται μεγάλα ρήγματα επί του πεδίου. “Οι φαραωνικές αμερικανικές βάσεις στη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ έχουν δεχθεί καταστροφικά πλήγματα” θα πει ο Alon Mizrahi, ενώ ραντάρ και συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας έχουν υποστεί ζημιές. Πρόκειται για εξοπλισμό που κοστίζει δισεκατομμύρια δολάρια στον Αμερικανό φορολογούμενο και είναι εξαιρετικά χρονοβόρο να αντικατασταθεί. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει ένα από τα παράδοξα του πολέμου τούτου. Τεχνολογικά χαμηλού κόστους –που βρίσκεται στο εμπόριο– είναι ένα αποτελεσματικό αντίβαρο και θέτει εκτός λειτουργίας πανάκριβα οπλικά συστήματα. 

Το τίμημα όμως δεν είναι μόνο στρατιωτικό. Οι καταστροφές επεκτείνονται σε ολόκληρη την περιοχή. Στο Ισραήλ, στο Ιράν, στο Νότιο Λίβανο, αλλά και σε άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής, πόλεις και υποδομές έχουν πληγεί σοβαρά. Σχολεία καταστρέφονται, νοσοκομεία, ενεργειακές εγκαταστάσεις χτυπιούνται και άμαχοι επωμίζονται τις συνέπειες. Οι εικόνες κατεστραμμένων ογκοδέστατων κτιρίων δείχνουν ότι κάθε πόλεμος, όσο “στρατηγικός” κι αν παρουσιάζεται, μετατρέπεται τελικά σε τραγωδία. 

Οι Ιρανοί πολίτες, ακόμη και όσοι αντιτίθενται στο θεοκρατικό καθεστώς της χώρας τους, δύσκολα μπορούν να αποδεχθούν την ισοπέδωση των πόλεών τους. Ο Guardian δημοσίευσε ένα ενδιαφέρον ανώνυμο άρθρο από την Τεχεράνη. Η ιστορία έχει δείξει ότι ο πόλεμος συχνά συσπειρώνει τους λαούς γύρω από τις κυβερνήσεις τους, ακόμη και όταν αυτές αντιμετωπίζουν εσωτερική δυσαρέσκεια. Μία συσπείρωση που φέρνει στη μνήμη The Blitz, τον βομβαρδισμό του Λονδίνου. 

Περίπου δεκαπέντε χώρες επηρεάζονται άμεσα από τον πόλεμο αυτόν, ενώ τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται στο επίκεντρο της ενεργειακής αβεβαιότητας. Οι αγορές αντιδρούν, οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται και η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει νέo Γολγοθά. Στη Νέα Υόρκη το γαλόνι βενζίνης έχει ανέβει ήδη 40 cents, θα μού επισημάνει μια φίλη στο Long Island. Έφτασε το γαλόνι στα 3.07 δολάρια και στην Καλιφόρνια είναι 5.15.  

Το ιστορικό τίμημα

Υπάρχει και μια βαθύτερη ιστορική διάσταση. Η Αμερική παραμένει μια μεγάλη δημοκρατία και μια δύναμη που διαμόρφωσε καθοριστικά τον σύγχρονο κόσμο, παρά τα λάθη της. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, είναι ένα κράτος που γεννήθηκε μέσα από τη φρίκη του Ολοκαυτώματος. Για τον λαό του, η ασφάλεια δεν είναι απλώς μια πολιτική επιλογή αλλά ένα βαθιά υπαρξιακό ζήτημα.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, όμως, η ιστορία υπενθυμίζει ότι ακόμη και οι ισχυρότερες δυνάμεις πρέπει να προσέχουν την παγίδα της ύβρεως. Ίσως, η μετονομασία υπουργείου της Αμερικής σε “Υπουργείο Πολέμου” να μην καθιστά τον πόλεμο ευκολότερη υπόθεση. H μετονομασία αυτή όμως, μετά το “ιρανικό ξύλο” στις αμερικανικές βάσεις προκαλεί σοκ. Και όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.

Μήπως ο πόλεμος έχει ήδη χαθεί; Είναι πρόθυμοι οι Κούρδοι  –οι περισσότερο αδικημένοι της ευρύτερης περιοχής– να παίξουν κάποιο ρόλο στο δυτικό Ιράν; Γιατί όλο και λιγότεροι μιλάνε για αλλαγή καθεστώτος; Όπως έχουν τα πράγματα, η πιο συνετή επιλογή για την Ουάσινγκτον είναι η σταδιακή αποκλιμάκωση και απεμπλοκή από τη σύγκρουση, και επιστροφή σε συνομιλίες και στρατηγική περιορισμού της Τεχεράνης. Η μη ανάπτυξη πυρηνικών όπλων από το Ιράν παραμένει κρίσιμος στόχος, αλλά, δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να επιτευχθεί μέσα από έναν πόλεμο χωρίς τέλος και σχέδιο για την επόμενη μέρα. H Mossad γνωρίζει καλά τι ακριβώς γίνεται με το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν. Να πάψει και το Διεθνές Δίκαιο να γίνεται κουρέλι στα χέρια γηραιών ηγετών. ..  

Γιατί η ιστορία του 20ου αιώνα διδάσκει ότι, όταν ξεκινάει ένας πόλεμος, κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος πού, πώς και πότε θα σταματήσει. Και συχνά, όταν η ύβρις συναντά την πραγματικότητα καταλήγει σε “χίλια κοφτερά σπαθιά”. Και τα σημάδια αυτής της επερχόμενης ήττας για την ηγέτιδα δύναμη της Δύσης, είναι, κάτι σαν νέο Περλ Χάρμπορ. Για το Ισραήλ θα πει ο Haim Bresheeth-Zabner: «θα μετανοιώσει για τον πόλεμο με το Ιράν».