Γιατί ο πόλεμος γυρίζει μπούμερανγκ στον Τραμπ

Στην περίπτωση του Ιράν, το ρίσκο είναι ακόμη μεγαλύτερο. Πρόκειται για μια χώρα με ισχυρό κρατικό μηχανισμό, μεγάλη πληθυσμιακή βάση και βαθιά εθνική ταυτότητα. Κατά συνέπεια, αποδεικνύεται ολέθριο το λάθος των Αμερικανών να επιχειρήσουν αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Αντίθετα, οι αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις συσπείρωσαν τον ιρανικό πληθυσμό.

Ο πρόεδρος Τραμπ, επέστρεψε στην εξουσία το 2025 υποσχόμενος να αποφύγει “ηλίθιες” στρατιωτικές επεμβάσεις, αλλά αυτοαναιρούμενος ενέπλεξε τη χώρα του σε έναν πόλεμο που έχει πλήξει τις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές και έχει διαταράξει το διεθνές εμπόριο πετρελαίου. Εάν η σύγκρουση συνεχιστεί, το πιο πιθανό αποτέλεσμα δεν θα είναι η κατάρρευση του Ιράν, αλλά μία  στρατηγική ήττα της Ουάσιγκτον.

Η ιστορία της Μέσης Ανατολής έχει δείξει ξανά και ξανά ότι οι μεγάλες δυνάμεις που προσπαθούν να επιβάλουν αλλαγές καθεστώτων συχνά καταλήγουν να παγιδεύονται στις ίδιες τους τις παγίδες. Το Ιράν θα βγει τραυματισμένο από αυτή τη σύγκρουση. Όμως, αν η σύγκρουση συνεχιστεί με τους όρους που επιδιώκουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπάρχει μια ολοένα και πιο ισχυρή πιθανότητα, ότι η χώρα που τελικά θα βρεθεί αντιμέτωπη με τις μεγαλύτερες γεωπολιτικές συνέπειες θα είναι η ίδια η Ουάσιγκτον.

Με τα δεδομένα της σύγκρουσης, η αμερικανική ηγεσία θα πρέπει να λάβει δύσκολες αποφάσεις. Η συνέχιση των εχθροπραξιών με την τρέχουσα μορφή είναι δαπανηρή, η ανακήρυξη της νίκης δεν θα είναι πειστική και η περαιτέρω κλιμάκωση κινδυνεύει να οδηγήσει σε ένα ακόμη Ιράκ και Αφγανιστάν, όμως σε ακόμη χειρότερη μορφή… Η Ουάσιγκτον είναι αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα: Να σταματήσει τώρα και να κηρύξει τη νίκη – ό,τι κι αν σημαίνει αυτό – ή να οδηγήσει την κλιμάκωση σε ένα εντελώς νέο επίπεδο, με τις γνωστές συνέπειες για τους Αμερικανούς από το Αφγανιστάν και το Ιράκ; Το πρόβλημα είναι ότι στην πραγματικότητα δεν έχουν άλλη επιλογή.

Ο Τραμπ σε αδιέξοδο

Οι εξελίξεις δείχνουν πως μέρα με την ημέρα, οι ΗΠΑ και ο Τραμπ παγιδεύονται σε ένα αδιέξοδο και για αυτό το λόγο Αμερικανοί στρατηγοί συστήνουν στον Αμερικανό πρόεδρο την απεμπλοκή το συντομότερο δυνατό… Επίσης  μερικοί από τους συμβούλους του τον έχουν προτρέψει κατ’ ιδίαν, να αναζητήσει μια διέξοδο από τη σύγκρουση εν μέσω της ανόδου των τιμών του πετρελαίου και των ανησυχιών, ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να προκαλέσει πολιτική αντίδραση. Το πιο εντυπωσιακό ωστόσο είναι ότι πληροφορίες αναφέρουν πως η CIA είχε προειδοποιήσει εκ των προτέρων τον πρόεδρο των ΗΠΑ για τους κινδύνους του πολέμου με το Ιράν, τονίζοντας την ενίσχυση των θέσεων του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης.  Ωστόσο ο Τραμπ ενέκρινε τελικά την επίθεση. 

Σύμφωνα με τα μέσα ενημέρωσης, οι ενημερώσεις στον επικεφαλής του Λευκού Οίκου ήταν “πολύ αποκαλυπτικές”, ενώ οι προβλέψεις για το τι θα ακολουθούσε ήταν σαφείς. Εν τέλει, οι Ηνωμένες Πολιτείες αυτοπαγιδεύθηκαν αποφασίζοντας να εξαπολύσουν έναν πόλεμο στον οποίο δεν έχουν ούτε στρατηγικούς στόχους, ούτε και κάποιο σοβαρό σχέδιο νίκης, αλλά κυρίως ούτε τη δυνατότητα αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν. Δημοσίευμα του Axios στις 16/3 αποκαλύπτει ότι οι ΗΠΑ ανακρούουν πρύμναν και στρέφονται στη διπλωματία για να επιτύχουν ευνοϊκούς όρους εκεχειρίας. Κάτι τέτοιο καταμαρτυρείται από την προσπάθεια του Ειδικού Απεσταλμένου του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, να ανοίξει εκ νέου διαύλους διπλωματικής επικοινωνίας με τον Ιρανό Υπουργό Εξωτερικών Abbas Arraghci.

Ενδεικτικό του εν γένει κλίματος στις ΗΠΑ είναι το γεγονός, ότι ο Τραμπ σύμφωνα με το RIA Novosti, το βράδυ της 16ης Μαρτίου κατά τη διάρκεια συνάντησης με δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, αναφέρθηκε στο χρονοδιάγραμμα για το τέλος της στρατιωτικής επιχείρησης. Παράλληλα, υπογράμμισε χαρακτηριστικά πως «δεν θα χρειαστεί να περιμένουμε πολύ». Παραδέχθηκε ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να τερματιστεί ακόμη και εντός της τρέχουσας εβδομάδας, σπεύδοντας ωστόσο να εκφράσει αμφιβολίες για το αν αυτό θα καταστεί τελικά εφικτό. Για τις δηλώσεις Τραμπ πάντα κρατούμε βέβαια μία επιφύλαξη λόγω του ευμετάβλητου χαρακτήρα του…

Η παραίτηση Kent

Η παραίτηση του επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας των Ηνωμένων Πολιτειών, Joseph Kent, λόγω του πολέμου στο Ιράν, αποκαλύπτει όλο το παρασκήνιο που προκάλεσε την αμερικανική επίθεση.  Σε μια επιστολή καταπέλτη, ο Kent καταγγέλλει ότι «το Ιράν δεν αποτελεί άμεση απειλή για το έθνος μας» και υπογραμμίζει ότι «δεν μπορεί με καθαρή συνείδηση ​​να υποστηρίξει τον συνεχιζόμενο πόλεμο». Ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ εξαπατήθηκαν  από το Ισραήλ. «Είναι σαφές ότι ξεκινήσαμε αυτόν τον πόλεμο λόγω πιέσεων από το Ισραήλ και το ισχυρό αμερικανικό λόμπι του» αναφέρει χαρακτηριστικά.

Στην επιστολή του προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ο Kent ανέφερε, ότι υψηλόβαθμοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι και τμήματα των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης «ανέπτυξαν μια εκστρατεία παραπληροφόρησης» στις αρχές της δεύτερης θητείας του Τραμπ, για να ενθαρρύνουν έναν πόλεμο με το Ιράν. Ισχυρίστηκε, ότι η εκστρατεία χρησίμευσε για να «σας εξαπατήσει ώστε να πιστέψετε ότι το Ιράν αποτελούσε άμεση απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι αν χτυπήσετε τώρα, υπήρχε ένας σαφής δρόμος προς μια γρήγορη νίκη». Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ισραήλ χρησιμοποίησε την ίδια τακτική για να σύρει τις ΗΠΑ στον πόλεμο στο Ιράκ το 2003. Τέλος, ο Kent προέτρεψε τον Τραμπ να επανεξετάσει και να «αντιστρέψει την πορεία» του στη σύγκρουση.

Η κατάθεση Γκάμπαρντ

Η δε διευθύντρια των υπηρεσιών πληροφοριών των ΗΠΑ, Τούλσι Γκάμπαρντ, διέψευσε εμμέσως τους ισχυρισμούς Τραμπ, σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν! Η κορυφαία αξιωματούχος δήλωσε ότι «το πρόγραμμα εμπλουτισμού πυρηνικού υλικού του Ιράν καταστράφηκε στις επιθέσεις του Ιουνίου» και πως «οι ΗΠΑ δεν έχουν διαπιστώσει καμία προσπάθεια από τότε για την αποκατάσταση της ικανότητας εμπλουτισμού του Ιράν».

Η δήλωση έρχεται σε αντίθεση με ισχυρισμούς του Τραμπ κατά την έναρξη της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, όπου είχε πει ότι οι ΗΠΑ «θα διασφαλίσουν ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο», εξηγώντας ότι η Τεχεράνη «προσπάθησε να ανοικοδομήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα».

Ένταση Τραμπ-Γουίτκοφ-Kushner

Την ίδια στιγμή, το πρακτορείο Tasnim μεταδίδει, επικαλούμενο ισραηλινές πηγές, ότι προέκυψε διαμάχη και ένταση μεταξύ του Τραμπ και τους Γουίτκοφ και Kushner. Οι πηγές αυτές λένε ότι η διαμάχη αφορά τον πόλεμο με το Ιράν και ότι ο Τραμπ πιστεύει πως ο Γουίτκοφ και ο Kushner, λόγω της εβραϊκής τους καταγωγής, περισσότερο εξυπηρετούν, λειτουργώντας ουσιαστικά ως μεσάζοντες, τις επιδιώξεις του Netanyahu παρά τα συμφέροντα της αμερικανικής κυβέρνησης.

Η αποτυχία επίτευξης των στόχων του πολέμου, όπως η ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η διευκόλυνση της διάσπασης του Ιράν μέσω εισαγωγής αποσχιστικών ομάδων και η καταστροφή της αμυντικής ικανότητας του Ιράν, είναι μερικοί από τους λόγους που προκάλεσαν την οργή του Τραμπ κατά του Kushner και του Γουίτκοφ. Θεωρείται ότι με  την παροχή λανθασμένων στοιχείων στον Τραμπ, του είχαν εγγυηθεί ότι με έναν ταχύ πόλεμο το Ιράν θα κατέρρεε και θα παραδινόταν.

Τώρα, ο Τραμπ πιστεύει ότι αυτά τα λανθασμένα δεδομένα δεν ήταν προϊόν των δικών τους αναλύσεων, αλλά προήλθαν μέσω του Netanyahu από τρίτα μέρη, για να ενισχύσουν την ανάλυση και τη θέση του ισραηλινού πρωθυπουργού. Οι πηγές ισχυρίζονται ότι ο Τραμπ τις τελευταίες εβδομάδες έχει αποκλείσει κάθε επικοινωνία του με τον Γουίτκοφ και τον Kushner σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν.

Η επόμενη ημέρα

Σε τι θα οδηγήσουν  τα αδιέξοδα που δημιούργησε ο πόλεμος: Όχι σε μια συντριβή, αλλά σε μια απρόθυμη επιστροφή στο status quo ante, μεταμφιεσμένη σε στρατηγική νίκη και από τις δύο πλευρές. Το πιο πιθανό αποτέλεσμα στο Ιράν είναι, μια εθνικιστική αντίδραση που θα ενισχύσει τους εξτρεμιστές, θα επιταχύνει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, οξύνοντας την παρούσα διαχειρίσιμη συγκρουσιακή σχέση. Πιστεύει κανείς, ότι η καταστροφή των ιρανικών υποδομών θα δημιουργήσει ένα πειθήνιο καθεστώς, έτοιμο να αποδεχτεί τους αμερικανικούς όρους;

Οι ιστορικοί παραλληλισμοί θα πρέπει να οδηγήσουν σε περίσκεψη. Οι αμερικανικές στρατιωτικές επεμβάσεις στη Μέση Ανατολή – από τον Λίβανο το 1983 μέχρι το Ιράκ το 2003 και στη συνέχεια στη Λιβύη το 2011 – έχουν σταθερά παράγει αποτελέσματα χειρότερα από τα προβλήματα που υποτίθεται ότι θα έλυναν. Η περιοχή είναι γεμάτη με απομεινάρια μεγάλων στρατηγικών που φαίνονταν λαμπρές στο PowerPoint, αλλά κατέρρευσαν μπροστά στις πραγματικότητες της Μέσης Ανατολής.

Όσον αφορά το Ιράν, η ιδέα ότι μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση θα μπορούσε να ενισχύσει τις δημοκρατικές δυνάμεις αντί να συσπειρώσει τους Ιρανούς γύρω από τη σημαία,  καταδεικνύει μια ανεπίτρεπτη άγνοια της δύναμης του εθνικισμού. Είναι προφανές, ότι  όταν ξένες δυνάμεις βομβαρδίζουν μία χώρα, ο λαός δεν  στρέφεται κατά της κυβέρνησής του, αλλά κατά των ξένων που ρίχνουν τις βόμβες;

Η τρέχουσα κρίση πιθανότατα θα τελειώσει όπως οι περισσότερες κρίσεις αυτού του τύπου: και οι δύο πλευρές θα υποχωρήσουν στο χείλος του γκρεμού, ισχυριζόμενες ότι έχουν επιτύχει τους στόχους τους, ενώ οι θεμελιώδεις εντάσεις θα παραμείνουν άλυτες. Το Ιράν θα συνεχίσει να εμπλουτίζει ουράνιο σε επίπεδα που του επιτρέπουν να διατηρήσει την πυρηνική του ικανότητα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα διατηρήσουν τη στρατιωτική τους παρουσία και τις κυρώσεις τους, ενώ παράλληλα θα συμμετέχουν σε περιστασιακό διπλωματικό διάλογο, μέχρι την πιθανή επόμενη σύγκρουση…