Η Άγκυρα περιορίζει εμμέσως το “Συμβούλιο Ειρήνης” του Τραμπ στη Γάζα

Θα περίμενε κανείς η φιλία μεταξύ των Προέδρων Τραμπ-Ερντογάν να φτάσει σε νέα ύψη, μετά τη πρόσφατη άρνηση του Τραμπ να στηρίξει τους Κούρδους του YPG στη Συρία. Οι σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας θα μπορούσαν να βελτιωθούν ακόμη περισσότερο, καθώς αφαιρείται μια σημαντική αιτία έντασης, η υποστήριξη της Ουάσινγκτον προς το YPG. Ωστόσο, Τούρκοι διπλωμάτες προειδοποιούν να μην υπάρχει βεβαιότητα.

«Δεν θεωρώ σχετικό το ερώτημα γιατί οι ΗΠΑ έχουν εγκαταλείψει το YPG», είπε ο τέως Τούρκος πρέσβης στη Δαμασκό, Ομέρ Ονχόν. Ο ίδιος πιστεύει ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν εύκολα να εγκαταλείψουν έναν οργανισμό, που έχουν εκπαιδεύσει, εξοπλίσει και υποστηρίξει για τουλάχιστον μια δεκαετία. «Οι ΗΠΑ, προς το παρόν, διατηρούν τις SDF ως εφεδρεία», πρόσθεσε. Προειδοποιώντας για τις συνεχιζόμενες αβεβαιότητες στη Συρία, ο πρέσβης συμβουλεύει να μην βασίζεται κανείς υπερβολικά στις ΗΠΑ, σημειώνοντας: «Αν η Ουάσινγκτον μπορεί να εγκαταλείψει έναν οργανισμό, μπορεί να κάνει το ίδιο και με άλλους παράγοντες».

Δεν υπάρχει αμφιβολία, όμως, ότι η δήλωση Τραμπ, που υποστηρίζει την επίθεση της Δαμασκού κατά των Κούρδων, ικανοποίησε την τουρκική ηγεσία. Αυτό έρχεται μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη Τομ Μπάρακ, ότι ο ρόλος του YPG ως «κύρια δύναμη κατά του ISIS στο έδαφος» έχει «σε μεγάλο βαθμό λήξει». Η εκτενής αναφορά του Μπάρακ θεωρείται προδοσία από τους Κούρδους. Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η συνεργασία με το YPG ήταν προσωρινή, τακτική και συναλλακτική. Από την τουρκική οπτική, η “προσωρινή” φύση αυτής της συνεργασίας έχει παραταθεί πολύ περισσότερο από ό,τι θεωρούνταν αποδεκτό.

Λεπτή ισορροπία μεταξύ ΗΠΑ-Ευρώπης

Η απόφαση των ΗΠΑ να “κλείσουν τα μάτια” στις απώλειες που υφίσταται το YPG δεν μεταφράζεται άμεσα σε πλήρη βελτίωση των σχέσεων Άγκυρας-Ουάσινγκτον. Η απρόβλεπτη στάση του Προέδρου Τραμπ, καθιστά για την Άγκυρα αναγκαία μια λεπτή ισορροπία μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, ιδιαίτερα σε μια στιγμή έντασης στις διατλαντικές σχέσεις. Αυτό ίσως εξηγεί την τουρκική στάση στην πρόσκληση Τραμπ για την τελετή υπογραφής του “Συμβουλίου Ειρήνης”.

Το Συμβούλιο, υπό την προεδρία του Τραμπ, είχε αρχικά σχεδιαστεί ως μια μικρή ομάδα ηγετών, που θα εποπτεύει το σχέδιο για τη Γάζα. Όμως, η επιστολή Τραμπ σε σχεδόν 60 ηγέτες για να συμμετάσχουν, δεν ανέφερε καθόλου τη Γάζα. Το αρχικό σχέδιο μετατράπηκε σε μια πιο εκτεταμένη πρωτοβουλία, υπονοώντας ότι σύντομα θα μπορούσε να διαμεσολαβεί σε παγκόσμιες συγκρούσεις.

Η πρωτοβουλία προκάλεσε παγκόσμιες διαιρέσεις –και μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών– καθώς ορισμένοι εκτιμούν ότι το σχέδιο ανταγωνίζεται τον ρόλο του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Κατά την ίδια ανάγνωση, πρόκειται λιγότερο για προσπάθεια οικοδόμησης ειρήνης και ανοικοδόμησης και περισσότερο για κίνηση συγκέντρωσης ισχύος, που υπονομεύει τον ΟΗΕ και τη διεθνή αρχιτεκτονική διακυβέρνησης συνολικά, υπό την προσωπική αιγίδα του Τραμπ.

Με εξαίρεση 2-3 κράτη, τα μέλη της ΕΕ αρνήθηκαν να συμμετάσχουν. Αντίθετα, η Τουρκία συμφώνησε να συμμετάσχει. Ωστόσο, η απόφαση ανακοινώθηκε μέσω κοινής δήλωσης των υπουργών Εξωτερικών αραβικών και ισλαμικών χωρών, που έχουν τη Γάζα ψηλά στην ατζέντα τους και διαθέτουν πραγματική βαρύτητα για την ειρηνευτική διαδικασία στη Λωρίδα.

Το Συμβούλιο Ειρήνης περιορίζεται στη Γάζα

Ενώ ο Τραμπ κάλεσε αρχηγούς κρατών να συμμετάσχουν στο “Συμβούλιο Ειρήνης” και στην τελετή υπογραφής, η κοινή δήλωση Τουρκίας-Αιγύπτου-Ιορδανίας-Ινδονησίας-Πακιστάν-Κατάρ-Σαουδικής Αραβίας και ΗΑΕ εκδόθηκε από τους υπουργούς Εξωτερικών. «Οι υπουργοί ανακοινώνουν την κοινή απόφαση των χωρών τους να συμμετάσχουν στο Συμβούλιο Ειρήνης. Κάθε χώρα θα υπογράψει τα έγγραφα συμμετοχής σύμφωνα με τις αντίστοιχες νομικές και άλλες απαραίτητες διαδικασίες», αναφέρει η δήλωση.

Οι υπουργοί δεν παραλείπουν να επαινέσουν τον Τραμπ για τις προσπάθειές του για ειρήνη. Ωστόσο, η δήλωση αποσαφηνίζει πώς οι χώρες αυτές αντιλαμβάνονται την αποστολή του Συμβουλίου Ειρήνης, περιορίζοντάς την αποκλειστικά στη Γάζα. Σε αντίθεση με τις φιλοδοξίες του Τραμπ να παίξει διαμεσολαβητικό ρόλο και σε άλλες συγκρούσεις, οι υπουργοί «επιβεβαιώνουν τη δέσμευση των χωρών τους στην υποστήριξη της εφαρμογής της αποστολής του Συμβουλίου Ειρήνης ως μεταβατικής διοίκησης, όπως προβλέπεται στο Ολοκληρωμένο Σχέδιο για τον Τερματισμό της Σύγκρουσης στη Γάζα και εγκρίνεται από το Ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ».

Ταυτόχρονα, η απόφαση του Προέδρου Ερντογάν να στείλει τον υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στην τελετή υπογραφής δεν μπορεί να ερμηνευτεί, μόνο, ως κίνηση αποστασιοποίησης ή μποϊκοτάζ, ανάλογη με την αποχώρησή του από το Νταβός το 2009 μετά την οποία δεν έχει επιστρέψει έκτοτε. Μπορεί να ερμηνευτεί ως σημάδι συγκρατημένης στήριξης στις φιλοδοξίες του Τραμπ, οι οποίες σαφώς δεν ταυτίζονται με το όραμα του σ. Ερντογάν ότι “ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από πέντε”. Η συγκρατημένη αυτή έγκριση μπορεί, επίσης, να εκληφθεί ως μήνυμα προς τις ευρωπαϊκές χώρες ότι η Τουρκία δεν θα ακολουθεί πάντα τα βήματα των ΗΠΑ.