Η καρδιά της δυτικής ασφάλειας χτυπά στο Μόναχο: Τι είπαν Μακρόν, Μερτς

Η φετινή διοργάνωση (η 62η στη σειρά) διεξάγεται υπό τη σκιά της πολιτικής που προωθεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος φαίνεται να επιδιώκει μια νέα, πιο μονομερή και συχνά αντιθετική προς τους παραδοσιακούς συμμάχους προσέγγιση. Αυτή η στρατηγική έχει προκαλέσει βαθύ προβληματισμό στην Ευρώπη, με πολλούς ηγέτες να αναρωτιούνται αν η αμερικανική ηγεσία στον δυτικό κόσμο παραμένει αξιόπιστη ή αν έχει ήδη αρχίσει να κλονίζεται.

Ιδιαίτερα νωπές παραμένουν οι αναμνήσεις από την περσινή ομιλία (το 2025) του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς στο ίδιο βήμα. Ο Βανς είχε προκαλέσει σοκ στους Ευρωπαίους συνομιλητές του, κατηγορώντας ευθέως τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι η μεγαλύτερη απειλή για την ήπειρο δεν προέρχεται από εξωτερικούς εχθρούς (όπως η Ρωσία), αλλά από το εσωτερικό της ίδιας της Ευρώπης. Είχε επικρίνει σφοδρά τις πολιτικές για τη μετανάστευση, την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, την ελευθερία του λόγου και την (κατά την άποψή του) αποκλεισμό συντηρητικών/λαϊκιστικών φωνών από την πολιτική διαδικασία, υποστηρίζοντας ότι αυτές οι επιλογές οδηγούν σε πολιτισμική παρακμή και αυτοκαταστροφή της ηπείρου.

Φέτος, με περισσότερους από 60 αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας, καθώς και κορυφαίους αξιωματούχους από όλο τον κόσμο, η Διάσκεψη του Μονάχου (με κεντρικό τίτλο «Under Destruction») αναμένεται να δώσει σημαντικές ενδείξεις για το αν η διατλαντική συμμαχία μπορεί να επουλώσει τις πληγές της ή αν βαδίζει προς μια πιο μόνιμη απομάκρυνση και μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία στην άμυνα και την εξωτερική πολιτική.

Μερτς: “Η Ευρώπη μόλις επέστρεψε από τις διακοπές”

Σε μια ηχηρή προειδοποίηση ότι η παγκόσμια τάξη πραγμάτων όπως την ξέραμε «δεν υπάρχει πλέον», προχώρησε ο Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς κατά την ομιλία του στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου (MSC). Ο Μερτς τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να «γυρίσει τον διακόπτη στο μυαλό της» για να αντιμετωπίσει το χάος μιας νέας εποχής που σημαδεύεται από την πολιτική των μεγάλων δυνάμεων.

Ο Μερτς χαρακτήρισε τη σημερινή κατάσταση ακόμη πιο ζοφερή από το σύνθημα της διάσκεψης («υπό καταστροφή»), δηλώνοντας χαρακτηριστικά πως «η Ευρώπη μόλις επέστρεψε από τις διακοπές της ιστορίας». Σύμφωνα με τον Καγκελάριο, βρισκόμαστε σε μια εποχή «βίαιου αναθεωρητισμού» από την πλευρά της Ρωσίας και μιας Κίνας που χρησιμοποιεί συστηματικά τις εξαρτήσεις των άλλων για να επαναπροσδιορίσει τη διεθνή τάξη προς όφελός της.

Παράλληλα, σημείωσε ότι η αξίωση των ΗΠΑ για παγκόσμια ηγεμονία «έχει αμφισβητηθεί και ενδεχομένως χαθεί», ενώ προειδοποίησε ότι αυτή η αστάθεια ωθεί τους ανθρώπους προς «εύκολες και σκληρές απαντήσεις», δοκιμάζοντας τα όρια των δημοκρατικών συστημάτων.

Ασκώντας αυτοκριτική στη γερμανική εξωτερική πολιτική των τελευταίων δεκαετιών, ο Μερτς έκανε λόγο για ένα «κανονιστικό πλεόνασμα βέλτιστων προθέσεων» που όμως στερούνταν μέσων επιβολής.

«Η Γερμανία συχνά νουθετούσε και επέπληττε, αλλά δεν ανησυχούσε αρκετά για το γεγονός ότι της έλειπαν τα μέσα για να λύσει το πρόβλημα», ανέφερε. Χρησιμοποίησε ως παράδειγμα τη Ρωσία, σημειώνοντας ότι ενώ το ΑΕΠ της ΕΕ είναι σχεδόν 10 φορές μεγαλύτερο, «η Ευρώπη δεν είναι σήμερα 10 φορές ισχυρότερη από τη Ρωσία».

Αναφορικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Μερτς δήλωσε κατηγορηματικά ότι «θα τελειώσει μόνο όταν η Ρωσία εξαντληθεί τουλάχιστον οικονομικά και ενδεχομένως στρατιωτικά», ενώ άφησε αιχμές κατά του Βίκτορ Όρμπαν για τις μονομερείς επαφές του με το Κρεμλίνο, λέγοντας ότι «δεν πέτυχε τίποτα».

Στο πλαίσιο αυτής της νέας ευρωπαϊκής διεκδικητικότητας, ο Γερμανός Καγκελάριος αναφέρθηκε και στην πρόσφατη αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, δηλώνοντας την «απεριόριστη» αλληλεγγύη του στη Δανία και την Πρωθυπουργό Φρεντέρικσεν. Τόνισε ότι η Ευρώπη πλέον διαπραγματεύεται με νέο αυτοσεβασμό και ότι, παρόλο που οι διαφωνίες με την Ουάσινγκτον μπορεί να είναι συχνότερες, αυτό θα αποβεί σε όφελος και των δύο πλευρών.

Τέλος, εξέφρασε την ανησυχία του για την καθυστέρηση στην ένταξη των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων (όπως το Μαυροβούνιο) στην ΕΕ, δηλώνοντας «δεν θέλω να σας χάσω». Εξέφρασε την ελπίδα ότι μετά τις ουγγρικές εκλογές τον Απρίλιο, θα ξεπεραστούν τα εμπόδια που θέτει η Βουδαπέστη στη διαδικασία διεύρυνσης.

Μακρόν: “Δύναμη και επιμονή στην Ουκρανία”

Η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας πρέπει να επανασχεδιαστεί δήλωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, μιλώντας από το βήμα της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια.

Ο Γάλλος πρόεδρος δήλωσε ότι οι δυτικές χώρες θα πρέπει να αντιμετωπίσουν μια επιθετική Ρωσία ακόμη και αν λήξει ο πόλεμος στην Ουκρανία, προσθέτοντας ότι η λύση για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία δεν είναι να υποκύψουμε στις απαιτήσεις της Ρωσίας, αλλά να ασκήσουμε περισσότερη πίεση στη Μόσχα.

«Πρέπει να επιδείξουμε δύναμη και επιμονή στην Ουκρανία», δήλωσε ο Μακρόν και τόνισε πως «αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για τόλμη. Αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για μια ισχυρή Ευρώπη».