Η συνάντηση των τριών της Μέκκας με το Ιράν και ο πόλεμος στην Υεμένη

Για το Ιράν, επρόκειτο για μια σημαντική πολιτική επίδειξη ισχύος, απευθυνόμενη στο συχνά ταραγμένο εσωτερικό του ακροατήριο: Το κυβερνών ιρανικό καθεστώς ανέδειξε επιδέξια τη διπλωματική του δεινότητα, φέρνοντας περιφερειακές δυνάμεις στο δικό του τραπέζι διαλόγου.

Το Πακιστάν ενδεχομένως να είδε στον διάλογο των τεσσάρων χωρών μια ευκαιρία για την καλλιέργεια συνεννόησης με το Ιράν, με στόχο να πείσει την Τεχεράνη να σταματήσει να υποστηρίζει Πακιστανούς αντάρτες από το Μπαλουχιστάν (Pakistani Baloch), οι οποίοι χρησιμοποιούν το ιρανικό έδαφος ως ορμητήριο. Αντίστοιχα, το Ιράν μπορεί να επιδιώκει την ίδια ευκαιρία για να καταστείλει την εξέγερση στην ιρανική επαρχία Σιστάν και Μπαλουχιστάν (Sistan-Balochistani), στερώντας από τους εξεγερθέντες την υποτιθέμενη υποστήριξη από το Πακιστάν.

Ιρανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί (Abbas Araghchi), έχουν αναγνωρίσει δημόσια ότι, η Τουρκία διαδραμάτισε έναν αποτελεσματικό ρόλο στο παρασκήνιο, επικοινωνώντας με δυτικούς και περιφερειακούς δρώντες. Στόχος ήταν να αποτραπεί αυτό που η Τεχεράνη περιέγραψε ως εξέγερση Ιρανών Κούρδων – με την υποστήριξη των ΗΠΑ και του Ισραήλ –
με βάση το ιρακινό Κουρδιστάν. Η Άγκυρα πιθανότατα θεώρησε τον περιορισμό των αποσχιστικών ομάδων Ιρανών Κούρδων ως κρίσιμο βήμα για την αποτροπή περιφερειακού χάους, καθώς και για την αποφυγή της επέκτασης της δράσης του PKK εντός της ίδιας της Τουρκίας.

Αυτή η τουρκική κίνηση – τα στρατηγικά οφέλη της οποίας για τις διμερείς σχέσεις είναι αναμφίβολα επιθυμητά – ενισχύει περαιτέρω την τουρκο-ιρανική συνεννόηση μέσω τέτοιου είδους διαλόγων. Ομοίως, πέρα ​​από την προσπάθεια μείωσης του παραδοσιακού διακρατικού ανταγωνισμού τους, η βελτίωση της συνεννόησης μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν – η οποία ενδέχεται να προκύψει, ή να ενισχυθεί μέσω αυτού του διαλόγου και της συνέχειάς του – θα μπορούσε να συμβάλει στην αποκλιμάκωση των σεκταριστικών εντάσεων και στον περιορισμό των εξωτερικών υποκινήσεων για αναταραχές στη σιιτική μειονότητα της Σαουδικής Αραβίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εκτέλεση του εξέχοντος Σιίτη κληρικού, Σεΐχη Νιμρ αλ-Νιμρ (Sheikh Nimr al-Nimr) από τη Σαουδική Αραβία στις 2 Ιανουαρίου 2016, επηρέασε σοβαρά τις σχέσεις Σαουδικής Αραβίας-Ιράν, δεδομένων των πολυάριθμων κατηγοριών – μεταξύ των οποίων για τρομοκρατία και προδοσία – που είχαν διατυπωθεί εναντίον του ίδιου και των συνεργατών του.

Συνέχιση των πληγμάτων από τους Χούθι

Όμως, παρά τον διάλογο των τεσσάρων, οι (φιλοϊρανοί) Χούθι συνέχισαν τη δράση τους. Στις 29 Οκτωβρίου 2026 (τρεις ημέρες μετά τις τετραμερείς συνομιλίες μεταξύ Ιράν, Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν), οι Χούθι εξαπέλυσαν ένα κύμα επιθέσεων, με στόχο σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα της Σαουδικής Αραβίας.

Στις 5 και 6 Νοεμβρίου 2026, ο υπό τη Σαουδική Αραβία συνασπισμός ανέφερε την αναχαίτιση ενός βαλλιστικού πυραύλου με στόχο την περιοχή της Μεδίνας, δύο βαλλιστικών πυραύλων με στόχο τη Νατζράν, καθώς και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) πάνω από την περιοχή της Μέκκας και την Ανατολική Επαρχία – ισχυρισμοί τους οποίους οι Χούθι διέψευσαν. Μάλιστα, στα τέλη Οκτωβρίου 2026, πραγματοποίησαν χερσαίες επιδρομές μικρής κλίμακας πέρα ​​από τα σύνορα, εναντίον σαουδαραβικών φυλακίων.

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών της 26ης Οκτωβρίου στην Τεχεράνη, Ιρανοί αξιωματούχοι φέρεται να δήλωσαν στις αντιπροσωπείες που επισκέπτονταν τη χώρα ότι η Τεχεράνη δεν διαθέτει την απόλυτη επιρροή που απαιτείται για να αναγκάσει τους Χούθι να σταματήσουν τις επιθέσεις.

Tι θέλουν οι μαχητές

Γιατί, λοιπόν, επανεμφανίστηκε η δράση των Χούθι, παρά το γεγονός ότι το Ιράν φιλοξένησε τον – απροσδόκητο, αλλά και πολυπόθητο– τετραμερή διάλογο; Οι απαντήσεις μπορεί να είναι πολλές. Η συνέχιση των πληγμάτων των Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας, παρά τον τετραμερή διάλογο στην Τεχεράνη, ενδέχεται να πηγάζει από τη δυναμική των τοπικών συγκρούσεων, τα ιδιαίτερα πολιτικά αιτήματα των Χούθι, καθώς και από τα σαφώς περιορισμένα περιθώρια ελέγχου που ασκεί το Ιράν στους πληρεξουσίους του.

Οι Χούθι διαθέτουν υψηλό βαθμό επιχειρησιακής αυτονομίας. Αν και αποτελούν μέρος του λεγόμενου “Άξονα της Αντίστασης” του Ιράν, δρουν βάσει ενός δικού τους, ανεξάρτητου χρονοδιαγράμματος και μιας τοπικής ατζέντας, αντί να λειτουργούν απλώς ως ένα εργαλείο που η Τεχεράνη μπορεί να απενεργοποιήσει κατά βούληση. Επιπλέον, είναι πιθανό οι Χούθι να χρησιμοποιούν σκόπιμα τη στρατιωτική κλιμάκωση, προκειμένου να εξασφαλίσουν συγκεκριμένες πολιτικές παραχωρήσεις.

Οι πρωταρχικοί τους στόχοι ενδέχεται να είναι, είτε να αναγκάσουν το Ριάντ να εγκαταλείψει πλήρως τον έλεγχό του στον εναέριο χώρο και τα λιμάνια της Υεμένης, είτε να παρακάμψουν τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης, συνάπτοντας απευθείας συμφωνία μαζί τους. Ίσως επίσης επιδιώκουν να εξαναγκάσουν τις περιφερειακές δυνάμεις να αναγνωρίσουν μόνιμα την κυβέρνηση των Χούθι στη Σαναά ως τη νόμιμη αρχή που κυβερνά την Υεμένη.

Ο ρόλος του Ιράν 

Υπάρχουν, άραγε, και άλλοι παράγοντες, πέρα ​​από τις επικρατούσες αντιλήψεις; Μήπως το Ιράν επιθυμεί να πιστέψουν η διεθνής κοινότητα και οι εμπλεκόμενοι δρώντες ότι δεν ασκεί πλήρη έλεγχο επί των Χούθι, χρησιμοποιώντας τους ως το απόλυτο “ατού” για να διατηρήσει τον απόλυτο έλεγχο στην οικονομική αρτηρία της Ερυθράς Θάλασσας;

Ή μήπως υφίστανται παρεμβάσεις από κάποιο τρίτο μέρος εντός των τάξεων των Χούθι, με σκοπό να υπονομεύσουν την εμφανή προσέγγιση μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Ιράν, Πακιστάν και Τουρκίας –  εξυπηρετώντας έτσι συγκεκριμένα στρατηγικά συμφέροντα; Τέτοιες ενέργειες των Χούθι, υποκινούμενες ενδεχομένως από τρίτους, ίσως αποσκοπούν στην πρόωρη ενεργοποίηση του “Συμφώνου της Μέκκας”, προκαλώντας πολιτικές ρήξεις μεταξύ Άγκυρας και Ριάντ, προτού επιτευχθεί πλήρης σύγκλιση.

Επιπλέον, τέτοιου είδους υποκινήσεις από τρίτους θα μπορούσαν να ωθήσουν το Πακιστάν, αχρείαστα, σε επιθετικές πολεμικές επιχειρήσεις στην Υεμένη – θέτοντας σε κίνδυνο τις ευαίσθητες και ζωτικής σημασίας σχέσεις του με το Ιράν κατά μήκος των κοινών συνόρων τους. Όλα αυτά ενδέχεται να οδηγήσουν στην κατάρρευση των πρόσφατων προσπαθειών προσέγγισης μεταξύ των τεσσάρων χωρών, που ξεκίνησαν στις 26 Οκτωβρίου στην Τεχεράνη…