Η τακτική του Ιράν απέναντι στο ναυτικό αποκλεισμό του Τραμπ

Το Ιράν έχει αντιληφθεί την επιθυμία απεμπλοκής του προέδρου Τραμπ από τον πόλεμο και την αξιοποιεί με στόχο να αποσπάσει το μέγιστο των ανταλλαγμάτων. Η δε στάση του δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως παράλογη στα δυο κομβικά ζητήματα της διαπραγμάτευσης: Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ως προϋπόθεση συνέχισης της διαπραγμάτευσης και το μέλλον του πυρηνικού τους προγράμματος. Ήδη, μετά τη μονομερή και επ’ αόριστον επέκταση της εκεχειρίας από την πλευρά των ΗΠΑ, οι Ιρανοί παριστάνουν δημόσια ότι δεν τους αφορά. Ο Τραμπ αιτιολογεί την απόφασή του, λέγοντας πως επιθυμεί να δώσει στην Τεχεράνη το χρόνο να καταλήξει και να παραδώσει στους Πακιστανούς μεσολαβητές την απάντησή της, ξεπερνώντας τις εσωτερικές καθεστωτικές αντιθέσεις.

Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν κάνει και κάτι δραστικό για να πειθαναγκάσει την Τεχεράνη να δώσει κάποια απάντηση. Αντίθετα, θα μπορούσε να υποστηριχτεί ότι παρέχει κάλυψη στο θεοκρατικό καθεστώς για να παρατείνει και αυτό, όσο μπορεί, την απάντησή του, χωρίς καν να δεσμεύεται ότι θα το πράξει! Κι αυτό διότι και οι Ιρανοί έχουν θέσει τις δικές τους προϋποθέσεις για να συνεχίσουν τη διπλωματική διαδικασία.

Δεν είναι όμως παράλογο για το Ιράν να δηλώνει πως δεν διαπραγματεύεται εάν δεν ανοίξει το Ορμούζ. Αυτά αφορούν την αλφαβήτα της θεωρίας διαπραγματεύσεων. Οι δε Αμερικανοί, μάλλον ως διαπραγματευτική ευκαιρία θα έπρεπε να το αντιμετωπίσουν και να συμφωνήσουν, θέτοντας όμως από την πλευρά τους την προϋπόθεση να μην υπάρχει κάποια χρέωση στα πλοία για τη διέλευση!

Αυτό αφενός θα ανακούφιζε τις δυτικές οικονομίες που ήδη υποφέρουν ενεργειακά και οικονομικά από τον πόλεμο και θα ενίσχυε τη προβληματική συνοχή στο «φυτικό στρατόπεδο». Αντ’ αυτού, η ρητορική Τραμπ υποκύπτει στις εσωτερικές πολιτικές ανάγκες δίνοντας έμφαση στις πραγματικά πολύ μεγάλες καταστροφές που έχουν γίνει στο Ιράν από τα αμερικανικές και τις ισραηλινές δυνάμεις.

Το πρόβλημα είναι όμως, ότι αυτή ακριβώς η έμφαση και διαρκής υπενθύμιση, αφενός επιτείνει την ασυμφωνία εντός του ιρανικού καθεστώτος για το δέον γενέσθαι και αφετέρου έμμεσα υπενθυμίζει το ότι το να εισέλθεις σε έναν πόλεμο είναι το εύκολο μέρος. Το να εξέλθεις είναι το περίπλοκο και μάλιστα κατά τρόπον που θα αιτιολογεί το κόστος που καταβλήθηκε σε πολλαπλά επίπεδα.

Το αδιέξοδο Τραμπ με το Ιράν

Αυτή η κατάσταση περιγράφει το στρατηγικό αδιέξοδο της αμερικανικής ηγεσίας. Προφανώς έχει στο επίπεδο των στρατιωτικών ικανοτήτων την επιλογή επανέναρξης των επιχειρήσεων και την επέκταση των καταστροφών, έχει όμως δυο κινδύνους: Πρώτον, τον άμεσο επιχειρησιακό, δηλαδή το ενδεχόμενο να έχει η Τεχεράνη τη δυνατότητα να κλιμακώσει τη στρατιωτική της απάντηση -επιχειρώντας να πλήξει κάποιο αμερικανικό πλοίο;- προσδοκώντας στο να περιπλέξει δραματικά την εξίσωση στο εσωτερικό αμερικανικό πολιτικό τοπίο. Δεύτερον, να αποδειχθεί στην πράξη, για δεύτερη φορά το ίδιο αδιέξοδο! Η αδυναμία να οδηγηθεί η σύγκρουση σε κάποια συμπεφωνημένη κατάληξη.

Στο θέμα του πυρηνικού προγράμματος το αδιέξοδο είναι ακόμα χειρότερο από το Ορμούζ. Ενδεχομένως δε, η διατήρηση του ναυτικού αποκλεισμού από τους Αμερικανούς να μην επιτρέπει την εξέλιξη της διαπραγμάτευσης σε αυτό το πραγματικά ακανθώδες ζήτημα: Προφανώς κάθε χώρα έχει νομίμως τη δυνατότητα να εξελίσσει πυρηνικό πρόγραμμα για ειρηνικούς σκοπούς. Στην πράξη όμως αυτό το ζήτημα έχει αποδειχθεί εξαιρετικά πιο περίπλοκο.

Η εμπειρία έχει αποδείξει δύο πράγματα: Αφενός το ότι εάν ένα κράτος έχει λάβει τη στρατηγική απόφαση ανάπτυξης μη συμβατικού οπλοστασίου, η επίτευξη του στόχου είναι απλά θέμα χρόνου και αφετέρου, οι μηχανισμοί επιβολής της αποκαλούμενης ως διεθνούς νομιμότητας, είναι στην καλύτερη περίπτωση αναξιόπιστοι και αναποτελεσματικοί. Αυτό προφανώς εξηγεί και την «εμμονή» των Ισραηλινών να μη δίνουν το παραμικρό περιθώριο στην Τεχεράνη.

Μπορεί με τον ίδιο «παράνομο» τρόπο (σ.σ. δίκαιο χωρίς αποτελεσματική μέθοδο επιβολής είναι μόνο θεωρητικό…) να διαθέτουν και οι ίδιοι πυρηνική δυνατότητα. Πόσοι αντιλαμβάνονται όμως, ότι σε περίπτωση που το Ιράν αποκτήσει κι αυτό πυρηνικά, το εβραϊκό κράτος θα βρεθεί αυτομάτως σε μειονεκτική θέση, αν όχι σε ένα δραματικό στρατηγικό αδιέξοδο και θα περιέλθει σε κατάσταση στρατηγικής ομηρίας από την Τεχεράνη;

Size matters…

Στην προκειμένη περίπτωση, η ειδοποιός διαφορά είναι τα γεωγραφικά μεγέθη! Σε μια λωρίδα γης που καταλαμβάνει το Ισραήλ, πόσα πυρηνικά όπλα αρκεί να περάσουν και να το πλήξουν για να υλοποιηθεί η απειλή -ακόμα κι αν είναι απλώς ρητορική όπως υποστηρίζεται από αναλυτές- για να γίνει πράξη τα περί «σβησίματος από το χάρτη» που έχει απευθυνθεί; Η πλήρης ασυμμετρία γεωγραφικών μεγεθών, μεταφράζεται σε αντίστοιχη δυνατότητα απορρόφησης ή μη ενός πυρηνικού πλήγματος.

Εν ολίγοις, όποια διαπραγμάτευση και να διεξαχθεί, σε περίπτωση που δεν εγκαταλειφθεί στην πράξη το μίσος που έχει ενσταλαχτεί σε πολλές γενιές Αράβων, Ιρανών και Εβραίων, αλλά και απόφαση ειρηνικής συνύπαρξης, με όλους τους διακρατικούς ανταγωνισμούς που υπάρχουν παντού, το πραγματικό πρόβλημα δεν πρόκειται να επιλυθεί και θα συνεχίζει να γεννά αιματηρές πολεμικές συγκρούσεις.

Όπως αναφέρθηκε δε, η εμπειρία έχει επίσης αποδείξει, ότι οι διεθνείς μηχανισμοί ελέγχου της μη εξάπλωσης των μη συμβατικών οπλοστασίων, είναι στην καλύτερη περίπτωση αναποτελεσματικοί. Κατά συνέπεια, οι -ορθές θεωρητικά- αναφορές περί «δικαιώματος» ανάπτυξης πυρηνικού προγράμματος για ειρηνικούς σκοπούς, συγκρούονται με την ιστορική εμπειρία – πραγματικότητα της πρακτικής εφαρμογής. Με αυτό ως δεδομένο, πόσο παράλογη -όχι «ηθική»!- είναι η στάση των Ισραηλινών; Ποιος ηθικός κανόνας θα υποστήριζε την αυτοκτονία;

Πόσο εύκολο θα είναι να πειστούν οι εμπλεκόμενοι να αλλάξουν στάση και τρόπο σκέψης, ανοίγοντας το δρόμο ώστε μακροπρόθεσμα να ξεπεραστεί το πρόβλημα; Μάλλον μηδενικές. Με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το σημείο που βρίσκονται σήμερα οι διαβουλεύσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Αυτό περιγράφει και το πραγματικό στρατηγικό αδιέξοδο. Οψόμεθα…

Σε συνεργασία με το defence-point.gr