Υιός Καντάφι: Ο παραλίγο πρόεδρος που είχε το τέλος του πατέρα του

Ο πολιτικός του σύμβουλος Αμπντουλάχ Οθμάν Αντουραχίμ, επιβεβαίωσε σε ανάρτηση στα social τον θάνατο του υιού του Καντάφι, χωρίς να αποσαφηνίσει αν δολοφονήθηκε. Είχαν προηγηθεί δημοσιεύματα σε λιβυκά ΜΜΕ ότι σκοτώθηκε σε συγκρούσεις κοντά στην περιοχή Αλ-Χαμάντα. Ορισμένα μέσα ανέφεραν ότι τον σκότωσε η 444η Ταξιαρχία – μία πολιτοφυλακή προσκείμενη στην κυβέρνηση της Τρίπολης – κάτι που η ίδια διέψευσε.

Σύμφωνα με το Al Arabiya, που επικαλείται πηγή προσκείμενη στην οικογένεια Καντάφι, ο Σαΐφ αλ-Ισλάμ σκοτώθηκε από πυροβολισμούς μέσα στον κήπο της κατοικίας του στη Ζιντάν. Η ίδια πηγή υποστήριξε ότι οι δράστες ήταν τέσσερις άνδρες, οι οποίοι μετά την επίθεση τράπηκαν σε φυγή.

Είχε ανακοινώσει το 2021 ότι θα θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία της χώρας, δηλώνοντας έτοιμος να παίξει ρόλο σε μια “νέα” Λιβύη. «Ο Σεΐφ αλ-Ισλάμ Καντάφι υπέβαλε την υποψηφιότητά του για τις προεδρικές εκλογές στο γραφείο της Ύπατης Εθνικής Εκλογικής Επιτροπής στη πόλη Σέμπχα» (νότια Λιβύη), είχε ανακοινώσει τότε η αρμόδια επιτροπή, επισημαίνοντας ότι είχε συμπληρώσει «όλες τις απαιτούμενες νομικές προϋποθέσεις» και ότι του εκδόθηκε επίσης κάρτα εγγραφής ψηφοφόρων για την περιφέρεια Σέμπχα.

Σε βίντεο, ο Σεΐφ αλ-Ισλάμ, απευθυνόμενος στην κάμερα, έλεγε ότι ο Θεός θα αποφασίσει τον σωστό δρόμο για το μέλλον της χώρας. Αντίθετα από τις χλιδάτες δυτικότροπες εμφανίσεις του στο απώτερο παρελθόν, ο γιος του δολοφονημένου δικτάτορα ήταν ενδεδυμένος με παραδοσιακή λιβυκή κελεμπία, τουρμπάνι και γυαλιά, ενώ έχει αφήσει και μουσάκι. Ως γνωστόν οι εκλογές που επρόκειτο να διεξαχθούν αναβλήθηκαν επ’ αόριστον. Έκτοτε, ήταν άγνωστο που βρίσκονταν ο Σεΐφ αλ-Ισλάμ, μέχρι που ανακοινώθηκε ο θάνατος του…

After a decade in various forms of detention, Saif al-Islam Gaddafi surfaces in Sebha, southern Libya, to submit his candidacy papers for presidential elections scheduled for next month.

This is the first live footage of Saif al-Islam since 2011. pic.twitter.com/vvixRqkPlt

— Mary Fitzgerald @maryfitzger.bsky.social (@MaryFitzger) November 14, 2021

 

Περιστασιακοί σύμμαχοι του υιού Καντάφι

Την χρονιά που δολοφονήθηκε ο πατέρας του, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο είχε εκδώσει ένταλμα σύλληψης του Σεΐφ αλ-Ισλάμ για δύο κατηγορίες εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας για φόνους και διώξεις. Ο υιός Καντάφι δεν εκδόθηκε ποτέ για να αντιμετωπίσει τις κατηγορίες. Κρατήθηκε από τις δυνάμεις των ανταρτών για αρκετά χρόνια μετά τον θάνατο του πατέρα του και από την απελευθέρωσή του παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ακόμη και όταν η Λιβύη βυθίστηκε στο χάος.

Το ένταλμα είχε προκαλέσει ερωτήματα στο αν μπορούσε τελικώς να θέσει υποψηφιότητα. Παρ’ όλα αυτά η Εκλογική Επιτροπή είχε κάνει δεκτή την αίτησή του. Πάντως, στο παρασκήνιο υπήρχαν πληροφορίες για συνεννόηση του με τον (κατ’ όνομα) μεταβατικό πρωθυπουργό Ντμπεϊμπά, ο οποίος είχε την ευκαιρία να συνεργαστεί στο παρελθόν με το Σεΐφ αλ-Ισλάμ. Ο Μπενουά ντε λα Ρουέγ, πρώην αμυντικός ακόλουθος της Γαλλίας στην Τρίπολη, είχε αναρτήσει στο Linkedin ότι ο Σεΐφ αλ-Ισλάμ θα είναι «τώρα πάντα παρών στο πολιτικό τοπίο της Λιβύης».

Πάντως, είχε μία στήριξη από την Μόσχα, που διατήρησε επαφή με την οικογένειά του και μετά την δολοφονία του Μουαμάρ. Η Wagner, του μακαρίτη πλέον Γεβγκένι Πριγκόζιν, κατείχε εκείνη την περίοδ το 50% της τηλεόρασης Al-Jamahiriya, η οποία υποστήριζε την υποψηφιότητα του Σεΐφ αλ-Ισλάμ, οι δε Ρώσοι χρηματοδοτούσαν το κανάλι. Ο Σεΐφ είχε εμφανιστεί ως εθνικός ηγέτης, είναι χαρακτηριστικό πως στα χρόνια του πατέρα είχε το προφίλ του μεταρρυθμιστή και είχε πρωτοστατήσει στο άνοιγμα της Λιβύης στην Δύση. Ιστορική είχε μείνει η ομιλία στο London School of Economics:

Πάντως, το 2021, ο εκπρόσωπος της οικογένειας Καντάφι, Μούσα Ιμπραήμ, είχε απευθύνει κάλεσμα και στην Άγκυρα μέσω τουρκικών ΜΜΕ, όπως η Sabah. Είχε ζητήσει από τον Ερντογάν να συνεργαστεί ειδικά με τον Σαΐφ για την ειρήνη και την σταθερότητα της Λιβύης.  Πάντως, το άνοιγμα στην Τουρκία δεν είχε κάποια συνέχεια, οι εκλογές ουδέποτε έγιναν και η χώρα παραμένει διαιρεμένη ανάμεσα στην κυβέρνηση της Τρίπολης και της Βεγγάζης, με ενδιάμεσους τις φυλές και κάθε λογής πολέμαρχους.

Κρατούμενος στη Ζιντάν

Μετά τον θάνατο του πατέρα του το 2011 και τη σύλληψή του στη νότια Λιβύη από μια πολιτοφυλακή στην πόλη Ζιντάν, ο Σεΐφ ζούσε επί χρόνια σε μια ορεινή περιοχή στα δυτικά. Οι απαγωγείς του δεν τον παρέδωσαν ποτέ, παρά το γεγονός ότι το 2015 δικαστήριο της Τρίπολης τον καταδίκασε σε θάνατο. Ο αρχηγός της φυλής, στο σπίτι του οποίου έμενε στη Ζιντάν, είχε εξεγερθεί κατά του Καντάφι το 2011, αλλά κατέληξε να γίνει ένας από τους καλύτερους φίλους του.

Το γιατί δεν έχει ξεκαθαριστεί, αλλά είναι γεγονός ότι αρνήθηκε να τον παραδώσει. Ο Σεΐφ αλ-Ισλάμ είχε συναντηθεί με τον Αμερικανό ρεπόρτερ των New York Times Ρόμπερτ Γουόρθ, ελεύθερος πλέον, στον οποίο εκμυστηρεύτηκε την ελπίδα του να επιστρέψει στην πολιτική, ενόψει των εκλογών. Στην συνέντευξή του ο Σεΐφ είχε αναφερθεί στην χαοτική κατάσταση που επικρατούσε: «Δεν υπάρχουν χρήματα, δεν υπάρχει ασφάλεια. Δεν υπάρχει ζωή εδώ. Τα βενζινάδικά μας δεν έχουν ντίζελ. Τροφοδοτούμε με ενέργεια τη μισή Ιταλία και όμως έχουμε διακοπές ρεύματος. Αυτό δεν είναι απλώς μια αποτυχία, αλλά ένα φιάσκο».

Η δήλωση είχε γίνει λίγο μετά τη δέκατη επέτειο της “Αραβικής Άνοιξης”, η οποία οδήγησε ή σε αυταρχικές αποκαταστάσεις, όπως στην Αίγυπτο, ή προκάλεσε παράλυση του κράτους, όπως στην Τυνησία, ή ακόμη και στην εξάρθρωση του κράτους, όπως στη Λιβύη. Στην σημερινή Λιβύη είναι διάχυτη η άποψη ότι η αλλαγή καθεστώτος δεν λειτούργησε…

Ο γιος του Καντάφι αποπειράθηκε να εκμεταλλευτεί την γενική-λαϊκή δυσαρέσκεια, μετουσιώνοντάς τη σε επιθυμία για έναν συνετό ηγέτη που είναι ικανός να καθαρίσει τους στάβλους του Αυγεία. Σε μια δημοσκόπηση που είχε πραγματοποιηθεί στα δυτικά, ο υιός Καντάφι έφτασε να έχει ποσοστό αποδοχής κοντά 57%. Τελικώς, αφού τα πολιτικά του σχέδια δεν προχώρησαν ένεκα της αναβολής των εκλογών, ο Σεΐφ εξαφανίστηκε από το προσκήνιο και έμελλε να πεθάνει στην Ζιντάν, από όπου είχε απελευθερωθεί…

Χαφτάρ και υιός Καντάφι

Οι Λίβυοι, όπως και άλλοι Άραβες, εν πολλοίς συμμερίζονται την ιδέα ότι η δημοκρατία μπορεί να περιμένει, ότι υπάρχει ανάγκη για ισχυρή ηγεσία. Ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ αποπειράθηκε να εκφράσει την ανάγκη για μία ισχυρή ηγεσία, κάτι σαν Καντάφι με άλλο πρόσωπο, του οποίου υπήρξε στενός συνεργάτης μέχρι που στράφηκε εναντίον του, αφού αιχμαλωτίστηκε από τον πολέμαρχο Μπαρέ στο Τσαντ.

Ο κοινωνικός ιστός, που αποτελούσε το βαθύ κράτος της Λιβύης επί καθεστώτος Καντάφι, έμεινε στη θέση του. Αποτελείται από πρώην αξιωματικούς του στρατού, από αρχηγούς φυλών και από ηγετικές φυσιογνωμίες κάποιων πόλεων (Σέμπχα, Σίρτη, Μπανί Ουαλίντ, Ταρχούνα). Αυτό το δίκτυο εκφράζει ο Χαφτάρ, ο οποίος προχώρησε σε ανοίγματα προς το παλιό καθεστώς, όπως όταν συνάντησε τον πρώην ν αρχικατάσκοπο του Μουαμάρ Καντάφι, Αμπού Ζαΐντ Ντόρντα.

Οι εκπρόσωποι των νοσταλγών της προ-2011 εποχής βρίσκονται σήμερα σε ηγετικές θέσεις και σε διάφορες πλευρές της λιβυκής πολιτικής σκηνής. Ακόμη και ο Ντμπεϊμπά υπήρξε στέλεχος του κανταφικού καθεστώτος, στον τομέα του πετρελαίου. Στα κατώτερα επίπεδα φυλάρχων και ηγετών φατριών υπάρχουν πολλά άτομα που θα ήθελαν κάποια προσωπικότητα, την οποία να μπορούν να χρησιμοποιήσουν σαν εμβληματική ηγετική φιγούρα για να προωθήσουν μια “επιστροφή” στην αποκαλούμενη “πράσινη” λιβυκή περίοδο. Αυτό φιλοδοξούσε να εκφράσει και ο μακαρίτης πια υιός του Καντάφι…

Ο θησαυρός του Καντάφι

Κάποιοι αναλυτές πιθανολογούν ότι ο Σεΐφ αλ-Ισλάμ είχε πρόσβαση στον θρυλούμενο-κρυμμένο θησαυρό του πατέρα του, τον οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει. Αυτό, όμως, δεν τεκμηριώνεται από κάποια γεγονότα, ή σοβαρές πηγές. Το “σπαθί του Ισλάμ”, πριν από το 2011, ήλπιζε ότι θα δρομολογούσε μεταρρυθμίσεις. Όμως, όταν ξέσπασαν οι αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις, προσχώρησε στον επιθετικό λόγο του πατέρα του και έλαβε ενεργό μέρος στη βίαιη καταστολή του 2011.

Είχε δηλώσει ότι “ναρκομανείς και εγκληματίες” βρίσκονται πίσω από το κύμα διαμαρτυριών και στη συνέχεια είχε εκδώσει μια προειδοποίηση: «Θα μας πάρει 40 χρόνια για να καταλήξουμε σε συμφωνία σχετικά με το πως να διευθύνουμε τη χώρα γιατί όλοι θα θέλουν να γίνουν πρόεδροι ή εμίρηδες». «Αυτό που συνέβη στη Λιβύη δεν ήταν επανάσταση. Θα μπορούσατε να το περιγράψετε ως εμφύλιο πόλεμο ή ως μαύρες μέρες», είχε πει αργότερα σε συνέντευξη του σε αμερικανική εφημερίδα, αισθανόμενος δικαιωμένος για τις προβλέψεις του…