ΗΠΑ-Ιράν υπέγραψαν το Μνημόνιο – Ανησυχία στον Λίβανο – Δηλώσεις Νετανιάχου

«Θα δείτε σημαντική αύξηση της κίνησης στα Στενά του Ορμούζ, στην πραγματικότητα έχει ήδη ξεκινήσει, και θα διογκωθεί με τον καιρό», είπε ο αξιωματούχος που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας. «Πιθανότατα δεν θα επιστρέψουμε σε φυσιολογικές συνθήκες μέσα σε διάστημα δύο εβδομάδων αλλά θα δούμε σημαντική αύξηση στην κίνηση στα Στενά», επέμεινε. Σύμφωνα με την πηγή αυτήν, οι λεπτομέρειες της συμφωνίας θα ανακοινωθούν μέσα στις επόμενες 24-48 ώρες. Εντός της εβδομάδας οι δύο πλευρές θα ξεκινήσουν και συνομιλίες σε τεχνικό επίπεδο.

Η αποδέσμευση των παγωμένων κεφαλαίων του Ιράν και η άρση των κυρώσεων θα εξαρτηθούν από το κατά πόσο η Τεχεράνη θα εφαρμόσει τη συμφωνία και το σχέδιο της Ουάσινγκτον είναι να παραμείνουν οι στρατιωτικές δυνάμεις της στην περιοχή κατά την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων.

Προηγουμένως ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι ο  αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών παραμένει σε ισχύ, μέχρι την περάτωση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός με το Ιράν, που είναι προγραμματισμένη για τις 19 Ιουνίου. «Μην επιχειρείτε διέλευση μέχρι να δοθούν ρητές οδηγίες», πρόσθεσε.

Μια ισραηλινή επιδρομή με drone έπληξε ένα αυτοκίνητο στο νότιο Λίβανο, σκοτώνοντας τον οδηγό του, τόνισαν σήμερα πηγές ασφαλείας του Λιβάνου και κρατικά μέσα ενημέρωσης. Η επιδρομή αυτή ήταν η πρώτη γνωστή θανατηφόρα ισραηλινή επίθεση στον Λίβανο από την ανακοίνωση της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν χθες βράδυ. Η συμφωνία αυτή περιλαμβάνει και τον Λίβανο.

Δηλώσεις Νετανιάχου

Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ισχυρίστηκε σήμερα ότι ο πόλεμος εναντίον του Ιράν έσωσε τη χώρα του από την απειλή «πυρηνικού ολέθρου», στον απόηχο της ανακοίνωσης συμφωνίας. Υπεραμύνθηκε δε των επιλογών του για στρατιωτικές επιχειρήσεις: «Έχουμε δημιουργήσει βαθιές ζώνες ασφαλείας γύρω από το Ισραήλ. Το κάναμε στη Γάζα, στον Λίβανο και στη Συρία (…) Θα παραμείνουμε στις ζώνες ασφαλείας για όσο χρειαστεί προκειμένου να προστατεύσουμε τη χώρα μας», τόνισε.

Η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν εκλαμβάνεται ως «αποτυχία» για τον Νετανιάχου από μερίδα της κοινής γνώμης και κόμματα της αντιπολίτευσης στο Ισραήλ. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ανακοίνωσε πως θα διεκδικήσει την επανεκλογή του στις προσεχείς εκλογές. «Θα θέσω υποψηφιότητα στις εκλογές και σκοπεύω να κερδίσω», δήλωσε.

Φόβοι στον Λίβανο

Στην συμφωνία δεν γίνεται αναφορά ούτε σε αποχώρηση των Ισραηλινών δυνάμεων από τον Λίβανο, ούτε στην παύση της υποστήριξης της Τεχεράνης στη Χεζμπολάχ, αφήνοντας πολλά εκκρεμή προβλήματα στον Λίβανο, εκτιμούν αναλυτές. Οι αρχές του Λιβάνου, που διεξάγουν υπό την πίεση της Ουάσινγκτον χωριστές διμερείς διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, κρατήθηκαν στο περιθώριο κατά τη σύναψη αυτής της συμφωνίας που ανακοινώθηκε τη νύχτα.

Ο Λίβανος δεν ενημερώθηκε για τους όρους της συμφωνίας. Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Ναμπίχ Μπέρι, ο οποίος έχει ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ της Χεζμπολάχ και των ΗΠΑ, υπογράμμισε ότι η συμφωνία περιλαμβάνει “έναν δεσμευτικό όρο” που επιβάλλει “να σταματήσει η ισραηλινή επιθετικότητα εναντίον όλου του Λιβάνου”. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών δήλωσε από την πλευρά του σήμερα ότι οι ΗΠΑ πρέπει να εγγυηθούν ότι το Ισραήλ δεσμεύεται να βάλει τέλος στον πόλεμο στη βόρεια γειτονική του χώρα.

Η Χεζμπολάχ, η οποία “ευχαρίστησε το Ιράν” γιατί συμπεριέλαβε τον Λίβανο στη συμφωνία, σταμάτησε από τη νύχτα τις επιθέσεις της κατά του Ισραήλ. Όμως, σύμφωνα με όσα διέρρευσαν από τη συμφωνία, δεν αναφέρεται αποχώρηση του Ισραήλ. “Η συμφωνία αυτή δεν δείχνει να δεσμεύει το Ισραήλ, το οποίο αμέσως μετά γνωστοποίησε ότι δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος. Επομένως είναι πολύ απίθανο να υπάρξει ισραηλινή αποχώρηση από τον νότιο Λίβανο”, εκτιμα ο Καρίμ Μπιτάρ, που διδάσκει στο Sciences Po Paris.

Ο ισραηλινός στρατός εξαπέλυσε χερσαία επιχείρηση και προωθήθηκε σε βάθος στο εσωτερικό του Λιβάνου, διασχίζοντας ακόμη και σε μερικά σημεία τον ποταμό Λιτάνι, περίπου 30 χιλιόμετρα από τα σύνορα, σύμφωνα με δυτική στρατιωτική πηγή. Η πηγή που ζήτησε να μην κατονομαστεί διευκρινίζει ότι “δεκάδες χιλιάδες Ισραηλινοί στρατιώτες” βρίσκονται πλέον στον νότο της χώρας, όπου συνεχίζουν να έχουν ορισμένες σταθερές θέσεις.

“Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εισβολή μετά την αποχώρησή τους το 2000”, υπογραμμίζει η ίδια πηγή σύμφωνα με την οποία η Χεζμπολάχ διατηρεί μια παρουσία στις κατεχόμενες περιοχές. Το φιλοϊρανικό κόμμα είχε αποκαλύψει ότι έστειλε ενισχύσεις από την αρχή του πολέμου στις περιοχές νοτίως του Λιτάνι, από τις οποίες υποτίθεται ότι θα αποσυρόταν μετά το τέλος της τελευταίας σύγκρουσης με το Ισραήλ τον Νοέμβριο του 2024.

Ενώ οι ΗΠΑ ασκούν εδώ και μήνες πίεση στις αρχές του Λιβάνου για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, η συμφωνία δεν κάνει αναφορά εκ των προτέρων για το τι πρόκειται να γίνει με τις ομάδες που συνδέονται με το Ιράν. “Το Ιράν δεν δείχνει να έχει δεσμευτεί να σταματήσει την υποστήριξή του και τη χρηματοδότησή του στη Χεζμπολάχ”, εκτιμά ο Καρίμ Μπιτάρ, ενώ για τον ειδικό σε στρατιωτικά θέματα Ριάντ Καχουάτζι, “είναι βέβαιο ότι η Χεζμπολάχ δεν θα δεχτεί να παραδώσει τα όπλα της”.

Ο αναλυτής φοβάται ότι μπορεί να υπάρξει “αυξημένη αστάθεια στον Λίβανο, καθώς κυρίως η Χεζμπολάχ πιστεύει ότι μέσω του Ιράν, βγήκε νικήτρια, και ότι θα προσπαθήσει επομένως να επιβάλει τους όρους της” στις αρχές.

Οι διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ

Ο Λίβανος και το Ισραήλ διεξάγουν από τον Απρίλιο διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα της Ουάσινγκτον, η οποία προσπάθησε να αποσυνδέσει τα μέτωπα στον Λίβανο και στο Ιράν. Οι διαπραγματεύσεις απορρίφθηκαν από τη Χεζμπολάχ και δεν έθεσαν τέλος στον πόλεμο που μετρά ήδη περισσότερους από 3.700 νεκρούς και περισσότερο από ένα εκατομμύριο εκτοπισμένους στον Λίβανο.

Ένας νέος κύκλος διαπραγματεύσεων με δύο σκέλη, ένα πολιτικό και ένα στρατιωτικό, προγραμματίζεται να αρχίσει στις 22 Ιουνίου στην Ουάσινγκτον. “Θα εντείνουμε τις προσπάθειές μας κατά τις διαπραγματεύσεις της Ουάσινγκτον για να πέτυχουμε πλήρη ισραηλινή αποχώρηση”, δήλωσε σήμερα ο πρωθυπουργός του Λιβάνου Ναουάφ Σαλάμ.

Ωστόσο οι αναλυτές αμφιβάλλουν για τη χρησιμότητα της διαδικασίας αυτής, καθώς ο επίσημος Λίβανος παρακάμφθηκε με την ανακοίνωση της συνολικής συμφωνίας.

ια τον Μπιτάρ, ο Λίβανος θα μπορούσε “για μια ακόμη φορά να είναι το εξιλαστήριο θύμα που θα πληρώσει ταυτόχρονα τον αμερικανικό ερασιτεχνισμό, τον ιρανικό κυνισμό, την ισραηλινή ύβρι και για να είμαι ειλικρινής, την απουσία σαφούς στρατηγικής από τη δική του πολιτική τάξη”.

Ισραήλ: Δεν θα αποχωρήσουμε

Το Ισραήλ δεν θα αποσυρθεί από τις περιοχές που έχει καταλάβει στον Λίβανο διεμήνυσε προηγουμένως ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ, παρά τη συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν που περιλαμβάνει και τον Λίβανο. Απείλησε ότι το Ισραήλ θα ανταποδώσει με «πλήρη ισχύ», εάν η Ισλαμική Δημοκρατία του επιτεθεί σε απάντηση στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του στον Λίβανο.

Ο Κατζ ανέφερε ότι η διατήρηση των ζωνών ασφαλείας είναι «ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα των IDF» στον πόλεμο και, ως εκ τούτου, «αντιτιθέμεθα στην απόσυρση των IDF από τον Λίβανο, παρά όλες τις υπάρχουσες πιέσεις και εκείνες που θα ακολουθήσουν». «Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου κατέστησε σαφή αυτά τα σημεία στον πρόεδρο των ΗΠΑ Τραμπ και σε άλλους ανώτερους Αμερικανούς αξιωματούχους, και το κατέστησα επίσης σαφές χθες στον υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ», είπε ο ισραηλινός ΥΠΑΜ, σύμφωνα με τους Times of Israel. «Δεν θα συμβιβαστούμε όσον αφορά τα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ και την προστασία των πολιτών μας, και δεν θα αποσυρθούμε από τις ζώνες ασφαλείας», πρόσθεσε.

Αντίστοιχα, ο Ισραηλινός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Μπεν Γκβιρ δήλωσε ότι «η συμφωνία του Τραμπ δεν μας δεσμεύει. Το Ισραήλ δεν είναι υποτελές στις ΗΠΑ», ενώ ο ισραηλινός υπουργός Οικονομικών Σμότριτς σχολίασε ότι «η συμφωνία με το Ιράν είναι κακή για το Ισραήλ και για όλο τον ελεύθερο κόσμο».

Η συμφωνία προβλέπει παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, επαναλειτουργία των στενών του Ορμούζ και έναρξη διαπραγματεύσεων εντός 60 ημερών για οριστική συμφωνία. Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποιεί την Τεχεράνη ότι η Ουάσινγκτον θα επανέλθει με στρατιωτική πίεση εάν δεν υπάρξει ικανοποιητική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα.

«Δεν σας εμπιστευόμαστε»

Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν ανακοίνωσε σήμερα ότι θα επιδιώξει να επικυρωθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ η τελική συμφωνία με τις ΗΠΑ που θα περιλαμβάνει και το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματός του. «Αναμένουμε ότι η τελική συμφωνία θα στηριχθεί από ένα ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, 60 ημέρες μετά» την υπογραφή της, δήλωσε ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαΐ, στην εβδομαδιαία ενημέρωση των δημοσιογράφων, σημειώνοντας ότι η Τεχεράνη «θα αντλήσει διδάγματα από το παρελθόν».

Ο Μπαγαΐ πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει από την πλευρά τους να εγγυηθούν ότι το Ισραήλ θα δεσμευτεί να βάλει τέλος στον πόλεμο στον Λίβανο. «Οι ΗΠΑ πρέπει να τιμήσουν τις δεσμεύσεις τους. Πρέπει να διασφαλίσουν ότι το σιωνιστικό καθεστώς (σ.σ. το Ισραήλ) θα τηρήσει τις δικές του, όσον αφορά τον Λίβανο», είπε ο εκπρόσωπος, τονίζοντας ότι η Τεχεράνη «δεν έχει εμπιστοσύνη ούτε στο Ισραήλ, ούτε στις ΗΠΑ».

«Δυστυχώς, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η βαθύτατη δυσπιστία απέναντι στις ΗΠΑ είναι η συνέπεια μιας μακράς ιστορίας σφαλμάτων εκ μέρους των Αμερικανών ηγετών» και «θα πρέπει ακόμη να γίνουν πολλά μέχρι να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των Ιρανών», πρόσθεσε, εκτιμώντας ότι η συμφωνία που πρόκειται να υπογραφεί την Παρασκευή δεν αποτελεί παρά μόνο «ένα βήμα για τη μείωση των εντάσεων και τον τερματισμό του πολέμου».

Κατά τον Μπαγαΐ, η Ουάσινγκτον έχει δεσμευτεί να αποδεσμεύσει τα ιρανικά κεφάλαια που παραμένουν «παγωμένα» στο εξωτερικό και να δώσει αποζημιώσει για τις ζημιές που προκλήθηκαν από τον πόλεμο, στο πλαίσιο της ειρηνευτικής συμφωνίας. «Η αποδέσμευση των ιρανικών κεφαλαίων καθώς και οι αποζημιώσεις συνιστούν δύο βασικά σημεία» της συμφωνίας και «η αμερικανική πλευρά δεσμεύτηκε να λάβει μέτρα σε αυτούς τους δύο τομείς», είπε ο Ιρανός αξιωματούχος.

Λίγο νωρίτερα, ο Μπαγαΐ είπε ότι το Ιράν δεν θα χρεώνει «διόδια» αλλά «τέλη ναυτιλιακών υπηρεσιών» στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. «Πάντοτε υποστηρίζαμε ότι δεν επιδιώκουμε την είσπραξη διοδίων διέλευσης, αλλά τελών για ναυτιλιακές υπηρεσίες, για την προστασία του περιβάλλοντος, την ασφάλεια των πλοίων και άλλες απαραίτητες υπηρεσίες», εξήγησε.

Το χρονικό 

Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαμπάζ Σαρίφ, ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ και Ιράν κατέληξαν σε «συμφωνία ειρήνης», η οποία θα σημάνει τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε «όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Σύμφωνα με τον ίδιο, η συμφωνία θα υπογραφεί επίσημα την Παρασκευή 19 Ιουνίου στη Γενεύη της Ελβετίας, έπειτα από σειρά συναντήσεων που θα πραγματοποιηθούν μέσα στην εβδομάδα για την προετοιμασία της εφαρμογής της.

«Τώρα που συνήφθη η συμφωνία, οι μεσολαβητές θα διευκολύνουν σειρά συναντήσεων αυτή την εβδομάδα. Αυτές οι προκαταρκτικές συζητήσεις για την εφαρμογή της συμφωνίας θα βάλουν τα θεμέλια για τις τεχνικές συνομιλίες και κατόπιν την επίσημη τελετή υπογραφής», ανέφερε μέσω X ο Πακιστανός πρωθυπουργός, ο οποίος εμφανίζεται ως μεσολαβητής-κλειδί στην προσπάθεια τερματισμού της σύρραξης που άρχισε με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας στις 28 Φεβρουαρίου.

Από την πλευρά του ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν είπε ότι οι μεσολαβητές του Κατάρ πραγματοποίησαν «σχεδόν 14 με 15 ώρες μακρών συνομιλιών». «Αυτή η διαδικασία διαπραγμάτευσης διήρκεσε πολύ», δήλωσε ο Καζέμ Γκαριμπαμπάντι σε ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης τη Δευτέρα. «Μια αντιπροσωπεία του Κατάρ βρέθηκε χθες στην Τεχεράνη για να ολοκληρώσει τις συζητήσεις σχετικά με το κείμενο του μνημονίου συνεννόησης του Ισλαμαμπάντ μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών. Πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 14 με 15 ώρες μακρών συνομιλιών, κατά τις οποίες παρουσιάσαμε τις τελικές τροποποιήσεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν στο κείμενο. Φυσικά, αυτές οι τροποποιήσεις έγιναν δεκτές και το κείμενο του μνημονίου συνεννόησης του Ισλαμαμπάντ οριστικοποιήθηκε».

Η συμφωνία, ωστόσο, ανακοινώθηκε μετά τα μεσάνυχτα της Κυριακής, ώρα Ιράν, γιατί – σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο – η Τεχεράνη δεν ήθελε να ανακοινωθεί ανήμερα των γενεθλίων του Τραμπ Όπως επισημαίνει το CNN η ανακοίνωση από τον Σαρίφ έγινε λίγα λεπτά μετά τα μεσάνυχτα της Κυριακής ώστε για το Ιράν να είναι Δευτέρα μολονότι για τις ΗΠΑ ήταν ακόμα Κυριακή.

Η επιβεβαίωση Τραμπ και τα στενά του Ορμούζ

Λίγη ώρα μετά την ανακοίνωση του Σαμπάζ Σαρίφ, ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε μέσω Truth Social ότι η συμφωνία των ΗΠΑ με το Ιράν «ολοκληρώθηκε». «Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν πλέον ολοκληρώθηκε», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Ο Τραμπ ανακοίνωσε επίσης το πλήρες άνοιγμα του στενού του Ορμούζ και την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. «Εγκρίνω το πλήρες άνοιγμα του στενού του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης και, ταυτόχρονα, την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Ας ρεύσει το πετρέλαιο!», έγραψε.

Λίγο αργότερα, ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε να διαφοροποιεί τη διατύπωσή του, αναφέροντας ότι τα στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν «μόλις υπογραφτεί η συμφωνία την Παρασκευή», ώστε να δοθεί χρόνος για την απομάκρυνση ναρκών.

«Με το άνοιγμα του στενού μόλις υπογραφτεί η συμφωνία την Παρασκευή, ώστε να δοθεί χρόνος για την άρση ναρκών, το πετρέλαιο θα ρέει ξανά και στις δύο πλευρές για την περιοχή και τον κόσμο ολόκληρο», ανέφερε σε νεότερη ανάρτησή του, προσθέτοντας ότι «αυτή η σπουδαία συμφωνία θα φέρει ειρήνη και ασφάλεια σε όλη την περιοχή».

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχου που επικαλείται το CNN, ο αμερικανικός στρατός έλαβε οδηγία να άρει τον αποκλεισμό στα Στενό του Ορμούζ την Παρασκευή προσθέτοντας, πάντως, ότι τα πράγματα θα μπορούσαν να αλλάξουν από τώρα έως την Παρασκευή.

Στο μεταξύ ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε στο Fox News ότι σχεδιάζει να παραστεί στην υπογραφή της συμφωνίας στην Ελβετία. «Έχω την πρόθεση να είμαι εκεί, αλλά είναι πιθανό να είναι παρών ο ίδιος ο πρόεδρος», είπε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο παρουσίας του Ντόναλντ Τραμπ στη Γενεύη. Η επίσημη τελετή υπογραφής έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 19 Ιουνίου, ενώ μέχρι τότε οι μεσολαβητές θα επιχειρήσουν να προετοιμάσουν το τεχνικό σκέλος της συμφωνίας και τα πρώτα βήματα εφαρμογής της.

Το Ιράν μιλά για άμεσο τέλος του πολέμου

Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι η συμφωνία «βάζει άμεσα τέλος στον πόλεμο». Όπως ανέφερε, η συμφωνία προβλέπει «το άμεσο τέλος του πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων στα διάφορα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

Ο Ιρανός διπλωμάτης, ειδικός σε νομικά ζητήματα, διευκρίνισε ότι το πρωτόκολλο ανοίγει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις εντός των επόμενων 60 ημερών, με στόχο την κατάληξη σε οριστική συμφωνία. «Θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών ενόψει της σύναψης οριστικής συμφωνίας», δήλωσε προσθέτοντας ότι «παραμένει η δυσπιστία» έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οι τέσσερις άξονες της Τεχεράνης

Ο Γαριμπαμπαντί περιέγραψε τέσσερα βασικά θέματα που θα τεθούν στις διαπραγματεύσεις. Το πρώτο αφορά «την άρση όλων των κυρώσεων σε βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν», είτε πρόκειται για μονομερείς πρωτογενείς είτε για δευτερογενείς κυρώσεις. Το δεύτερο αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας, ενώ το τρίτο συνδέεται με την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν. Το τέταρτο αφορά τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης, ο οποίος θα εγγυάται την εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναληφθούν από τις δύο πλευρές.

“Μουδιασμένο” το Ισραήλ

Ισραηλινοί εμπειρογνώμονες ανησύχησαν που στοιχεία ζωτικής σημασίας για το Ισραήλ φαίνεται να μην έχουν αναφερθεί καθόλου. «Ό,τι και να συμβεί, ο πρόεδρος Τραμπ θα κηρύξει νίκη, μια ολοκληρωτική νίκη», δήλωσε ο Τζέικομπ Νάγκελ, πρώην αναπληρωτής σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Νετανιάχου.

«Είναι πολύ εύκολο να πούμε ποια θέματα θα τεθούν προς συζήτηση σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο Νάγκελ στους δημοσιογράφους την Κυριακή. «Ωστόσο», πρόσθεσε, «οι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν και η υποστήριξή του προς ομάδες-αντιπροσώπους στην περιοχή δεν εμφανίζονται καν ως θέματα στις λεπτομέρειες που κυκλοφορούν δημόσια».

Οι αντίπαλοι του Νετανιάχου, σχολιάζοντας πριν από την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός, ήταν λιγότερο επιεικείς. «Μια καταστροφή από την οπτική του Ισραήλ», έγραψε ο Αβιγκντόρ Λίμπερμαν, πρώην υπουργός Άμυνας του Ισραήλ και πολιτικός της δεξιάς, σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Κυριακή. Κάποτε σύμμαχος του Νετανιάχου, είναι πλέον σφοδρός επικριτής του.

Ο Γιαΐρ Λαπίντ, ο κεντρώος ηγέτης της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης του Ισραήλ και πρώην υψηλόβαθμος υπουργός, δήλωσε ότι ελπίζει οι αναφορές σχετικά με τη συμφωνία με το Ιράν να μην είναι αληθινές. «Αν όμως είναι», ανέφερε σε δήλωσή του, «αυτή αποτελεί μία από τις πιο συγκλονιστικές αποτυχίες της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας του Ισραήλ». «Οι σημερινοί αξιωματούχοι της ισραηλινής κυβέρνησης έχουν πει λίγα πράγματα, προφανώς από φόβο μήπως ενοχλήσουν τον Τραμπ», σημειώνουν οι New York Times.

Το “μνημόνιο” των 14 σημείων και τα παγωμένα κεφάλαια

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων MEHR μετέδωσε κείμενο το οποίο παρουσίασε ως «μνημόνιο συνεννόησης», δηλαδή το πρωτόκολλο συμφωνίας 14 σημείων στο οποίο φέρονται να κατέληξαν οι ΗΠΑ και το Ιράν. Σύμφωνα με το πρακτορείο, μία από τις ρήτρες προβλέπει την άμεση αποδέσμευση ιρανικών πόρων που παραμένουν παγωμένοι στο εξωτερικό, αξίας 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Το ίδιο έγγραφο φέρεται να προβλέπει συνολικά «την αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων που έχουν παγώσει κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης 60 ημερών», η οποία θα αρχίσει μετά την υπογραφή του πρωτοκόλλου. Κατά το MEHR, «το μισό από αυτό το ποσό θα τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων». Το κείμενο είχε μεταδοθεί ήδη από το Σάββατο, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.

Τα σημεία της συμφωνίας σύμφωνα με τους Ιρανούς

– Άμεση και μόνιμη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
– Δέσμευση των ΗΠΑ να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν.
– Τέλος του ναυτικού αποκλεισμού και επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ εντός 30 ημερών.
– Απόσυρση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από περιοχές γύρω από το Ιράν.
– Αναστολή των κυρώσεων που σχετίζονται με το πετρέλαιο και αποκατάσταση της πρόσβασης του Ιράν στα έσοδά του.
– Σχέδια/χρηματοδότηση ανοικοδόμησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους.
– 60 ημέρες διαπραγματεύσεων για μια τελική συμφωνία με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την ευρεία άρση των κυρώσεων.
– Το Ιράν επιβεβαιώνει ότι δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα στο πλαίσιο της NPT.
– Καμία νέα αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων ή κυρώσεων κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
– Απελευθέρωση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία κατά τη διάρκεια της περιόδου διαπραγμάτευσης.
– Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης και έγκριση της τελικής συμφωνίας από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
– Τα πυραυλικά προγράμματα και η υποστήριξη του Ιράν σε περιφερειακές συμμαχικές ομάδες θα αποκλειστούν από τις συνομιλίες.

Αμερικανός αξιωματούχος, ωστόσο, διέψευσε τον ισχυρισμό του Ιράν ότι θα λάβει δισεκατομμύρια δολάρια από παγωμένα κεφάλαια πριν από την έναρξη της διαπραγμάτευσης των 60 ημερών μετά την υπογραφή της συμφωνίας την Παρασκευή.

«Αυτό δεν είναι καθόλου αλήθεια. Πρόκειται για μια συμφωνία αμοιβής βάσει απόδοσης και δεν θα αποδεσμευτούν παγωμένα κεφάλαια χωρίς οι Ιρανοί να εφαρμόσουν τις δεσμεύσεις τους», δήλωσε στο CNN.

Προειδοποίηση προς την Τεχεράνη για τα πυρηνικά

Παρά την ανακοίνωση της συμφωνίας, ο Ντόναλντ Τραμπ κατέστησε σαφές ότι το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος δεν έχει κλείσει. Όπως ανέφερε, εάν η Τεχεράνη δεν καταλήξει τις επόμενες εβδομάδες σε μια συμφωνία που θα θεωρηθεί επαρκής από την Ουάσιγκτον, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξετάσουν νέα μέτρα πίεσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ενδεχόμενα που παραμένουν στο τραπέζι είναι είτε η επανέναρξη στρατιωτικών επιθέσεων είτε η ανάληψη ευρύτερου ρόλου ασφαλείας στην περιοχή.

Ο Τραμπ δήλωσε χαρακτηριστικά ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να γίνουν «ο εγγυητής της Μέσης Ανατολής» με αντάλλαγμα το 20% των εσόδων της περιοχής, εάν δεν υπάρξει ικανοποιητική εξέλιξη στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Πτώση στις τιμές του πετρελαίου

Η ανακοίνωση της συμφωνίας είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν κατά περίπου 4% μετά την έναρξη των συναλλαγών στην Ασία. Περί τις 02:30 ώρα Ελλάδας, η τιμή του Brent Βόρειας Θάλασσας, διεθνούς ποικιλίας αναφοράς για παράδοση τον Αύγουστο, υποχωρούσε κατά 4%, στα 83,84 δολάρια το βαρέλι. Την ίδια ώρα, το αμερικανικό WTI κατέγραφε πτώση 4,51%, στα 81,05 δολάρια το βαρέλι, ενώ αμέσως μετά το άνοιγμα των συναλλαγών η υποχώρηση είχε φτάσει έως και το 5%.