Φιάσκο ΗΠΑ-Ριάντ η προέλαση των Χούθι – WSJ: Πώς η Κίνα βοήθησε το Ιράν

Η κατάσταση στο στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ γίνεται ανεξέλεγκτη, προκαλώντας την ανησυχία της Μόσχας, σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Interfax που επικαλείται τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ. Οι αντάρτες Χούθι σύμμαχοι του Ιράν έφτασαν στο στρατηγικής σημασίας νησί Πέριμ στο στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ την Παρασκευή, δήλωσαν τέσσερις πηγές της κυβέρνησης της Υεμένης στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters, σφίγγοντας τη λαβή αποκλεισμού σε μία σημαντική ναυτιλιακή δίοδο για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα, διευρύνοντας έτσι, το πεδίο του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Μέσα σε μόλις 36 ώρες, οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι κατέλαβαν το κομβικό λιμάνι της Μόκα και τη νήσο Περίμ στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, αλλάζοντας άρδην τις ισορροπίες στην Υεμένη. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την πίεση στο στρατηγικής σημασίας Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, δίνοντας στην Τεχεράνη τη δυνατότητα ελέγχου σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του πλανήτη. Παράλληλα, οι εξελίξεις απειλούν να ανοίξουν ένα νέο μέτωπο στον ευρύτερο πόλεμο με το Ιράν, επηρεάζοντας τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και το παγκόσμιο εμπόριο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι απεγνωσμένες εκκλήσεις των στρατιωτικών δυνάμεων της Υεμένης για αεροπορική κάλυψη από τη Σαουδική Αραβία παρέμειναν ανεκτέλεστες. Υψηλόβαθμη πηγή της Υεμένης δήλωσε: «Οι Χούθι έριξαν στη μάχη ό,τι είχαν – διαδοχικά κύματα μαχητών, μαζί με τους διαθέσιμους βαλλιστικούς πυραύλους και τον οπλισμό τους». Η ίδια πηγή σημείωσε ότι παρά τις διαβεβαιώσεις της αμερικανικής CENTCOM, «η αεροπορική υποστήριξη δεν ήρθε ποτέ. Και τώρα η Μόκα έχει πέσει».

Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αρνήθηκε αίτημα του Σαουδάραβα πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν για στρατιωτικά πλήγματα. Από την πλευρά του, ο Λευκός Οίκος υπογράμμισε: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες επικεντρώνονται στην προστασία των βασικών συμφερόντων εθνικής ασφάλειας – όπως η διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα – ενώ ταυτόχρονα δίνουν τη δυνατότητα στους περιφερειακούς εταίρους μας να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στη διαχείριση και την επίλυση των περιφερειακών προκλήσεων ασφαλείας».

Η πτώση των στρατηγικών σημείων προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με περιφερειακές πηγές να μιλούν για απουσία σχεδιασμού και να χαρακτηρίζουν την εξέλιξη «ένα αμερικανοσαουδαραβικό φιάσκο επικών διαστάσεων». Την ίδια στιγμή, αναλυτές επισημαίνουν σοβαρές εσωτερικές αδυναμίες στον στρατό της Υεμένης, κάνοντας λόγο για «ονόματα-φαντάσματα» στις λίστες μισθοδοσίας και πραγματική επάνδρωση που δεν ξεπερνούσε το 20%.

Χούθι: Οι επόμενες κινήσεις 

Αναφορικά με τη σημασία του στενού, ο Αμρ αλ-Μπιντ από το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο της Υεμένης τόνισε: «Οι Χούθι δεν χρειάζονται προηγμένα όπλα για να κλείσουν το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ. Μπορούν απλώς να χρησιμοποιήσουν ένα πυροβόλο πάνω σε ένα αυτοκίνητο. Είναι ένας μοχλός πίεσης που διαθέτουν χωρίς καν να χρειάζεται να χρησιμοποιήσουν προηγμένα όπλα. Και θα τον κρατήσουν». Μετά τις τελευταίες νίκες τους, οι δυνάμεις των Χούθι αναμένεται να κινηθούν ανατολικότερα, εδραιώνοντας περαιτέρω την παρουσία τους στην περιοχή.

Σύμφωνα με έναν τοπικό αξιωματούχο, ολόκληρη η ακτογραμμή της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα βρίσκεται πλέον στην κατοχή των Χούθι, οι οποίοι κατέλαβαν τα τελευταία νησιά του στρατηγικού περάσματος. «Οτιδήποτε βρισκόταν υπό τη διοίκησή μας στη δυτική ακτή έχει πλέον καταληφθεί», επιβεβαίωσε στρατιωτικός αξιωματούχος της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης, η οποία υποστηρίζεται από το Ριάντ.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται λίγες ώρες μετά την κατάληψη του νησιού Μαγιούν (γνωστό και ως Περίμ), που βρίσκεται στο κέντρο του στενού, από τους Υεμενίτες αντάρτες, ύστερα από την αποχώρηση των κυβερνητικών δυνάμεων.

Η συγκεκριμένη κίνηση αντιπροσωπεύει την πιο αξιοσημείωτη προέλαση της οργάνωσης με στόχο την κυριαρχία στην κρίσιμη αυτή ναυτιλιακή διαδρομή. Παρά τις διεθνείς ανησυχίες, οι Χούθι διαβεβαιώνουν ότι θα παρέχουν «ασφαλή» δίοδο μέσω του στρατηγικού στενού Μπαμπ ελ Μάντεμπ, το οποίο συνδέει την Ευρώπη με την Ασία, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι αυτό δεν θα ισχύει για τη Σαουδική Αραβία.

Μέσω μιας αιφνιδιαστικής επίθεσης, οι μαχητές, οι οποίοι είχαν ήδη υπό τον έλεγχό τους ένα μεγάλο τμήμα του βόρειου τομέα της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Σαναά και της πόλης Χοντέιντα στα δυτικά, κατάφεραν να προωθηθούν προς την Ερυθρά Θάλασσα εντός ολίγων ημερών.

«Λαμπρή» νίκη των Χούθι

Τα τάνκερ και άλλα εμπορικά πλοία περνούν το στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ για να εισέλθουν στην Ερυθρά θάλασσα και να φτάσουν στο Σουέζ και στη Μεσόγειο, και αντιστρόφως, προς τον Ινδικό ωκεανό. Σε περίπτωση αποκλεισμού της η μοναδική εναλλακτική –πολύ πιο χρονοβόρα και δαπανηρή– είναι ο περίπλους της Αφρικής από νότο και το Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας.

Η Ανσαραλά, που άρχισε την επίθεσή της την περασμένη εβδομάδα, κυρίευσε επίσης προχθές Πέμπτη την πόλη Μόκα, όπου βρίσκεται λιμάνι στρατηγικής σημασίας, και το νησί Ζουγκάρ, προτού καταλάβει το Μαγιούν (γνωστό επίσης ως Περίμ), στην καρδιά του στενού, και επίσης τα δυο τελευταία νησιά στον θαλάσσιο διάδρομο, το Μεγάλο και το Μικρό Χανίς, σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση.

Στο πλαίσιο προσπάθειας ανακατάληψης χαμένων εδαφών, η πολεμική αεροπορία της Σαουδικής Αραβίας προχώρησε σε βομβαρδισμούς στο αεροδρόμιο στη Μόκα, σύμφωνα με το τηλεοπτικό δίκτυο Αλ Μασίρα, που πρόσκειται στους Χούθι. Οι δυνάμεις που πρόσκεινται στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση ανακοίνωσαν παράλληλα πως προχώρησαν σε εφόδους, καλώντας τους αμάχους να αποφεύγουν συγκεκριμένους οδικούς άξονες.

Ενώ οι επικεφαλής της διπλωματίας του Ιράν και της Σαουδικής Αραβίας συζήτησαν προχθές Πέμπτη για την κατάσταση στην περιοχή, σύμβουλος του Ιρανού ανώτατου ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ χαρακτήρισε «λαμπρή νίκη» τη νέα στρατιωτική επιτυχία των Χούθι. Ο Αμπντουλχαμίντ Νταϊφάλα, υποστηρικτής τους που ζει στη Σανάα, εξήρε επίσης χθες τις «σπουδαίες νίκες», το γεγονός ότι «απελευθερώθηκαν τα νησιά στην Ερυθρά Θάλασσα μέσα σε 72 ώρες». Η Ανσαραλά «προετοιμαζόταν για αυτό το μέτωπο εδώ και τέσσερα χρόνια», πρόσθεσε.

Αποκάλυψη της WSJ

Κινεζικοί οργανισμοί παρείχαν στο Ιράν δορυφορικές εικόνες μιας βάσης στην Ιορδανία πριν και μετά την επίθεση που στοίχισε τη ζωή σε τρεις Αμερικανούς στρατιώτες τον περασμένο Ιούλιο, υποστηρίζει η εφημερίδα Wall Street Journal. Οι τρεις στρατιώτες σκοτώθηκαν στις 17 Ιουλίου, σε ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις εναντίον της αεροπορικής βάσης Μουαφάκ Σάλτι της Ιορδανίας, όπου σταθμεύουν αμερικανικές δυνάμεις.

Αμερικανοί αξιωματούχοι, τους οποίους επικαλείται το ρεπορτάζ της WSJ χωρίς να τους κατονομάζει, δεν είπαν ποιοι είναι αυτοί οι κινεζικοί οργανισμοί και δεν υπονόησαν ότι το Πεκίνο φέρει άμεση ευθύνη. Το θέμα συζητήθηκε με Κινέζους αξιωματούχους, οι οποίοι ζήτησαν αποδείξεις για την παράδοση αυτών των δορυφορικών εικόνων στην Τεχεράνη και δεν αποδέχτηκαν ότι κινεζικές εταιρείες εμπλέκονται στην υπόθεση. Το θέμα θα μπορούσε ωστόσο να βρεθεί και πάλι στο επίκεντρο, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποδεχτεί τον Κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ στον Λευκό Οίκο στις 24 Σεπτεμβρίου.

Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσεις τις κινεζικές αρχές να μην πωλούν όπλα στο Ιράν και, τον Μάιο, επέβαλε κυρώσεις σε τρεις εταιρείες δορυφόρων που εδρεύουν στην Κίνα με το σκεπτικό ότι διευκόλυναν τις ιρανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η Κίνα είναι ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς εταίρους του Ιράν, καθώς αγοράζει μεγάλο μέρος της πετρελαϊκής παραγωγής του και το στηρίζει διπλωματικά.

Έρευνα για τα drones

Το Ιράκ χαιρέτισε την απόφαση της Σαουδικής Αραβίας να καθυστερήσει τα αντίποινα για την επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στον πετρελαιαγωγό Ανατολής-Δύσης, την ώρα που η Βαγδάτη ανακοίνωσε την έναρξη έρευνας για τον εντοπισμό των υπευθύνων. Σύμφωνα με τις ιρακινές αρχές, τα drones που χρησιμοποιήθηκαν στην επίθεση είχαν εκτοξευτεί από το έδαφος του Ιράκ, εξέλιξη που έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία για τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης στην περιοχή.

Σε ανακοίνωσή τους, οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράκ καταδίκασαν τις επιθέσεις που απειλούν την ασφάλεια και τη σταθερότητα της Σαουδικής Αραβίας. Παράλληλα, γνωστοποίησαν ότι ο Ιρακινός πρωθυπουργός έδωσε εντολή να διεξαχθεί έρευνα προκειμένου να εξακριβωθούν οι ακριβείς συνθήκες της επίθεσης και να εντοπιστούν όσοι βρίσκονται πίσω από αυτή.

Η Βαγδάτη επιχειρεί παράλληλα να διαμηνύσει ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει τη χρήση του ιρακινού εδάφους για επιθέσεις εναντίον γειτονικών χωρών. Όπως μετέδωσαν κρατικά μέσα ενημέρωσης, η κυβέρνηση του Ιράκ σκοπεύει να συνεργαστεί με φίλες και σύμμαχες χώρες, με στόχο να αποτραπεί η επανάληψη ανάλογων περιστατικών.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται την ίδια ώρα στη στάση του Ριάντ. Η απόφαση της Σαουδικής Αραβίας να μην προχωρήσει άμεσα σε αντίποινα, την στιγμή που βρίσκεται υπό τον κλοιό των Χούθι, αντιμετωπίστηκε θετικά από την ιρακινή κυβέρνηση, καθώς περιορίζει, τουλάχιστον προσωρινά, τον κίνδυνο μιας νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Η επίθεση στον πετρελαιαγωγό Ανατολής-Δύσης αποκτά πρόσθετη βαρύτητα λόγω της σημασίας της συγκεκριμένης ενεργειακής υποδομής για τη Σαουδική Αραβία. Ο αγωγός αποτελεί βασικό τμήμα του σαουδαραβικού δικτύου μεταφοράς πετρελαίου και επιτρέπει τη διοχέτευση αργού προς τις εγκαταστάσεις της Ερυθράς Θάλασσας.

Στο «χείλος»

Έπειτα από χρόνια συγκριτικής ηρεμίας, η Υεμένη άρχισε να βυθίζεται ξανά στον πόλεμο τον Ιούλιο, με φόντο τον ευρύτερο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν την 28η Φεβρουαρίου. Αμέσως μετά οι Χούθι ανακοίνωσαν την επιβολή θαλάσσιου αποκλεισμού στη Σαουδική Αραβία, βάζοντας στο στόχαστρο πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια του βασιλείου.

Οι εχθροπραξίες στην Υεμένη από την περασμένη εβδομάδα είχαν αποτέλεσμα να σκοτωθούν εκατοντάδες άνθρωποι και στις δυο πλευρές, στην πλειονότητά τους αντιμαχόμενοι, κι εκτόπισαν εξαναγκαστικά τουλάχιστον 46.000 ανθρώπους κατά τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ).

«Νομίζω ότι οι Σαουδάραβες προσπάθησαν τα πάντα για να αποφύγουν αυτόν τον πόλεμο, αλλά δεν νομίζω πως έχουν ακόμη επιλογή σε αυτό το στάδιο», σχολίασε ο Φάρα αλ Μουσλίμι, ερευνητής του βρετανικού κέντρου μελετών Chatham House. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του αμερικανικού ιστότοπου Axios, που επικαλέστηκε πηγές του στην κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ αρνήθηκε να διατάξει βομβαρδισμούς εναντίον των Χούθι, όπως του ζήτησε το Ριάντ.

Η κατάσταση στην Υεμένη βρέθηκε στο επίκεντρο κατεπείγουσας συνεδρίασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ προχθές Πέμπτη. Ο ειδικός απεσταλμένος του διεθνούς οργανισμού για την Υεμένη Χανς Γκρούντμπεργκ παρότρυνε να υπάρξει «ενεργή δέσμευση» του ΣΑ «για να απομακρυνθούμε από το χείλος αυτής που θα ήταν πολύ πιο επικίνδυνη σύγκρουση».