Φιντάν: Καμία εμπλοκή της Τουρκίας στον πόλεμο

Η Τουρκία, που διατηρεί καλές σχέσεις τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη, είχε επιχειρήσει να μεσολαβήσει για μια λύση πριν από δύο εβδομάδες, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν, πυροδοτώντας τη σύγκρουση. «Οι συνθήκες δεν είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές για τη διπλωματία αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Φιντάν.

Οι Ιρανοί, όπως είπε, «νιώθουν προδομένοι», καθώς για δεύτερη φορά δέχθηκαν επίθεση ενώ βρίσκονταν σε ενεργές διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό τους πρόγραμμα. Ωστόσο πρόσθεσε: «Πιστεύω ότι είναι ανοικτοί σε κάθε λογική παρασκηνιακή διπλωματία».
Η Τουρκία έχει τηρήσει ουδέτερη στάση στον πόλεμο, επικρίνοντας τόσο τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν όσο και τις ιρανικές επιθέσεις αντιποίνων εναντίον κρατών του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις.

Ο Φιντάν δήλωσε ότι προσπαθεί να πείσει τους Ιρανούς να σταματήσουν αυτές τις επιθέσεις. Τόνισε ότι η πρώτη προτεραιότητα της Τουρκίας είναι να παραμείνει εκτός της σύγκρουσης, ακόμη και μετά την αναχαίτιση τριών πυραύλων —που πιστεύεται ότι προέρχονταν από το Ιράν— πάνω από τουρκικό έδαφος από τα συστήματα άμυνας του NATO. Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και αεροπορική βάση στη νότια χώρα χρησιμοποιείται από δυνάμεις της Συμμαχίας, συμπεριλαμβανομένων αμερικανικών στρατευμάτων.

Ιρανοί αξιωματούχοι επέμειναν ότι δεν στόχευσαν την Τουρκία, αν και τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι πύραυλοι προέρχονταν από το Ιράν, ανέφερε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών.

Ο Φιντάν απέκλεισε προς το παρόν στρατιωτική απάντηση, λέγοντας ότι οι άμυνες του ΝΑΤΟ λειτούργησαν αποτελεσματικά και ότι ο «πρωταρχικός στόχος» της Άγκυρας είναι να παραμείνει εκτός του πολέμου. «Ξέρω ότι δεχόμαστε προκλήσεις και θα δεχθούμε προκλήσεις, αλλά αυτός είναι ο στόχος μας», είπε.

«Θέλουμε να μείνουμε εκτός του πολέμου»

Ο Φιντάν, που διατηρεί τακτική επικοινωνία με Ιρανούς αξιωματούχους, δήλωσε επίσης ότι δεν γνωρίζει πόσο σοβαρά είναι τα τραύματα που υπέστη ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Moζτάμπα Χαμενεΐ, νωρίτερα κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλλά «αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι είναι ζωντανός». Ο Φιντάν πρόσθεσε ότι «η διαδικασία εκλογής νέου ηγέτη και η ιατρική κατάσταση του νέου ηγέτη δημιούργησαν ένα κενό» στη δομή εξουσίας του Ιράν και εκτίμησε ότι αυτό «καλύφθηκε από την ανώτατη διοίκηση των Φρουρών της Επανάστασης».

Ο Φιντάν είπε ότι το Ιράν αρνήθηκε να συζητήσει το πυραυλικό του πρόγραμμα και τις ένοπλες οργανώσεις που υποστηρίζει στην περιοχή, όπως η Χεζμπολάχ και ομάδες πολιτοφυλακών στο Ιράκ — οι οποίες πλέον εμπλέκονται στον περιφερειακό πόλεμο.
Η Τουρκία είχε προτείνει «οι Αμερικανοί και οι Ιρανοί να συζητήσουν πλήρως το πυρηνικό ζήτημα και εμείς, ως περιφερειακές χώρες, να συναντηθούμε με το Ιράν για να συζητήσουμε τα άλλα δύο ζητήματα», στο πλαίσιο μιας πρωτοβουλίας οικοδόμησης εμπιστοσύνης στην περιοχή.

Εντάσεις με το Ισραήλ

Από τότε που το Ισραήλ εξαπέλυσε επιθέσεις κατά του Ιράν, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η Τουρκία θα μπορούσε να είναι ο επόμενος στόχος. Ο Φιντάν απέρριψε αυτή την πιθανότητα, αν και αναγνώρισε ότι ο πόλεμος στο Ιράν δίνει στην Τουρκία ισχυρότερο κίνητρο να αυξήσει την παραγωγή όπλων και τα συστήματα αεράμυνας.

«Όσο ο Νετανιάχου παραμένει στην εξουσία, το Ισραήλ θα εντοπίζει πάντα κάποιον εχθρό», είπε. «Επειδή το χρειάζονται για να προωθήσουν τη δική τους ατζέντα. Αν δεν είναι η Τουρκία, θα ονομάσουν κάποια άλλη χώρα στην περιοχή». Επέκρινε επίσης τον ρόλο του Ισραήλ στη Συρία, όπου οι δύο χώρες έχουν στρατηγικά συμφέροντα.

Η Τουρκία στηρίζει τη σημερινή κυβέρνηση στη Δαμασκό. Το Ισραήλ αντιμετωπίζει την κυβέρνηση αυτή με καχυποψία και, από τότε που ανέλαβε την εξουσία τον Δεκέμβριο του 2024, ισραηλινές δυνάμεις έχουν καταλάβει μια ζώνη στη νότια Συρία και έχουν πραγματοποιήσει αεροπορικές επιδρομές σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις της χώρας, καταστρέφοντας μεγάλο μέρος του οπλοστασίου της.

Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι η παρουσία του εκεί αποσκοπεί στην προστασία των συνόρων του από μια επίθεση τύπου 7ης Οκτωβρίου. «Δεν επιδιώκουν ασφάλεια — επιδιώκουν περισσότερη γη», δήλωσε ο Φιντάν. «Όσο δεν εγκαταλείπουν αυτή την ιδέα, θα υπάρχει πάντα πόλεμος στη Μέση Ανατολή».

Ο ρόλος της Τουρκίας στη μεταπολεμική Γάζα

Η Τουρκία επιδιώκει επίσης να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη μεταπολεμική Γάζα. Έχει συμμετάσχει στο “Συμβούλιο Ειρήνης” του Τραμπ, το οποίο μποϊκοτάρουν πολλές χώρες, θεωρώντας ότι επιχειρεί να υποκαταστήσει τον ΟΗΕ και επικρίνοντας την απουσία παλαιστινιακής συμμετοχής. Η Άγκυρα έχει επίσης προσφερθεί να διαθέσει στρατεύματα για μια διεθνή δύναμη σταθεροποίησης στη Γάζα.

Ο Φιντάν δήλωσε ότι ήταν σημαντικό για την Τουρκία να συμμετάσχει στο Συμβούλιο Ειρήνης ως «ευκαιρία» για να σταματήσει ο πόλεμος, αν και —όπως είπε— «δεν έχουμε την ψευδαίσθηση ότι το Συμβούλιο θα λύσει όλα τα υπάρχοντα προβλήματα». Πρόσθεσε ότι η Τουρκία δεν έχει λάβει ακόμη αίτημα να συμβάλει με στρατεύματα στη δύναμη σταθεροποίησης, κάτι που απέδωσε στην αντίθεση του Ισραήλ.

Ωστόσο σημείωσε ότι «πιστεύω πως οι Αμερικανοί προσπαθούν σιωπηλά να ρυθμίσουν το ζήτημα με τους Ισραηλινούς ώστε να επιτραπεί η συμμετοχή της Τουρκίας». Τόνισε πάντως ότι προτεραιότητα της Τουρκίας είναι η δημιουργία διοικητικής επιτροπής για τη Γάζα, αποτελούμενης από 15 πολιτικά ανεξάρτητους Παλαιστινίους διαχειριστές. «Περιμένουμε να μπουν στη Γάζα και να αρχίσουν τη δουλειά τους», είπε. «Αυτό δεν έχει ξεκινήσει ακόμη, επομένως πρέπει να ξεκινήσουμε από κάπου».

Τουρκία-Ομάν και Αίγυπτος

Οι πρόεδροι του Ιράν και της Αιγύπτου συζήτησαν πιθανούς τρόπους για τον τερματισμό της κλιμάκωσης. Η Τουρκία, το Ομάν και η Αίγυπτος ηγούνται μιας διπλωματικής προσπάθειας για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν, δήλωσε περιφερειακή πηγή στη Haaretz.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες διαμεσολάβησης με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, καθώς και σε κάποιο βαθμό με τον Αλί Λαριτζανί, γενικό γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν. Η πηγή πρόσθεσε επίσης ότι εκπρόσωποι των χωρών που μεσολαβούν βρίσκονται σε επαφή με τις ΗΠΑ, αν και παραμένει ασαφές ποια από τις χώρες αυτές —αν κάποια— βρίσκεται σε επικοινωνία και με το Ισραήλ. Τόνισε ακόμη ότι τα κράτη του Κόλπου είναι ενωμένα στη στάση τους απέναντι στον πόλεμο, θεωρώντας ότι δεν τους ωφελεί.

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, είχε τηλεφωνική συνομιλία με τον πρόεδρο της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι, όπως ανακοίνωσε ο εκπρόσωπος της αιγυπτιακής προεδρίας σε σχετική δήλωση. Οι δύο ηγέτες συζήτησαν «πιθανούς τρόπους για τον τερματισμό της κλιμάκωσης», ανέφερε ο εκπρόσωπος. Ο Σίσι υπογράμμισε, σύμφωνα με την ανακοίνωση, την ετοιμότητα της Αιγύπτου «να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για διαμεσολάβηση και να δώσει προτεραιότητα σε πολιτικές και διπλωματικές λύσεις για την τρέχουσα κρίση». Ο Πεζεσκιάν ευχαρίστησε την Αίγυπτο και τον Σίσι για τον ρόλο τους στην αποκλιμάκωση των εντάσεων, προσθέτοντας ότι το Ιράν έχει συμμετάσχει σε γύρους συνομιλιών με στόχο «την επίτευξη συμφωνίας για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα».

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το Ιράν επιδιώκει να διατηρήσει «αδελφικές σχέσεις και σχέσεις καλής γειτονίας με τα αραβικά κράτη».
Μιλώντας σε τελετή στην Άγκυρα την Πέμπτη, ο πρόεδρος Ερντογάν, δεσμεύτηκε δημοσίως στις προσπάθειες διαμεσολάβησης. «Διεξάγουμε εντατικές διπλωματικές προσπάθειες», δήλωσε ο Ερντογάν, «για να αποτρέψουμε την κλιμάκωση του σπιράλ βίας που επικεντρώνεται στο Ιράν και το οποίο ενέχει τον κίνδυνο να παρασύρει την περιοχή μας σε μια ολοκληρωτική καταστροφή».

«Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με υπομονή και αποφασιστικότητα», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος, καθώς απένειμε το Διεθνές Βραβείο Ειρήνης Ατατούρκ στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες. Διπλωματική πηγή δήλωσε στη Haaretz ότι το Ισραήλ σκοπεύει να συνεχίσει τον πόλεμο στον Λίβανο ακόμη και μετά το τέλος της εκστρατείας κατά του Ιράν, με στόχο να πλήξει τη Χεζμπολάχ.

Σύμφωνα με την πηγή, αυτό είναι το μήνυμα που μεταφέρουν Ισραηλινοί αξιωματούχοι στους ξένους συνομιλητές τους. Άλλη πηγή ανέφερε ότι στόχος του Ισραήλ είναι «ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ και η καταστροφή της». Παρά το γεγονός ότι το Ισραήλ απέρριψε τη γαλλική πρόταση για κατάπαυση του πυρός με τον Λίβανο, διάφοροι παράγοντες συνεχίζουν να προσπαθούν να μεσολαβήσουν μεταξύ των πλευρών, επιδιώκοντας τον τερματισμό της κλιμάκωσης.

Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, δήλωσε αυτή την εβδομάδα στα Ηνωμένα Έθνη ότι η χώρα του ενδιαφέρεται για διαπραγματεύσεις με στόχο μια κατάπαυση του πυρός. Η Τουρκία «ανησυχεί» ότι το Ισραήλ επιδιώκει μια νέα γενοκτονία στον Λίβανο – δηλώνει ο Τούρκος ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν.

«Με το πρόσχημα της μάχης κατά της Χεζμπολάχ». «Όσο βρίσκεται στην εξουσία ο Νετανιάχου, το Ισραήλ θα βρίσκει πάντα κάποιον για να τον χαρακτηρίζει εχθρό», δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν. «Το χρειάζονται για την ατζέντα τους· δεν επιδιώκουν περισσότερη ασφάλεια, επιδιώκουν περισσότερα εδάφη».