Κρίση στην Πολωνία – Αστυνομικές δυνάμεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο – Άμεση επιστροφή Ναβρότσκι

«Σε μια τέτοια στιγμή, ο Πρόεδρος πρέπει να βρίσκεται στην Πολωνία. Συντομεύω την πτήση μου για τη Σενεγάλη. Επιστρέφω», έγραψε σε ανάρτησή του στο X.

Η αστυνομία ανέφερε ότι αστυνομικοί εισήλθαν στις εγκαταστάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου «μετά από επεισόδια έξω από το δικαστήριο». Πρόκειται για την έξαρση μιας παρατεταμένης κρίσης σχετικά με τη σύνθεση της ηγεσίας του οργάνου, η οποία εδώ και μήνες έφερε τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ αντιμέτωπο με τους δύο κύριους πολιτικούς του αντιπάλους: τον ηγέτη του συντηρητικού κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» και πρώην επικεφαλής της κυβέρνησης, Γιάροσλαβ Καζίνσκι, και τον νυν πρόεδρο της χώρας, Κάρελ Ναβρότσκι.

Ο Ναβρτότσκι  υποστηρίχθηκε από το κόμμα αυτό στην εκλογή του στην προεδρία και δεν είναι η πρώτη φορά που ο πρόεδρος της χώρας έμμεσα ή ευθέως συγκρούεται με τον πρωθυπουργό. Όμως ειναι η πρώτη φορά που τα πράγματα εκτραχύνονται τόσο πολύ και καλείται η αστυνομία να λύσει ουσιαστικά ένα καθαρά πολιτικό θέμα που αφορά τον έλεγχο της δικαιοσύνης. Έξω από το δικαστήριο συνελήφθησαν τρεις διαδηλωτές (οπαδοί του αντιπολιτευόμενου κόμματος) και η κατάσταση ειναι ιδιαίτερα τεταμένη.

Οι διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν όταν έμαθαν ότι οι νεοδιορισθέντες δικαστές προσπαθούν να μπουν στο κτίριο. Η φρουρά του Συνταγματικού Δικαστηρίου δεν επέτρεψε στους δικαστές να μπουν αφού δεν τους είχε ορκίσει ο πρόεδρος της χώρας και σύμφωνα με πληροφορίες η αστυνομία απομάκρυνε την φρουρά του κτηρίου. Τότε άρχισαν και οι συγκρούσεις με τους διαδηλωτές.

Our most tracked flight right now: A Polish government aircraft en route to Senegal is now returning to Warsaw. https://t.co/YdLhQmV8pl https://t.co/Dz9KPgI3eI

— Flightradar24 (@flightradar24) October 30, 2026

Το δικαστήριο ανέφερε στην ιστοσελίδα του νωρίτερα σήμερα ότι ο πρόεδρος του δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιετσκόφσκι, τέθηκε σε διαθεσιμότητα την Παρασκευή.

🚨🇵🇱COUP UNDERWAY IN POLAND!

PM Donald Tusk has just sent police to storm Constitutional Tribunal building in Warsaw in the middle of the night.

Tusk waited until President Karol Nawrocki left the country before ordering the police takeover.

Nawrocki was halfway to Senegal when he abruptly turned his plane around and rushed back to Poland to confront the unfolding crisis.

The EU, which backs Donald Tusk, has STILL NOT issued a statement on this unprecedented crisis or condemned the attempted coup. https://t.co/c57467fKcJ

— Mario ZNA (@MarioBojic) October 30, 2026

Μια μακροχρόνια πολιτική διαμάχη σχετικά με το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει ουσιαστικά παραλύσει τον θεσμό.

Νωρίτερα φέτος, ο πρόεδρος Ναβρότσκι, σύμμαχος της πρώην εθνικιστικής κυβέρνησης της Πολωνίας, αρνήθηκε να ορκίσει τρεις από τους έξι δικαστές που διορίστηκαν από το κοινοβούλιο, ενώ ο Σβιετσκόφσκι αρνήθηκε να επιτρέψει σε δικαστές που εκλέχθηκαν από την τρέχουσα κοινοβουλευτική πλειοψηφία να αναλάβουν τα καθήκοντά τους.

Σε μια αρχική δημόσια αντίδραση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο πρωθυπουργός της χώρας Ντόναλντ Τουσκ υποστήριξε ότι η αποκατάσταση του κράτους δικαίου «είναι καθήκον» και ότι «μετά από χρόνια αυθαιρεσίας» «έχει ξεκινήσει μια δύσκολη, μερικές φορές επώδυνη διαδικασία που απαιτεί αποφασιστική δράση» επειδή «δεν υπάρχει άλλος τρόπος».

Σε ανάρτησή του στο Χ, ο Αρκάντιους Μούλαρτσικ (Arkadiusz Mularczyk) στέλεχος και ευρωβουλευτής του κόμματος της αντιπολίτευσης PiS κατηγόρησε ανοιχτά τον Ντόναλντ Τουσκ για «απόπειρα πραξικοπήματος».

Ο Μούλαρτσικ κατηγορεί συχνά την κυβέρνηση Τουσκ ότι καταστρατηγεί το κράτος δικαίου, ασκεί πολιτικές διώξεις εναντίον της αντιπολίτευσης και ελέγχει τα δημόσια μέσα ενημέρωσης με αυταρχικές μεθόδους

Σε ανακοίνωσή της, η Αστυνομία αναφέρει ότι διεξάγει «νόμιμες δραστηριότητες στις εγκαταστάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου στη Βαρσοβία».

«Οι δραστηριότητες διεξάγονται σε σχέση με πληροφορίες που παρείχε δικαστής του Συνταγματικού Δικαστηρίου, οι οποίες υποδείκνυαν την πιθανότητα απειλών για τη ζωή ή την υγεία των δικαστών και των υπαλλήλων του Συνταγματικού Δικαστηρίου, καθώς και τον κίνδυνο διατάραξης της δημόσιας τάξης», προστίθεται στην ανακοίνωση.

«Η Αστυνομία εκτελεί τα νόμιμα καθήκοντά της με σεβασμό στην ανεξαρτησία του Συνταγματικού Δικαστηρίου, ενεργώντας εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων της. Οι δραστηριότητες των αστυνομικών αποσκοπούν στην εκπλήρωση νόμιμων υποχρεώσεων, ιδίως του νόμιμου καθήκοντος διασφάλισης της ασφάλειας και της δημόσιας τάξης. Δεν συνιστούν παρέμβαση στη λειτουργία του Δικαστηρίου ως θεσμού», τονίζει η πολωνική αστυνομία.

Ο Κατσίνσκι, επίσης μέσω του Χ, κατήγγειλε ότι το δικαστήριο δέχεται «επίθεση» από τις «υπηρεσίες του Τουσκ» σε ένα πρωτοφανές επεισόδιο σε «παγκόσμια κλίμακα».

Σύμφωνα με τον ηγέτη του αντιπολιτευτικού κόμματος, «Από σήμερα, η Πολωνία γίνεται αστυνομικό κράτος και από εκεί υπάρχει ήδη μια άμεση πορεία προς τον αυταρχισμό και στη συνέχεια προς τον ολοκληρωτισμό. Το Δικαστήριο είναι η εγγύηση της ελευθερίας και της κυριαρχίας μας. Η καταπάτηση του νόμου από τον Τουσκ δεν γνωρίζει όρια».

Το χρονικό της σύγκρουσης

Η κοινοβουλευτική πλειοψηφία υπό τον Ντόναλντ Τουσκ εξέλεξε μια ομάδα νέων δικαστών για να καλύψει τις κενές θέσεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Ο Πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι επέλεξε επιλεκτικά να δεχθεί τον όρκο μόνο δύο εξ αυτών (των Δρ. Ντάριους Σόστεκ και Μαγκνταλένα Μπεντκόφσκα) και αρνήθηκε να ορκίσει τους υπόλοιπους (αρχικά τρεις, στη συνέχεια τέσσερις μαζί με μεταγενέστερες προσθήκες).

Στις περιπτώσεις δικαστών που εξελέγησαν από τη Βουλή για το Συνταγματικό Δικαστήριο (όπως ο Ματσέι Μπερέκ), το γραφείο του Προέδρου της χώρας ανακοίνωσε ότι δεν τους ορκίζει επειδή λείπουν σημαντικά έγγραφα που να βεβαιώνουν ότι οι υποψήφιοι πληρούν τα αυστηρά νόμιμα κριτήρια (π.χ. συμπλήρωση 10 ετών δικαστικής/νομικής προϋπηρεσίας). Ουσιαστικά η διαμάχη αποσκοπεί στον έλεγχο της δικαιοσύνης από τον Τουσκ, που εν προκειμένω τράβηξε το σκοινί και έστειλε την αστυνομία να βάλει στο Δικαστήριο τους δικαστές.

Ο Τουσκ υποστηρίζει ότι ο Ναβρότσκι μπλόκαρε τον όρκο παράτυπα και όρκισε τους δικαστές μέσα στη Βουλή (Σέιμ), χρησιμοποιώντας μια νομική διάταξη που επιτρέπει κάτι τέτοιο «αν ο Πρόεδρος καθυστερεί αδικαιολόγητα». Οι δικαστές προσπαθούν να αναλάβουν τα καθήκοντά τους, αλλά η ηγεσία του δικαστηρίου (που πρόσκειται στην αντιπολίτευση και στον Πρόεδρο της χώρας) αρνείται να τους δεχτεί, με αποτέλεσμα η αστυνομία να περικυκλώσει το κτίριο του Συνταγματικού Δικαστηρίου στη Βαρσοβία!

Η αστυνομία της Βαρσοβίας υποστηρίζει ότι η παρουσία της αφορά αποκλειστικά τη διατήρηση της δημόσιας τάξης και της ασφάλειας, καθώς έξω από το κτίριο άρχισαν να συγκεντρώνονται διαδηλωτές και πετάγονται αντικείμενα -έγιναν τρεις συλλήψεις ατόμων που προσπάθησαν να πηδήξουν τον φράχτη. Η αστυνομία αρνήθηκε ότι προχώρησε σε βίαιη απομάκρυνση της νόμιμης φρουράς του κτιρίου και δηλώνει ότι κλήθηκε εκεί από μια δικαστή η οποία ορκίστηκε στη Βουλή και δεν είναι αποδεκτή από το Συνταγματικό Δικαστήριο.

Σύμφωνα με την αστυνομία η επέμβασή της ζητήθηκε από την δικαστή που επικαλέστηκε «κίνδυνο για την ασφάλεια και τη ζωή των δικαστών και του προσωπικού», Ομως ο Τουσκ, αν και δεν δηλώνει πως εκείνος έστειλε την αστυνομία στο Συνταγματικό Δικαστήριο, δηλώνει ότι «η κυβέρνησή έχει καθήκον να αποκαταστήσει το κράτος δικαίου στην Πολωνία μετά από χρόνια αυθαιρεσιών και οι νόμιμα εκλεγμένοι δικαστές θα λάβουν την απαραίτητη κρατική προστασία».

Γιατί είναι σημαντικό ποιος το ελέγχει

Το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει τη δύναμη να ακυρώνει οποιονδήποτε νόμο ψηφίζει η κυβέρνηση, κρίνοντάς τον ως αντισυνταγματικό. Η κυβέρνηση κατηγορεί το PiS ότι χρησιμοποιεί το Δικαστήριο για να μπλοκάρει νομοσχέδια. Η αλλαγή της σύνθεσης όντως στερεί από την αντιπολίτευση αυτό το ισχυρό όπλο και οπλίζει την κυβέρνηση.

Η κυβέρνηση Τουσκ θεωρούσε μέχρι τώρα το Δικαστήριο «διεφθαρμένο» και αρνιόταν ακόμα και να δημοσιεύσει τις αποφάσεις του. Με την είσοδο των νέων μελών, η κυβέρνηση επιδιώκει να αποκαταστήσει αυτό που η ίδια αποκαλεί «συνταγματική τάξη». Ο λόγος της κλιμάκωσης είναι οτι τα 15 μέλη του Δικαστηρίου ειχαν οριστεί από την προηγουμενη κυβέρνηση (που ειναι σήμερα αντιπολίτευση). Όταν συνταξιοδοτήθηκαν κάποια μέλη ή πέρασαν 9 χρόνια από την έναρξη της θητείας τους, έπρεπε να αναπληρωθούν, κάτι όμως που δεν γινόταν όσο δεν όρκιζε ο Πρόεδρος της χώρας αυτούς που πρότεινε η σημερινή κυβέρνηση.