Μάχη επιβίωσης δίνουν οι Κούρδοι στο Χαλέπι – Έτοιμες να παρέμβουν οι ΗΠΑ – Επικοινωνία Ερντογάν-αλ Σαραά

«Η ανάπτυξη αρμάτων μάχης και πυροβολικού στις συνοικίες του Χαλεπίου, ο βομβαρδισμός αμάχων και ο αναγκαστικός εκτοπισμός τους, όπως και οι απόπειρες επιδρομής σε κουρδικές συνοικίες μεσούσης της φάσης της διαπραγμάτευσης, υπονομεύουν τις πιθανότητες επίτευξης μιας συμφωνίας», δήλωσε ο Μαζλούμ Άμπντι. Ανώτατη Κούρδισσα αξιωματούχος της Συρίας, η Φόζα Γιουσούφ, δηλώνει ότι ένας πόλεμος με τη Δαμασκό θα ήταν «lose-lose» για όλους. Η Γιουσούφ προειδοποιεί ότι οι συγκρούσεις θα μπορούσαν να επιδεινώσουν την ανθρωπιστική κρίση και να φρενάρουν τις πολιτικές διαπραγματεύσεις.

Οι Άμπντι και Γιουσούφ αναφέονταιι στην περσινή συμφωνία των SDF με τις δυνάμεις της Δαμασκού, η οποία προέβλεπε πλήρη ενσωμάτωση τους στο συριακό κράτος, μέχρι το τέλος του 2025. Ο απεσταλμένος της κυβέρνησης Τραμπ στην Συρία και πρέσβης Τομ Μπαράκ δήλωσε επιπλέον ότι οι δύο πλευρές είχαν φτάσει κοντά: «Μόλις την περασμένη εβδομάδα, βρισκόμασταν ένα βήμα πριν από την επιτυχή ολοκλήρωση της συμφωνίας ενσωμάτωσης της 10ης Μαρτίου 2025 μεταξύ των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDG) και της συριακής κυβέρνησης.

»Ο στόχος αυτός παραμένει απολύτως εφικτός. Μαζί με τους συμμάχους μας και τους υπεύθυνους περιφερειακούς εταίρους μας, είμαστε έτοιμοι να διευκολύνουμε τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης και να προσφέρουμε στη Συρία και στον λαό της μια νέα ευκαιρία, όπου ο διάλογος θα υπερισχύσει της διαίρεσης.

»Για τον λόγο αυτό απευθύνουμε επείγουσα έκκληση στην ηγεσία της συριακής κυβέρνησης, στις SDG, στις τοπικές αρχές των κουρδικά διοικούμενων περιοχών και σε όλους τους ένοπλους δρώντες στο πεδίο: να σταματήσουν τις συγκρούσεις, να μειώσουν άμεσα την ένταση και να δεσμευτούν στην αποκλιμάκωση. Ας δώσουμε προτεραιότητα όχι στις σφαίρες, αλλά στην ανταλλαγή ιδεών και εποικοδομητικών προτάσεων».

Η Τουρκία

Η προαναφερόμενη συμφωνία ερμηνεύεται διαφορετικά από τα εμπλεκόμενα μέρη, αλλά και την Τουρκία. Η Τουρκία ζητά τον πλήρη αφοπλισμό των κουρδικών δυνάμεων και την μελλοντική ένταξη τους στον συριακό στρατό. Κουρδικές πηγές από το συριακό PYD (Κόμμα Δημοκρατικής Ένωσης) με τις οποίες επικοινωνήσαμε, μας ανέφεραν προηγουμένως αυτό που είπε αργότερα ο πρέσβης Μπάρακ: Οτι είχε βρεθεί ένας κοινός τόπος με την Δαμασκό, με τρεις μεραρχίες των Κούρδων να προβλέπεται να ενσωματωθούν στον συριακό στρατό. Όμως, η Τουρκία αντέδρασε σε αυτό.

Ακολούθησαν οι επιθέσεις στο Χαλέπι από ισλαμικές παραστρατιωτικές ομάδες που συνεργάζονται με την κυβέρνηση της Δαμασκού, αλλά ελέγχονται από την Τουρκία. Οι κουρδικές πηγές από το PYD μας είπαν ότι το πρόβλημα προκλήθηκε από τους φιλότουρκους proxies, οι οποίοι παρέσυραν τις ισλαμικές δυνάμεις της Δαμασκού σε μία γενική σύγκρουση. Μας είπαν ότι η Τουρκία βάζει εμπόδια στην συνεννόηση τους με την Δαμασκό, την οποία οι ίδιοι ακόμα δεν απορρίπτουν. Ο Μπάρακ κάλεσε σε αποκλιμάκωση και στην επιστροφή στις διαπραγματεύσεις, αποφεύγοντας να κατηγορήσει κάποια από τις εμπόλεμες πλευρές για την σύγκρουση και χωρίς να αποδώσει ευθύνες στην Τουρκία.

Την ίδια στιγμή, η Τουρκία ανακοίνωσε ότι είναι έτοιμη να βοηθήσει τη Συρία, αν της ζητηθεί, αφότου ο συριακός στρατός (στην πραγματικότητα ένας συνασπισμός παραστρατιωτικών-ισλαμικών ομάδων) εξαπέλυσε επίθεση Χαλέπι, βομβαρδίζοντας τις συνοικίες των Κούρδων. Οι δυνάμεις της Δαμασκού έδωσαν στη δημοσιότητα περισσότερους από επτά χάρτες με περιοχές που όπως είπε θα τεθούν στο στόχαστρο πληγμάτων, καλώντας τους κατοίκους να φύγουν αμέσως για τη δική τους ασφάλεια. Ανακοίνωσαν δε την απαγόρευση της κυκλοφορίας σε έξι συνοικίες του Χαλεπίου, εκ των οποίων οι δύο κουρδικές.

Η Τουρκία επιδιώκει το Χαλέπι να περάσει υπό σουνιτικό έλεγχο και να εκδιωχτεί ο κουρδικός πληθυσμός. Ο συγκυβερνήτης του Ερντογάν, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, έχει χαρακτηρίσει «τουρκικό και μουσουλμανικό ως το κόκκαλο» το Χαλέπι, λίγο μετά την ανατροπή του Άσαντ από τους ισλαμιστές, που άλλαξε τα δεδομένα στην Συρία. Το Χαλέπι είχε ενσωματωθεί στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και ο Κεμάλ είχε επιδιώξει να το ενσωματώσει στην Τουρκία, συμμαχώντας με τοπικές δυνάμεις, αν και τελικώς η πόλη πέρασε στην Γαλλική Εντολή, αποτελώντας τμήμα της συριακής επικράτειας.

Μπαράζ επικοινωνιών από αλ-Σαραά

Ο Σύρος μεταβατικός πρόεδρος, Άχμεντ αλ-ΣΑραά, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πρόεδρο Ερντογάν, κατά την οποία συζήτησαν τις τελευταίες εξελίξεις. Ο Σαραά είπε στον Ερντογάν ότι επιδιώκει την διεύρυνση της κρατικής κυριαρχίας σε ολόκληρη την επικράτεια της χώρας και πως τρέχουσες προτεραιότητες είναι:

• Η προστασία των αμάχων.
• Η διασφάλιση της ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή της πόλης του Χαλεπίου.
• Ο τερματισμός της παρουσίας «παράνομων ένοπλων σχηματισμών», δηλαδή των Κούρδων.

Από την πλευρά του, ο Ερντογάν εξέφρασε τη στήριξη της χώρας του στις προσπάθειες ενίσχυσης της ασφάλειας και της σταθερότητας, τονίζοντας τη σημασία του κοινού συντονισμού απέναντι στις «κοινές προκλήσεις και απειλές». Οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη συνέχιση του στενού συντονισμού μεταξύ τους.

Ο Σάραα είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν. Ο αλ-Σάραα ευχαρίστησε τη Γαλλία για τη στήριξή της, ενημερώνοντας παράλληλα τον Μακρόν για τις προσπάθειες που καταβάλλονται στο Χαλέπι με στόχο την προστασία των αμάχων. Από την πλευρά του, ο Γάλλος πρόεδρος επαναβεβαίωσε τη στήριξη της Γαλλίας στην ενότητα και την κυριαρχία της Συρίας, καθώς και τη συνέχιση του διμερούς συντονισμού.

Η “εξαφάνιση” αλ-Σαραά

Οι πηγές από το PYD μας είπαν ότι παραμένουν ανοιχτοί σε διάλογο με την ισλαμική κυβέρνηση της Δαμασκού και ότι αυτός τορπιλίζεται από την Τουρκία και τους proxies της (σημ. η επικοινωνία έγινε πριν τις δηλώσεις Άμπντι στην εισαγωγή). Επεσήμαναν την σύμπτωση της “εξαφάνισης” επί έξι ημέρες του μεταβατατικού Σύρου προέδρου, Αχμέντ αλ-Σαραά, ο οποίος δεν είχε κάνει καμία δημόσια εμφάνιση. Να σημειωθεί ότι υπήρχαν φήμες ότι έχει τραυματιστεί σε συμπλοκή που σημειώθηκε στο προεδρικό μέγαρο! Οι Κούρδοι που μιλήσαμε δεν πίστεψαν την σχετική φημολογία, αλλά αναφέρθηκαν στην σύμπτωση των δύο γεγονότων.

Η πληροφορία αυτή για τον τραυματισμό του αλ-Σαραά ήρθε από τον Salih El Hamavi, ένας από τους ιδρυτές της τζιχαντιστικής οργάνωσης Μέτωπο al Nusra και μέχρι πρότινος στενού του συνεργάτη. Η πρώτη εμφάνιση του Σαραά ήρθε με ένα βίντεο που κυκλοφόρησε στα social και τον δείχνει να επισκέπτεται ένα κατάστημα στην Δαμασκό. Η επικοινωνία του με τους ξένους ηγέτες ήρθε δύο μέρες μετά την έναρξη των συγκρούσεων.

Των συγκρούσεων προηγήθηκαν δηλώσεις εν είδει τελεσιγράφου από την Τουρκία, όπως αυτής του υπουργού Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ ότι «όλες οι κουρδικές ένοπλες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων αυτών στη Συρία”, πρέπει να καταθέσουν τα όπλα». Οι SDF και το PYD έχουν τις καταβολές τους στο PKK, το οποίο η Τουρκία χαρακτηρίζει τρομοκρατική οργάνωση, την στιγμή που οι SDF είναι πάγιος σύμμαχος της Δύσης και συνεργάζονται με τις ΗΠΑ στην Βόρεια Συρία στις μάχες κατά του Ισλαμικού Κράτους. Οι SDF-PYD-YPG, δηλώνουν ότι είναι ανεξάρτητοι από το PKK.

Οι μάχες στο Χαλέπι

Όμως το Χαλέπι, όπου ζουν περίπου 250.000 Κούρδοι και έχει μεικτό πληθυσμό, δεν συνορεύει με τις περιοχές που ελέγχει το SDF στην Βόρεια Συρία, οι δυνάμεις του οποίου (όπως και του ένοπλου τμήματος του PYD, του YPG) έχουν αποσυρθεί από την πόλη, βάση παλαιότερης συμφωνίας. Με τους ισλαμιστές συγκρούονται δυνάμεις της τοπικής αστυνομίας των Κούρδων από κοινού με Κούρδους μαχητές

Οι πηγές από το PYD μας είπαν ότι οι συγκρούσεις εξελίσσονται καλά για τους Κούρδους, οι οποίοι ανατίναξαν τρία άρματα μάχης των ισλαμιστών και κατέρριψαν δύο drones τους, μάλιστα τουρκικά bayaraktar, με τα οποία η Τουρκία εξοπλίζει τις δυνάμεις της Δαμασκού. Οι Κούρδοι είναι περικυκλωμένοι από άρματα μάχης και το πυροβολικό των συριακών δυνάμεων, αν και δυνάμεις των πρώτων επίθεσης διαθέτουν βαρύ οπλισμό. Την ίδια στιγμή, πολλοί άμαχοι έχουν εγκαταλείψει το Χαλέπι και ο κουρδικός πληθυσμός που απέμεινε είναι υπό πολιορκία, καθώς αδυνατεί να βοηθηθεί άμεσα από τις δυνάμεις των SDF.

Οι κουρδικές πηγές μας είπαν ότι έχει κοπεί το ρεύμα (νερό έχουν μέχρι στιγμής κανονικά) και έχουν αδυναμία ανεφοδιασμού με τρόφιμα και άλλες πρώτες ύλες. Οι ίδιοι δίνουν και μία ευρύτερη ιδεολογική χροιά στις συγκρούσεις: Στις συνοικίες των Κούρδων υπάρχει ελεύθερη κοινωνική ζωή, ελεύθερες εκλογές, με τις γυναίκες να κυκλοφορούν χωρίς μαντίλα, όταν στην Δαμασκό ισχύει ο νόμος της Σαρία.

Τί μέλλει γενέσθαι

Οι Κούρδοι μας είπαν ότι δεν δέχονται αφοπλισμό και την ενσωμάτωση τους στον συριακό στρατό, διότι αυτός καλά-καλά δεν υπάρχει (ομάδες παραστρατιωτικών τον αποτελούν, ακόμα και ανοιχτά τζιχαντιστικών). Από την στιγμή που η κυβέρνηση είναι μεταβατική, δεν μπορούν επίσης να τον δεχτούν, όπως μας είπαν. Να σημειωθεί πως οι ισλαμικές δυνάμεις της Δαμασκού έχουν εμπλακεί σε μία σειρά συγκρούσεων με έτερες μειονοτικές ομάδες στην Συρία, τους Αλαουίτες και τους Δρούζους, εμπλεκόμενες σε φριχτά εγκλήματα πολέμου κατά αμάχων, για τα οποία ο αλ Σαραά έχει δεσμευτεί για την τιμωρία των υπευθύνων, χωρίς όμως να κάνει σημαντικές κινήσεις σε αυτήν την κατεύθυνση.

Στις συγκρούσεις αυτές σημειώθηκαν βασανιστήρια και μαζικές εκτελέσεις αμάχων.  Επιθέσεις έχουν δεχτεί από φιλοκυβερνητικούς ισλαμιστές και οι Χριστιανοί, παρόλο που δεν διαθέτουν ένοπλες πολιτοφυλακές, όπως οι Δρούζοι και οι Αλαουίτες. Να σημειωθεί ότι οι Κούρδοι είχαν καταλήξει στην συμφωνία με την Δαμασκό, ενώ μαίνονταν οι συγκρούσεις της με τους Αλαουίτες (στις οποίες σφαγιάστηκαν και χριστιανοί).

Όπως μας είπαν οι Κούρδοι, το Χαλέπι ιστορικά αποτελεί σύμβολο πολυ-πολιτισμού της Συρίας. Μέχρι το 1960 οι Άραβες ήταν μειονότητα στις τάξεις του πληθυσμού, με τους Κούρδους, τους Αρμένιους, τους Ασσύριους, τους Εβραίους και τους Ελληνορθόδοξους να αποτελούν την πλειονότητα του πληθυσμού. Σύμφωνα με το PYD, πολλοί σουνίτες στο Χαλέπι καταδικάζουν τις επιθέσεις της Δαμασκού και υποστηρίζουν η πόλη να υπαχθεί σε ομοσπονδιακό καθεστώς.

Εάν πέσει το Χαλέπι, θα επικρατήσει το τουρκικό σχέδιο και των φανατικών της Δαμασκού, γιατί θα επακολουθήσει η σουνιτοποίηση της πόλης, με ό,τι και αν αυτό σημαίνει για τον έτερο πληθυσμό του και το μέλλον της Συρίας. Πάντως, ο κουρδικός πληθυσμός όπου γης είναι σε αναβρασμό, ακόμα και στην Τουρκία, όπως μας είπαν. Στο Ντιγιάρμπακιρ, πόλη με κουρδική πλειοψηφία στην Τουρκία, πραγματοποιήθηκε διαδήλωση σε στήριξη των Κούρδων.

Τις επιθέσεις καταδίκασε ο ηγέτης των Κούρδων του Ιράκ Μπαρζανί και κάλεσε σε διάλογο, όπως και το Ιράν που έχει ισχυρή κουρδική μειονότητα στο εσωτερικό του.

Διεθνείς αντιδράσεις

«Οι επιθέσεις που εξαπέλυσαν οι δυνάμεις του συριακού καθεστώτος εναντίον της κουρδικής μειονότητας στην πόλη του Χαλεπιού είναι σοβαρές και επικίνδυνες», έγραψε στο Χ ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ. «Η συστηματική και φονική καταστολή που ασκείται εις βάρος διάφορων μειονοτήτων στη Συρία έρχεται σε αντίθεση με τις υποσχέσεις περί μιας ‘νέας Συρίας’», πρόσθεσε, καταγγέλλοντας την σιωπή της διεθνούς κοινότητας.

Οι δηλώσεις του Σάαρ γίνονται αφού Ισραήλ και Συρία συμφώνησαν στη διάρκεια συνομιλιών στο Παρίσι στη δημιουργία «ενός πυρήνα επικοινωνίας», υπό αμερικανική εποπτεία, με στόχο την αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ του Τελ Αβίβ και των ισλαμιστών της Δαμασκού, με την μεσολάβηση της κυβέρνησης Τραμπ, που στηρίζει την ισλαμική κυβέρνηση της Δαμασκού. Το Λονδίνο προέβη επίσης σε δήλωση καταδίκης των συγκρούσεων. Μάλιστα, όπως μας είπαν από το PYD, έχει εντάξει στην λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων δύο οργανώσεις που πολεμούν μαζί με τις δυνάμεις της Δαμασκού.

Στο ερώτημα μας αν θα επηρεαστεί η συνεργασία ΗΠΑ-Κούρδων στην Βόρεια Συρία από μία αρνητική για τους Κούρδους τροπή των συγκρούσεων στο Χαλέπι, οι κουρδικές πηγές μας απάντησαν αρνητικά. Το σίγουρο είναι ότι θα επηρεαστεί η, ούτως η άλλως, εύθραυστη συμφωνία τους με την Δαμασκό, την οποία οι Αμερικανοί θέλουν να διασώσουν.