Στροφή Τραμπ με το Ιράν – Υπέρ και πάλι της πώλησης F-35 στην Τουρκία

Ο Τραμπ, δήλωσε ότι το Ιράν ζήτησε να πραγματοποιηθεί συνάντηση με την αμερικανική πλευρά, τόσο μέσω διαμεσολαβητών όσο και με απευθείας επαφές, εκφράζοντας αισιοδοξία για την πορεία των συνομιλιών. Μιλώντας σε δημοσιογράφους, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι οι επαφές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.

«Το Ιράν ζήτησε συνάντηση μέσω των διαμεσολαβητών του αλλά και απευθείας, και συναντιόμαστε. Μιλάμε με το Ιράν αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, προσθέτοντας ότι «οι συνομιλίες πηγαίνουν καλά». Ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος για την έκβαση των διαπραγματεύσεων, σημειώνοντας ότι υπάρχει περιθώριο για θετικές εξελίξεις.

«Μπορούν να συμβούν καλά πράγματα», είπε χαρακτηριστικά, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται σε μια κρίσιμη φάση των επαφών τους. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η απόφαση της Τεχεράνης να επιδιώξει διάλογο οφείλεται στις στρατιωτικές πιέσεις που έχει δεχθεί. «Δεν θα είχαν ζητήσει συνάντηση αν τα πράγματα πήγαιναν άσχημα για εμάς. Ο μόνος λόγος που θέλουν να συναντηθούν είναι επειδή τους έχουμε πλήξει πολύ σκληρά», ανέφερε. Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου έρχονται ενώ συνεχίζονται οι διπλωματικές προσπάθειες για αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, με τις επόμενες κινήσεις των δύο πλευρών να θεωρούνται καθοριστικές.

Οι «εντατικές συνομιλίες» με το Ιράν συνεχίζονται, δήλωσε προηγουμένως ο Τραμπ, ανακοινώνοντας ότι προετοιμάζεται να ξαναρχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις αδιέξοδο. «Αν δεν αποδώσουν, θα επιστρέψουμε σε πολύ ισχυρή στρατιωτική δράση», δήλωσε στον ισραηλινό τηλεοπτικό σταθμό Channel 12. Τόνισε ότι το διπλωματικό περιθώριο είναι περιορισμένο, επισημαίνοντας ότι η διαδικασία πρέπει να προχωρήσει είτε γρήγορα «είτε καθόλου». Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξήγησε ότι ανέστειλε τις επιθέσεις στο Ιράν την περασμένη Παρασκευή μετά από εκκλήσεις περιφερειακών μεσολαβητών.

«Όλοι όσοι ασχολούνται με το Ιράν μου ζήτησαν: “Μην επιτεθείτε”», ισχυρίστηκε ο Τραμπ, υπογραμμίζοντας ότι «δεν κερδίσαμε τίποτα, ούτε χάσαμε τίποτα, ικανοποιώντας το αίτημα», ανέφερε. Όλες αυτές οι δηλώσεις του Τραμπ έρχονται πριν από την προγραμματισμένη συνάντησή του με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου αύριο Τρίτη. Η ενδεχόμενη πώληση F-35 στην Τουρκία, όπου επίσης αναφέρθηκε ο Αμερικανός πρόεδρος, είναι επίσης ένα ζήτημα που ενδιαφέρει πολύ το Ισραήλ.

Οι βομβαρδισμοί των ΗΠΑ στο Ιράν ανεστάλησαν από το βράδυ της Παρασκευής, έπειτα από δυο εβδομάδες πληγμάτων χωρίς προηγούμενο έπειτα από την κατάπαυση του πυρός τον Απρίλιο. Από την άλλη, το Ιράν δεν ανακοίνωσε καμιά επίθεση εναντίον αμερικανικών βάσεων σε μοναρχίες του Κόλπου, συμμάχους της Ουάσιγκτον. Δεν κηρύχθηκε κανένας νυχτερινός συναγερμός στις χώρες αυτές. «Καθώς η στρατηγική μας βασίζεται ουσιαστικά στην ανταπόδοση, διακόψαμε επίσης τις επιχειρήσεις μας», σχολίασε εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού, ο Μοχαμάντ Ακραμινιά.

Υπέρ της Τουρκίας για τα F-35

Το εγκώμιο της Τουρκίας έπλεξε για άλλη μια φορά ο Τραμπ, λέγοντας ότι είναι ισχυρή χώρα και πιστή σύμμαχος, ενώ επισήμανε ότι αν θα πουλήσει στην Άγκυρα τα F-35 είναι δική του απόφαση, ακόμη και αν διαφωνεί το Ισραήλ. Σε δηλώσεις του σε δημοσιογράφους πάνω στο Air Force One, σε πτήση προς το Μισούρι, ο Αμερικανός πρόεδρος είπε, μεταξύ άλλων, ότι η Τουρκία είναι «πολύ ισχυρή χώρα». «Τρομερή χώρα και με πολύ μεγάλες ένοπλες δυνάμεις, ο στρατός τους έχει πολύ και σπουδαίο υλικό», επισήμανε.

Επιπλέον, σε ερώτημα που του έθεσαν με την παρατήρηση ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπένιαμιν Νετανιάχου είναι αντίθετος με την πώληση των F-35 στην Τουρκία, ο Τραμπ άφησε σαφώς να εννοηθεί ότι αυτό είναι σημείο διαφωνίας μαζί του. «Κανένας δεν μου λέει τι θα πρέπει να πουλάμε και τι όχι. Η Τουρκία ήταν σπουδαίος σύμμαχος», είπε. Ενδιαφέρουσα ήταν όμως και η αποστροφή του για το ποια χώρα δεν θα μπορέσει να επιβιώσει χωρίς τις ΗΠΑ. Όπως είπε, αυτή η χώρα είναι το Ισραήλ.

Η συνάντηση με Νετανιάχου

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου θα ενημερώσει τον Αμερικανό πρόεδρο για «νέες πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών» σχετικά με την πρόοδο του Ιράν για την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου και, δη, πυρηνικής βόμβας, μεταφέρει το ίδιο μέσο μεταφοράς. Οι ίδιες πηγές δεν έδωσαν περισσότερες λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των πληροφοριών.

Παράλληλα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναμένεται να εκφράσει την αντίθεσή του στο αμερικανικό αίτημα για αποχώρηση του Ισραήλ από τον Λίβανο και τη Συρία. Επιπλέον, θα ζητήσει από τον Τραμπ να μην εγκρίνει την πώληση μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία. Πριν από την αναχώρησή του, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι στην ατζέντα της συνάντησης με τον Τραμπ θα βρεθούν όλα τα ανοιχτά ζητήματα, με κυριότερο αυτό του Ιράν.

«Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε την ασφάλειά μας και να διευρύνουμε τον κύκλο της ειρήνης γύρω μας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η αποστολή του στην Ουάσινγκτον έχει έναν ξεκάθαρο στόχο: «να διασφαλίσει την ασφάλεια, τη δύναμη και το μέλλον του Ισραήλ». Χαρακτήρισε μάλιστα την όγδοη συνάντησή του με τον Τραμπ κατά τη δεύτερη προεδρική του θητεία ως «τεράστια ευθύνη», τονίζοντας ότι «σε τόσο δύσκολες στιγμές απαιτούνται αποφασιστικότητα και μεγάλη σοφία».

Ισραηλινά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι το ταξίδι οργανώθηκε υπό πρωτοφανή μέτρα μυστικότητας. Η Yedioth Ahronoth σημειώνει ότι το γραφείο του Νετανιάχου εξέδωσε ανακοίνωση περίπου μιάμιση ώρα μετά την απογείωση του αεροσκάφους, ενώ απέφυγε να αποκαλύψει εκ των προτέρων την ώρα και τον τόπο αναχώρησης, καθώς και την προγραμματισμένη ώρα άφιξης στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με στοιχεία ιστοσελίδων παρακολούθησης πτήσεων, το κυβερνητικό αεροσκάφος απογειώθηκε από την αεροπορική βάση Νεβατίμ και όχι από το αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν, που χρησιμοποιείται συνήθως για επίσημες επισκέψεις. Πριν από την αναχώρηση είχαν δοθεί αυστηρές οδηγίες στο προσωπικό του γραφείου του πρωθυπουργού να τηρήσει απόλυτη μυστικότητα, να προσέλθει νωρίς και να μην αποκαλύψει οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με το πρόγραμμα της πτήσης.

Ανακούφιση στις αγορές 

Στις χρηματαγορές μοιάζει να επικρατεί ανακούφιση, ένδειξη των οποίων αποτέλεσε η υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου τις πρώτες πρωινές ώρες: σχεδόν δυο ώρες μετά την έναρξη των συναλλαγών, αυτή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς διεθνώς, έπεφτε σχεδόν 5% γύρω στα 92 δολάρια, ενώ για λίγο έφτασε ακόμη και κάτω από τα 90. Αυτή της αντίστοιχης αμερικανικής ποικιλίας West Texas Intermediate (WTI) υποχωρούσε επίσης, περί τα 84 δολάρια. Καθώς ο πόλεμος οδεύει να συμπληρώσει (σ.σ. αύριο Τρίτη) πέντε μήνες, ο αμερικανικός Τύπος κάνει λόγο για ελλείψεις πυρομαχικών κρίσιμης σημασίας.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας New York Times, η οποία επικαλέστηκε δυο πηγές της ενήμερες σχετικά, η κυβέρνηση Τραμπ ανησυχεί για την μείωση των αποθεμάτων πυρομαχικών για τα αντιαεροπορικά συστήματα Patriot και για άλλα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας που προστατεύουν κράτη της περιοχής.

Ο αμερικανικός στρατός διαθέτει «όλα όσα χρειάζεται για να διεξαγάγει αυτή την εκστρατεία με όλη την απαιτούμενη αποτελεσματικότητα», αντέτεινε ο Μάικ Γουόλτς, προσθέτοντας πως αναπτύσσονται στη Μέση Ανατολή «περαιτέρω πόροι».

Υποστήριξη του Νετανιάχου

Κατά την άποψη της Τεχεράνης, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε «δύσκολη και ασταθή» κατάσταση και πιθανόν αναζητούν «νέα στρατηγική», όπως το έθεσε ο Μοχαμάντ Ακραμινιά. Δυο ημέρες πριν από την επίσκεψη στην Ουάσιγκτον του Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος συνηγορεί πάγια υπέρ σκληρής γραμμής έναντι της Τεχεράνης, ο εκπρόσωπος του στρατού του Ιράν προειδοποίησε τους Αμερικανούς: αν «αφεθούν να εξαπατηθούν ξανά» από τον ισραηλινό πρωθυπουργό και «επιμείνουν να συνεχίσουν τον πόλεμο, ειδικά με αεροπορικά πλήγματα», η σύρραξη «θα επεκταθεί γεωγραφικά».

Ο κ. Νετανιάχου από την πλευρά του είπε πως «υποστηρίζει πλήρως τις προσπάθειες» του Ντόναλντ Τραμπ να βάλει τέλος στις υποτιθέμενες φιλοδοξίες της Τεχεράνης να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο — το Ιράν διαψεύδει εδώ και δεκαετίες πως έχει τέτοια πρόθεση. «Αν μπορούσαμε να καταλήξουμε σε αυτό χωρίς μάχες υψηλής έντασης θα ήταν καλό», δήλωσε χθες στο Fox News.

Στην ιρανική πρωτεύουσα, που γενικά δεν υπέστη βομβαρδισμούς μετά την επανέναρξη των εχθροπραξιών στις αρχές Ιουλίου, η ζωή έμοιαζε να επανέρχεται σε πιο φυσιολογικούς ρυθμούς, με τα παραδοσιακά μποτιλιαρίσματα και τη ζέστη να ταλαιπωρούν τους κατοίκους, διαπίστωσε ομάδα του Γαλλικού Πρακτορείου επιτόπου.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή άρχισε την 28η Φεβρουαρίου, με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν, και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως στην Ισλαμική Δημοκρατία και στον Λίβανο. Κλόνισε επίσης την παγκόσμια οικονομία, λόγω της διακοπής της κυκλοφορίας πλοίων στο στενό του Ορμούζ, ανάμεσα στο Ιράν και την αραβική χερσόνησο, από όπου διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνεται σε παγκόσμια κλίμακα.

Η Τεχεράνη, που έχει κλείσει το θαλάσσιο πέρασμα στρατηγικής σημασίας κι εννοεί να προχωρήσει στην επιβολή τελών διέλευσης παρά την εναντίωση της Ουάσιγκτον, ανακοίνωσε πως διεξήγαγε την Παρασκευή και προχθές Σάββατο νέες συνομιλίες με το Ομάν, στην άλλη όχθη του στενού, για τη μελλοντική διαχείρισή του.

Νέο μέτωπο

Η καταρχήν συμφωνία –το «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ»– που υπέγραψαν τη 17η Ιουνίου η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη και προέβλεπε κύκλο ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών έγινε κομματάκια προτού συμπληρωθεί ένας μήνας αφότου τέθηκε σε εφαρμογή.

Το στενό του Ορμούζ, που άνοιξε για μερικές ημέρες χάρη στη συμφωνία, ανακοινώθηκε από το Ιράν πως είναι εκ νέου κλειστό. Έξι πλοία που προσπάθησαν να το διασχίσουν χωρίς άδεια της Τεχεράνης σταματήθηκαν τις προηγούμενες 24 ώρες, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση. Σε αντίποινα, οι ΗΠΑ επέβαλαν εκ νέου αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο.

Χθες το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Defa Press, ειδικευμένο στις στρατιωτικές υποθέσεις, μετέδωσε –κάτι που αναμεταδόθηκε από άλλα ΜΜΕ– ότι πετρελαιοφόρο δεξαμενόπλοιο χτυπήθηκε από νάρκη, αφού «απέκλινε» από την μόνη πορεία που επιτρέπει η Τεχεράνη, κατά μήκος των ιρανικών ακτών. Η πληροφορία δεν έχει επιβεβαιωθεί από άλλες πηγές μέχρι στιγμής.

Παρότι φάνηκε να αποκαθίσταται σχετική ηρεμία στον Κόλπο για δυο ημέρες εξάλλου, οι εχθροπραξίες εντάθηκαν στο νέο μέτωπο του πολέμου: αυτό στο οποίο αναμετρώνται η Σαουδική Αραβία και οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης, που πρόσκεινται στο Ιράν.

Είναι ο έλεγχος των υεμενίτικων αιθέρων αυτός που αποτέλεσε έναυσμα, τη 13η Ιουλίου: η Τεχεράνη έστειλε στη Σανάα αεροσκάφος με αντιπροσωπεία των ανταρτών χωρίς να ζητήσει άδεια από το Ριάντ, όπως συνηθίζεται τα τελευταία δέκα χρόνια, οδηγώντας σε βομβαρδισμούς αποδοθέντες στο σουνιτικό βασίλειο στο αεροδρόμιο της υεμενίτικης πρωτεύουσας.

Σε αντίποινα, οι Χούθι κήρυξαν ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, έβαλαν στο στόχαστρο πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοιά της και για πρώτη φορά από το 2022 στόχους στην επικράτειά της. Επιτέθηκαν το Σάββατο ιδίως εναντίον πετρελαϊκών εγκαταστάσεων του βασιλείου.