Ιράν: Καταστρέψαμε αμερικανικό αεροσκάφος – Εκρήξεις στο Ορμούζ – Ο Τραμπ πιέζεται να μην συμφωνήσει

Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις πραγματοποίησαν μια επιχείρηση εκτόξευσης πυραύλων από το νότιο τμήμα της χώρας προς «συγκεκριμένους στόχους» μετέδωσε το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars. Το πρακτορείο πρόσθεσε ωστόσο ότι ο προορισμός των πυραύλων «δεν ήταν ακόμη σαφής». Σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim, οι ήχοι που ακούγονται από την πλευρά της θάλασσας προκαλούνται από ανταλλαγή πυρών, σε ένδειξη προειδοποίησης προς πλοία στα Στενά του Ορμούζ.

Την ίδια ώρα, ένα «θρίλερ» είναι σε εξέλιξη, με την συμφωνία ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν καθώς ο Τραμπ φέρεται να δέχεται πιέσεις να μην υπογράψει.

Διπλωματικό θρίλερ 

Προηγουμένως, έγινε γνωστό ότι Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές κατέληξαν σε συμφωνία για ένα μνημόνιο κατανόησης διάρκειας 60 ημερών, με στόχο την παράταση της εκεχειρίας και την έναρξη διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Ωστόσο, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Axios, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ακόμη δώσει την τελική του έγκριση και μάλιστα πιέζεται να μη ν συμφωνήσει.

Όπως αναφέρει το Axios η υπογραφή του μνημονίου θα αποτελούσε τη σημαντικότερη διπλωματική πρόοδο από την έναρξη του πολέμου. Παρ’ όλα αυτά, μια οριστική συμφωνία που θα καλύπτει τις απαιτήσεις του Αμερικανού προέδρου για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα απαιτήσει περαιτέρω και εντατικές διαπραγματεύσεις.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι βασικοί όροι της συμφωνίας είχαν σε μεγάλο βαθμό οριστικοποιηθεί μέχρι την Τρίτη, ωστόσο και οι δύο πλευρές έπρεπε να λάβουν έγκριση από την ανώτατη πολιτική ηγεσία τους. Οι ίδιες πηγές υποστήριξαν ότι η ιρανική πλευρά επέστρεψε αργότερα δηλώνοντας πως είχε εξασφαλίσει τις απαραίτητες εγκρίσεις και ήταν έτοιμη να υπογράψει. Το Ιράν, πάντως, δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως αυτή την πληροφορία.

Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές ενημέρωσαν τον Τραμπ για τις λεπτομέρειες της τελικής συμφωνίας, με τον ίδιο να ζητά μερικές ημέρες για να αποφασίσει. «Ο πρόεδρος ενημέρωσε τους μεσολαβητές ότι θέλει λίγες ημέρες για να το σκεφτεί», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος, κάτι που αναφέρει και το Axios που επικαλείται διπλωματικές πηγές από τον Λευκό Οίκο.

Υπενθυμίζεται ότι ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του είχαν θεωρήσει και σε προηγούμενα στάδια του πολέμου πως βρίσκονταν κοντά σε συμφωνία, χωρίς όμως να υπάρξει τελικά αποτέλεσμα. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το 60ήμερο μνημόνιο θα προβλέπει ότι η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ θα είναι «απεριόριστη». Όπως διευκρίνισε ένας αξιωματούχος, αυτό σημαίνει ότι δεν θα επιβάλλονται διόδια ούτε θα υπάρχουν παρενοχλήσεις πλοίων, ενώ το Ιράν θα πρέπει να απομακρύνει όλες τις νάρκες από τα στενά εντός 30 ημερών. Παράλληλα, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός θα αρθεί σταδιακά, ανάλογα με την αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας.

Το μνημόνιο θα περιλαμβάνει επίσης δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Επιπλέον, θα ορίζει πως τα πρώτα ζητήματα που θα συζητηθούν κατά τη διάρκεια του 60ήμερου διαστήματος αφορούν τη διαχείριση και απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, καθώς και το θέμα του εμπλουτισμού ουρανίου. Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα δεσμευτούν να συζητήσουν την άρση κυρώσεων και την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.

Προειδοποιήσεις από το Ιράν

Το επίλεκτο ιρανικό Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) προειδοποίησε την Πέμπτη  ότι «δεν θα υπάρξει ειρήνη στη Μέση Ανατολή, εκτός αν το Ισραήλ καταστραφεί». «Εκτός αν αυτό το κακό καθεστώς που σκοτώνει παιδιά εξαλειφθεί από προσώπου γης, η περιοχή της Δυτικής Ασίας δεν θα βρει ειρήνη», ανέφερε το IRGC σε δήλωσή του.

Η στρατιωτική οργάνωση έκανε αναφορά επίσης στα ειρηνευτικά σχέδια που πρότεινε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τον οποίο χαρακτήρισε «κακό και τζογαδόρο», υποστηρίζοντας ότι τα σχέδια αυτά δεν οδηγούν σε «τίποτα άλλο παρά θάνατο, δολοφονίες και τρόμο».

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Μοτζταμπά Χαμενεΐ δήλωσε από την πλευρά του σήμερα ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιδιώκουν να «γονατίσουν τη χώρα» μετά τις πρόσφατες εχθροπραξίες ανάμεσα στις δύο χώρες και το Ιράν, που είναι οι πιο σοβαρές αφότου τέθηκε σε ισχύ κατάπαυση του πυρός στις 8 Απριλίου.

«Το τυφλό σχέδιο του εχθρού, μετά τον πόλεμο που επιβλήθηκε, τις οικονομικές πιέσεις, τις πολιτικές επιθέσεις και την προπαγάνδα, είναι να δημιουργήσει διχασμό και καταστροφή ώστε να αντισταθμίσει τις στρατιωτικές ήττες του και να γονατίσει το έθνος», ανέφερε ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, σύμφωνα με γραπτή δήλωση που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση. Στο μήνυμα αυτό, που μεταδόθηκε με την ευκαιρία της επετείου του ιρανικού κοινοβουλίου, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν κάλεσε γι΄άλλη μια φορά σε εθνική ενότητα και «συνοχή» των Ιρανών.

Ο 56χρονος Μοζταμπά Χαμενεΐ, διαδέχθηκε τον πατέρα του Αγατολάχ Αλί Χαμενεϊ που σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα των πληγμάτων των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, τα οποία προκάλεσαν αντίποινα της Τεχεράνης σε όλη την περιοχή. Ο ίδιος, που τραυματίστηκε στη διάρκεια αυτών των πληγμάτων, δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τότε. Υπέστη «επιφανειακά τραύματα στο πρόσωπο, στο κεφάλι και στα πόδια», δήλωσε τη Δευτέρα, 25 Μαΐου, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Υγείας. Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε στις 13 Απριλίου ότι «έχει τραυματιστεί και πιθανότατα έχει παραμορφωθεί».

Μέσα σε αυτό το κλίμα έντασης, το υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν ανακοίνωσε ότι ο υπουργός Εξωτερικών Ισάκ Νταρ θα επισκεφθεί αύριο την Ουάσινγκτον, όπου θα συναντηθεί με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι δύο πλευρές θα εξετάσουν τις διμερείς σχέσεις αλλά και τις περιφερειακές εξελίξεις, ενώ το Ισλαμαμπάντ επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο στις προσπάθειες για μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία που θα τερματίσει τον πόλεμο ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν.

Tην οργή του Ιράν έχει προκαλέσει η ραγδαία κλιμάκωση των ισραηλινών πληγμάτων στον Λίβανο, παρά την κατάπαυση του πυρός θεωρητικά σε ισχύ από τη 17η Απριλίου. Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν τις πρώτες πρωινές ώρες ότι έπληξαν θέσεις του σιιτικού κινήματος Χεζμπολάχ, που πρόσκειται στην Τεχεράνη, στην πόλη της Τύρου, στον νότο, μια ημέρα αφού διεμήνυσαν πως πλέον θεωρούν «εμπόλεμη ζώνη» ολόκληρο τον νότιο Λίβανο, από τα σύνορα ως τη νότια όχθη του ποταμού Ζαχράνι, κάπου 40 χιλιόμετρα από τη μεθόριο Ισραήλ-Λιβάνου.

Την ίδια στιγμή, οι επιθέσεις των προηγούμενων ωρών στον Λίβανο εξελίχθηκαν σε λουτρό αίματος, με τουλάχιστον 34 νεκρούς και 77 τραυματίες μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο. Ανάμεσα στα θύματα βρίσκεται και μια εξαμελής οικογένεια, συμπεριλαμβανομένων δύο μικρών παιδιών, η οποία ξεκληρίστηκε στην πόλη Αντλούν, όταν το σπίτι τους χτυπήθηκε την ώρα που προσπαθούσαν να διαφύγουν από τις εμπόλεμες ζώνες. Σφοδρά πλήγματα δέχθηκαν επίσης η Τύρος και η Σιδώνα, με τους κατοίκους να ξυπνούν μέσα στα συντρίμμια των κατεστραμμένων σπιτιών τους.

Καταδίκη των πληγμάτων στο Κουβέιτ

Το Κουβέιτ καταδίκασε, στο μεταξύ, τις επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο έδαφός του, χαρακτηρίζοντάς τες «επικίνδυνη κλιμάκωση» και «κατάφωρη παραβίαση της κυριαρχίας και της ασφάλειας» της χώρας. Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο Εξωτερικών του Κουβέιτ ζήτησε από την Τεχεράνη να σταματήσει «άμεσα και άνευ όρων» τις επιθέσεις, υπογραμμίζοντας ότι θεωρεί το Ιράν πλήρως υπεύθυνο. Την επίθεση στην αμερικανική βάση αναγνώρισε και η CENTCOM, κάνοντας λόγο για «παραβίαση των όρων της εκεχειρίας».

Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία καταδίκασαν την πυραυλική επίθεση εναντίον αμερικανικής αεροπορικής βάσης στο Κουβέιτ. Σε ανακοινώσεις τους, τα υπουργεία Εξωτερικών των χωρών αυτών χαρακτήρισαν την επίθεση «κατάφωρη παραβίαση» της κυριαρχίας του Κουβέιτ και εξέφρασαν «πλήρη αλληλεγγύη» προς τη χώρα. Εκτός του Κουβέιτ, τα Εμιράτα ήταν η μόνη χώρα που κατονόμασε ευθέως το Ιράν ως υπεύθυνο για τις «τρομοκρατικές επιθέσεις».

Ο γενικός γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), Τζάσεμ Μοχάμεντ αλ-Μπουντάιουι, καταδίκασε επίσης τις επιθέσεις, δηλώνοντας ότι αποτελούν «κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου, του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και των αρχών καλής γειτονίας». «Οι χώρες του GCC στηρίζουν πλήρως το Κουβέιτ σε όλα τα μέτρα που λαμβάνει για τη διατήρηση της ασφάλειας και της σταθερότητάς του», ανέφερε η σχετική ανακοίνωση.

To χρονικό των επιθέσεων

Οι Ενοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ κατέρριψαν τέσσερα ιρανικά μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα και βομβάρδισαν βάση στο νότιο τμήμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας τη νύχτα της Τετάρτης προς Πέμπτη, οδηγώντας σε αντίποινα της Τεχεράνης, που έβαλε στο στόχαστρο αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση, σε αυτές που αποτελούν τις πιο σοβαρές συγκρούσεις ανάμεσά τους αφότου τέθηκε σε ισχύ κατάπαυση του πυρός την 8η Απριλίου.

Τέσσερα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα εφόρμησης, που κρίθηκε ότι «ήγειραν απειλή στα Στενά του Ορμούζ», καταστράφηκαν, είπε υπό τον όρο να μην κατονομαστεί αμερικανός αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι επλήγη «σταθμός ελέγχου στο έδαφος στην Μπαντάρ Αμπάς» από όπου υπήρχε κίνδυνος να εξαπολυθεί «πέμπτο». «Οι ενέργειες αυτές ήταν μετρημένες, αποκλειστικά αμυντικές και διεξήχθησαν με σκοπό να διατηρηθεί η κατάπαυση του πυρός», υποστήριξε η πηγή αυτή.

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν νωρίτερα ότι σημειώθηκαν τρεις εκρήξεις κοντά στην Μπαντάρ Αμπάς, την πρωτεύουσα της επαρχίας Ορμουζγκάν, όπου βρίσκεται σημαντικό λιμάνι στο στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ, περί τη 01:30 (σ.σ. τοπική ώρα· 01:00 ώρα Ελλάδας).

Σε αντίποινα, οι Φρουροί της Επανάστασης–ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας–ανακοίνωσαν σήμερα ότι στοχοποίησαν αμερικανική βάση. Δεν ξεκαθάρισαν ποια, όμως οι ένοπλες δυνάμεις του Κουβέιτ ανέφεραν τις πρώτες πρωινές ώρες ότι επιχειρούσαν για να αποκρούσουν επιθέσεις «με εχθρικούς πυραύλους και drones».

Ακόμη, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις ανέφεραν ότι άνοιξαν πυρ προειδοποιητικά προς την κατεύθυνση τεσσάρων πλοίων που αποπειράθηκαν να διασχίσουν το στενό του Ορμούζ, μετέδωσε η κρατική ραδιοφωνία και τηλεόραση IRIB. Η πηγή αυτή, που επικαλέστηκε Ιρανό αξιωματικό, δεν ξεκαθάρισε ούτε τους τύπους, ούτε τις εθνικότητες των πλοίων.

Τα επεισόδια αυτά είναι τα σοβαρότερα αφότου τέθηκε σε εφαρμογή ανακωχή, την 8η Απριλίου, έπειτα από έναν μήνα και πλέον πολέμου, αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών και ιρανικών πληγμάτων αντιποίνων με χιλιάδες νεκρούς, πάνω απ’ όλα στο Ιράν και στον Λίβανο.

Οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στο Ιράν και στις ΗΠΑ για να τερματιστεί ο πόλεμος αποδεικνύονται δύσκολες, ενώ τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν de facto κλειδωμένα από το Ιράν, κάτι που ανέβασε ξανά τις τιμές του μαύρου χρυσού και κλονίζει την παγκόσμια οικονομία. Χθες ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ επέσεισε, για άλλη μια φορά, την απειλή να διατάξει να ξαναρχίσουν οι εχθροπραξίες.

Το Ιράν, υποστήριξε, «θέλει πάρα πολύ να κλείσουμε συμφωνία» αλλά «ως τώρα δεν έχει φτάσει» εκεί που περιμένει, «δεν είμαστε ικανοποιημένοι» με την πρότασή της, συμπληρώνοντας ωστόσο ότι οπωσδήποτε «θα είμαστε» στο τέλος. Ή «θα πάμε να τελειώσουμε τη δουλειά», απείλησε, σύμφωνα με το βίντεο μέρους του υπουργικού συμβουλίου του (από το ένατο λεπτό κ.ε.) που δημοσιοποίησαν οι υπηρεσίες του στον Λευκό Οίκο. Στις πρωινές συναλλαγές στην Ασία, η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αργού αναφοράς στις διεθνείς αγορές, κατέγραφε άνοδο σχεδόν 2% στα 96,13 δολάρια, αυτή του West Texas Intermediate (WTI) 1,75%, στα 90,23.

«Από το κακό στο χειρότερο»

Στο Ιράν, η πρόσβαση στο διαδίκτυο αποκαταστάθηκε εν μέρει έπειτα από σχεδόν τρεις μήνες. Οι συνδέσεις ωστόσο έχουν διαλείψεις, η πρόσβαση μέσω κινητών τηλεφώνων είναι στις περισσότερες περιπτώσεις κομμένη, πολλοί ιστότοποι αποκλεισμένοι και εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων δύσκολα προσπελάσιμες.

«Δεν είναι ευτυχία ή χαρά (σ.σ. αυτό που αισθάνεται), έχω απλά την αίσθηση ότι πάμε από το κακό στο χειρότερο», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Μπαχάρα, 32 ετών, διατροφολόγος στην Τεχεράνη.

«Αναρωτιόμαστε καθημερινά: ‘Θα γίνουν πυραυλικά πλήγματα απόψε;’», ανέφερε ο Αμίρ, μηχανικός λογισμικού, 27 ετών, που ζει επίσης στην ιρανική πρωτεύουσα. Το Ιράν ανέφερε χθες πως όδευε να οριστικοποιήσει συμφωνία-πλαίσιο 14 σημείων με τις ΗΠΑ, με την προτεραιότητα να δίνεται στον τερματισμό του πολέμου «σε όλα τα μέτωπα», συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Ο Λευκός Οίκος αντέδρασε μιλώντας για «μύθευμα» της άλλης πλευράς.

Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, το πρωτόκολλο υπό διαπραγμάτευση περιέχει ιδίως τη δέσμευση των ΗΠΑ να προχωρήσουν στην άρση του αποκλεισμού των λιμανιών της χώρας σε αντάλλαγμα για την αποκατάσταση της εμπορικής κίνησης στο στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνονται σε διεθνή κλίμακα.

Χθες το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε την επιβολή κυρώσεων σε βάρος της νεοσύστατης ιρανικής Αρχής Στενού του Περσικού Κόλπου, φορέα που μόλις ίδρυσε η Τεχεράνη για την είσπραξη τελών διέλευσης από το στενό. Η Τεχεράνη επιδιώξει να εξασφαλίσει επίσης την αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων που έχουν παγώσει στο εξωτερικό, με το μισό από το ποσό αυτό να τίθεται στη διάθεσή τους «μόλις ανακοινωθεί το πρωτόκολλο συμφωνίας», σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων ISNA.

Πρόκειται για ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα στις συνομιλίες, μαζί με το πρόγραμμα ενέργειας της Ισλαμικής Δημοκρατίας, που η Τεχεράνη θέλει να τεθεί στο τραπέζι σε δεύτερο χρόνο. Η τύχη του αποθέματος κάπου 400 κιλών εμπλουτισμένου κατά υψηλό ποσοστό ουρανίου που διαθέτει η Ισλαμική Δημοκρατία παραμένει αβέβαιη από τον περασμένο Ιούνιο. Η Ουάσιγκτον απαιτεί να της παραδοθεί ή να καταστραφεί κι ερίζει πως είναι στοιχείο-κλειδί της προσπάθειας του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Η Τεχεράνη διαψεύδει επί δεκαετίες πως είχε ποτέ πρόθεση να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο.