Οι τέσσερεις επίδοξοι διάδοχοι του Ερντογάν

Στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος διαμορφώνονται τέσσερα διακριτά στρατόπεδα, τα οποία ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπα στη μάχη για την εξουσία. Οι ενδείξεις ότι η διαδοχή Ερντογάν δεν θα αποτελέσει μια ομαλή διαδικασία έχουν γίνει πλέον περισσότερο εμφανείς. Ήδη από τις αρχές του 2026 φαινόταν ότι η χρονιά θα σημαδευόταν από παρασκηνιακές επιχειρήσεις στο εσωτερικό του AKP, με στόχο την εξουδετέρωση εσωτερικών απειλών και την αναδιάταξη των συσχετισμών ενόψει της επόμενης πολιτικής περιόδου.

Η πρώτη χαρακτηριστική υπόθεση ήταν η κατάσχεση της Can Holding, στις 11 Σεπτεμβρίου 2025. Ο όμιλος, στον οποίο ανήκαν μεταξύ άλλων τα Habertürk, Show TV, Bloomberg HT, Doğa Kolejleri και το Πανεπιστήμιο Bilgi , διέθετε συνολικά 121 εταιρείες. Η επιχείρηση ερμηνεύτηκε ως αναμέτρηση ισχύος στο εσωτερικό της κυβέρνησης.

Ιδιαίτερη σημασία είχε η κατάθεση του ιδιοκτήτη του ομίλου, Κεμάλ Τζαν, ο οποίος υποστήριξε ότι οι εξαγορές των τελευταίων ετών είχαν πραγματοποιηθεί, κατόπιν υποδείξεων «ανώτατων κρατικών αξιωματούχων». Δεν διευκρινίστηκε, ωστόσο, ποιοι ήταν αυτοί. Η αναφορά θεωρήθηκε από πολιτικούς κύκλους της Άγκυρας πιθανό μήνυμα προς συγκεκριμένα κέντρα εξουσίας: Η κυβέρνηση γνώριζε ποιοι επιχειρούσαν να αποκτήσουν επιρροή στα μέσα ενημέρωσης και στο επιχειρηματικό πεδίο.

Ακολούθησε, στις 9 Δεκεμβρίου 2025, η σύλληψη του πρώην διευθυντή ειδήσεων του Habertürk, Μεχμέτ Ακίφ Ερσόι, στο πλαίσιο έρευνας για ναρκωτικά. Ο Ερσόι παραμένει προφυλακισμένος. Σύμφωνα με τις συζητήσεις που έγιναν τότε στην Άγκυρα, η σύλληψή του ερμηνεύτηκε και ως μήνυμα προς εκείνους που είχαν συμβάλει στην τοποθέτησή του. Παρότι δεν αναφέρονταν συγκεκριμένα ονόματα, οι υπαινιγμοί κατευθύνονταν προς τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν.

Το σκάνδαλο και οι συγκρούσεις στο ΑΚΡ

Το φθινόπωρο του 2026, στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον το σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων. Ορισμένοι πολιτικοί στην Άγκυρα, μεταξύ των οποίων και στελέχη του AKP, εκτιμούν ότι η κρίση μπορεί να αποτελεί εσωτερική απόπειρα πλήγματος κατά του ίδιου του Ερντογάν.

Στην υπόθεση επανήλθε και το όνομα του Φουρκάν Τορλάκ. Ο Τορλάκ είχε διατελέσει επί χρόνια σύμβουλος του εκπροσώπου Τύπου του AKP, Ομέρ Τσελίκ, και στη συνέχεια επικεφαλής του Κέντρου Καταπολέμησης της Παραπληροφόρησης της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της Προεδρίας.

Παραιτήθηκε όταν το όνομά του αναφέρθηκε στην έρευνα για τα ναρκωτικά, αλλά αργότερα ανέλαβε καθήκοντα συντονιστή επικοινωνίας του υπουργού Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ. Κατά τη διάρκεια της κρίσης με τα επενδυτικά κεφάλαια απομακρύνθηκε από τη θέση του, αφού καταγγέλθηκε στον πρόεδρο ως υπεύθυνος για διαρροές που αφορούσαν στελέχη του AKP.

Η διαδοχή που κανείς δεν συζητά…

Η συζήτηση για την πολιτική διάρκεια του φαινομένου Ερντογάν παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα στην Άγκυρα. Ο Τούρκος πρόεδρος δεν έχει κρύψει ότι επιθυμεί να παραμείνει στην εξουσία, όσο του το επιτρέπει η υγεία του, αντιμετωπίζοντας την πολιτική ως αποστολή που πρέπει να συνεχιστεί μέχρι την τελευταία στιγμή.

Τα στελέχη του AKP, ωστόσο, γνωρίζουν ότι κάποια στιγμή θα βρεθούν αντιμέτωπα με το ζήτημα της επόμενης ημέρας. Πρόκειται για ένα θέμα που αποφεύγεται στις δημόσιες συζητήσεις και περιορίζεται σε ιδιωτικούς πολιτικούς κύκλους. Ένα μεγάλο μέρος του κόμματος εξακολουθεί να θεωρεί απαραίτητη την παρουσία του Ερντογάν για ακόμη μία περίοδο και δεν είναι ούτε έτοιμο ούτε πρόθυμο να συζητήσει την απουσία του.

Στο παρελθόν, η ανάδειξη πολιτικών προσώπων όπως ο Σουλεϊμάν Σοϊλού, ο Χουλουσί Ακάρ και ο γαμπρός του προέδρου, Μπεράτ Αλμπαϊράκ, είχε τροφοδοτήσει εκτιμήσεις ότι προετοιμάζονταν για το μέλλον. Ο Ερντογάν, όμως, φρόντισε στη συνέχεια να εξισώσει τους ισχυρούς υπουργούς, αναθέτοντάς τους κοινοβουλευτικές θέσεις και υπενθυμίζοντας ποιος διατηρεί τον τελικό έλεγχο. Ακόμη και ο Σοϊλού, του οποίου οι ηγετικές φιλοδοξίες έχουν κατά καιρούς συζητηθεί, έχει επανειλημμένα επιχειρήσει να απομακρύνει τέτοιες εντυπώσεις, δηλώνοντας πρόσφατα ότι διανύει την τελευταία του περίοδο.

Ο Μπιλάλ Ερντογάν και η οικογενειακή διαδοχή

Στα τέλη του 2025, ιδιαίτερα μετά την επιχείρηση στο Habertürk, ο γιος του προέδρου, Μπιλάλ Ερντογάν, έγινε περισσότερο ορατός στη δημόσια ζωή. Αυτό προκάλεσε εκτιμήσεις ότι ο πατέρας του τον προετοιμάζει ως διάδοχό του. Η προβολή του, ωστόσο, περιορίστηκε σταδιακά.

Για ορισμένα στελέχη του AKP, η ανάδειξή του αποτελούσε καθησυχαστική προοπτική: Μια μετάβαση από τον πατέρα στον γιο θα μπορούσε να διατηρήσει την πολιτική επιρροή του ονόματος Ερντογάν χωρίς εσωτερικές συγκρούσεις. Άλλοι εκτιμούν ότι ο πρόεδρος τον έφερε στο προσκήνιο για να περιορίσει τις φιλοδοξίες όσων σκέφτονται τη διαδοχή ή για να διαπιστώσει ποιοι θα τον υποστήριζαν. Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι έχει αποφασιστεί μια τέτοια εξέλιξη.

Τα τέσσερα στρατόπεδα στο AKP

Σύμφωνα με αναλυτές, στο κυβερνών κόμμα διαμορφώνονται τέσσερα πιθανά στρατόπεδα για την επόμενη ημέρα. Αρχικά, η σύγκρουση ενδέχεται να διεξαχθεί μεταξύ συμμαχιών και στη συνέχεια να μεταφερθεί στο εσωτερικό τους. Το AKP, άλλωστε, ιδρύθηκε ως συμμαχία διαφορετικών πολιτικών προσωπικοτήτων, όπως ο Ερντογάν, ο Αμπντουλάχ Γκιουλ, ο Μπουλέντ Αρίντς και ο Αμπντουλατίφ Σενέρ. Σήμερα, από εκείνη την αρχική ομάδα, έχει απομείνει μόνο ο Ερντογάν.

Πρώτο στρατόπεδο είναι η οικογένεια. Τρεις είναι οι βασικοί εκπρόσωποί του: O Μπιλάλ Ερντογάν, ο Μπεράτ Αλμπαϊράκ και ο Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ. Ο Αλμπαϊράκ θεωρούνταν για χρόνια πιθανός διάδοχος, έχοντας αναλάβει διαδοχικά τα υπουργεία Ενέργειας και Οικονομικών. Παρά την επιρροή που απέκτησε στη γραφειοκρατία και στο κόμμα, δεν κατάφερε να δημιουργήσει ευρύτερη πολιτική συμπάθεια. Μετά την αποχώρησή του από την κυβέρνηση παρέμεινε για χρόνια μακριά από τη δημόσια σκηνή.

Το όνομά του επανήλθε στην επικαιρότητα εξαιτίας των αναφορών ότι ορισμένοι από τους γραφειοκράτες που εμπλέκονται στο σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων είχαν διοριστεί επί υπουργικής θητείας του. Ο ίδιος αντιμετώπισε την κρίση ως συνωμοσία με στόχο τον Ερντογάν και αντέδρασε δημόσια, μέσω ανακοίνωσης του δικηγόρου του.

Από την πλευρά του, ο Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ διαθέτει ισχυρό οικονομικό και τεχνολογικό υπόβαθρο μέσω της Baykar, την οποία ανέπτυξε μαζί με τον αδελφό του Χαλούκ. Έχει αποκτήσει δημοτικότητα, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων, και επιρροή στον χώρο της αμυντικής βιομηχανίας. Ωστόσο, η επιχειρηματική επιτυχία και η δημόσια αναγνωρισιμότητα δεν συνεπάγονται αυτομάτως πολιτική ηγετική ικανότητα. Δεν είναι επίσης σαφές πώς θα διαμορφωθούν οι σχέσεις μεταξύ των τριών μελών της οικογένειας.

Δεύτερο στρατόπεδο: Οι εκπρόσωποι της “Milli Görüş”

Σε αυτή την ομάδα εντάσσονται πρόσωπα όπως ο Νουμάν Κουρτουλμούς, ο Μουσταφά Σεντόπ, ο Αμπντουλχαμίτ Γκιουλ και ο Γιουσούφ Τεκίν. Παρότι ο Ερντογάν είχε δηλώσει ότι εγκατέλειψε την ισλαμική-πολιτική παράδοση της “Milli Görüş” (“Εθνική Άποψη”) τα συγκεκριμένα στελέχη αποτελούν τον σκληρό πυρήνα του κόμματος.

Έχουν κοινές πολιτικές και ιδεολογικές αναφορές, γνωρίζουν τους μηχανισμούς του κόμματος και μπορούν να αξιοποιήσουν εργαλεία όπως το δίκαιο, η στρατηγική και η διπλωματία. Στο στρατόπεδο αυτό θα μπορούσαν να βρουν θέση και άλλες πολιτικές τάσεις, μεταξύ των οποίων οι εθνικιστές.

Τρίτο στρατόπεδο: Οι “ελίτ του Φιντάν”

Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δεν έχει εκφράσει δημόσια φιλοδοξίες για την επόμενη ημέρα, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να τερματίσει πρόωρα την πολιτική του πορεία. Ωστόσο, στην Άγκυρα θεωρείται από πολλούς ισχυρός υποψήφιος για τη διαδοχή, λόγω των θέσεων που έχει αναλάβει στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.

Στον στενό κύκλο του αναφέρονται ο αντιπρόεδρος του AKP Εφκάν Αλά, ο Μουτζαχίτ Αρσλάν και ο εκπρόσωπος του κόμματος, Ομέρ Τσελίκ. Ορισμένοι προσθέτουν τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Τζεβντέτ Γιλμάζ και τον επικεφαλής της MİT Ιμπραήμ Καλίν. Η ομάδα αυτή έχει καταφέρει να αποκτήσει επιρροή σε κρίσιμες κρατικές θέσεις, από την ασφάλεια και τις υπηρεσίες πληροφοριών έως το υπουργείο Εξωτερικών και τις νομαρχίες.

Το βασικό της πλεονέκτημα έναντι των άλλων στρατοπέδων είναι η διεθνής αναγνωρισιμότητα. Ωστόσο, υπάρχει σημαντική απόσταση ανάμεσα σε αυτή την ομάδα και στα παραδοσιακά κομματικά στελέχη που έχουν διαμορφωθεί μέσα από την κομματική δράση και την παρουσία τους στη βάση.

Τέταρτο στρατόπεδο: Εκείνοι που θα επιλέξουν πλευρά

Πρόκειται για στελέχη που θα περιμένουν να δουν πώς θα εξελιχθεί η αναμέτρηση ανάμεσα στις τρεις βασικές ομάδες και τον ίδιο τον Ερντογάν, προτού αποφασίσουν πού θα σταθούν. Μπορεί να μην αποτελούν ενιαία και συγκροτημένη ομάδα, αλλά η υποστήριξή τους σε κρίσιμες στιγμές θα μπορούσε να επηρεάσει την έκβαση της μάχης.

Η μάχη δεν αφορά μόνο την προεδρία

Η συζήτηση για τη μετά Ερντογάν εποχή επικεντρώνεται κυρίως στην προεδρία της Δημοκρατίας, καθώς το σύστημα συγκεντρώνει εκτεταμένες εξουσίες στο πρόσωπο του προέδρου. Ωστόσο, η κατάκτηση της προεδρίας δεν αρκεί. Για να ασκήσει κάποιος αποτελεσματικά πολιτική και να διαθέτει ισχυρή παρουσία στην Εθνοσυνέλευση, χρειάζεται και τον έλεγχο ενός κόμματος.

Γι’ αυτό ιδιαίτερη σημασία θα έχει και η διεκδίκηση της ηγεσίας του AKP μέσω του κομματικού συνεδρίου. Μετά το σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων, πολλά στελέχη θεωρούν ότι ο Ερντογάν πρέπει να προχωρήσει σε απομάκρυνση των υπεύθυνων γραφειοκρατών, κυβερνητικό ανασχηματισμό και σύγκληση συνεδρίου. Μέχρι στιγμής, έχει περιοριστεί σε ορισμένες αλλαγές στη γραφειοκρατία.

Η πρόσφατη δήλωση του υπουργού Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ, στις 3 Νοεμβρίου, περί εγκληματικής δομής που περιλαμβάνει ανώτατα στελέχη της χρηματοοικονομικής γραφειοκρατίας, ενίσχυσε τις ανησυχίες. Το ερώτημα είναι εάν η υπόθεση θα συνδεθεί τελικά και με καταγγελίες περί απόπειρας πλήγματος κατά του ίδιου του προέδρου. Ο χρόνος ενός ενδεχόμενου κυβερνητικού ανασχηματισμού παραμένει αβέβαιος, αλλά θα μπορούσε να δώσει σημαντικές ενδείξεις για τους μελλοντικούς συσχετισμούς. Ακόμη σημαντικότερο, ωστόσο, θεωρείται το κομματικό συνέδριο.

Οι ενδείξεις ότι η επόμενη ημέρα του Ερντογάν δεν θα σχεδιαστεί χωρίς συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο ξεκάθαρες. Και η κρίση των επενδυτικών κεφαλαίων έφερε αυτές τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις στην επιφάνεια.