Όταν η Ουάσιγκτον εργαλειοποιούσε τα ναρκωτικά στην Λατινική Αμερική

Αν θυμηθούμε την σκηνή, παρόντες στην συζήτηση είναι ο υπουργός Άμυνας της Βολιβίας, ο Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων και ένας Αμερικανός αξιωματούχος! Η σκηνή από την κλασική αυτή ταινία του 1983, θα μπορούσε να αποτελούσε προϊόν μυθοπλασίας, αν δεν είχε προηγηθεί το “πραξικόπημα της κοκαΐνης” το 1980, υπό τον στρατηγό Λουίς Γκαρσία Μέσα. Επρόκειτο για μία στυγνή λατινοαμερικανική χούντα που, εκτός από την CIA, είχε την υποστήριξη των μεγαλύτερων εμπόρων ναρκωτικών της Λατινικής Αμερικής, σε σημείο που ο υπουργός Εσωτερικών της, αποκαλούνταν… «υπουργός κοκαΐνης»!

Με τον Τραμπ να κηρύσσει τον δικό του “πόλεμο κατά των ναρκωτικών” και να πραγματοποιεί την πρώτη αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στην Λατινική Αμερική από το 1989 – και πάλι ναρκο-πόλεμος, τότε κατά του Εμανουέλ Νοριέγκα στον Παναμά, ενός παλιού γνώριμου της CIA – οι “ναρκω-πόλεμοι” έρχονται και πάλι στο προσκήνιο στην Λατινική Αμερική. Βεβαίως και προ των εξελίξεων στην Βενεζουέλα, η δράση των καρτέλ σε χώρες όπως το Μεξικό ή το Εκουαδόρ είχε λάβει ανοιχτά πολεμική διάσταση.

«Δεν έγινε για τα ναρκωτικά, αλλά για το πετρέλαιο και την αλλαγή καθεστώτος», είπε η βουλευτής των Δημοκρατικών και άτυπη επικεφαλής της πανίσχυρης αριστερής πτέρυγας του κόμματος, Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, κατηγορώντας τον Τραμπ για «υποκρισία», υπενθυμίζοντας πως έδωσε χάρη σε έναν από τους μεγαλύτερους εμπόρους ναρκωτικών της Λατινικής Αμερικής. Η Κορτέζ εμμέσως αναφέρονταν στον πρώην πρόεδρο της Ονδούρας, τον Χουάν Ορλάντο Ερνάντες, που ήταν προφυλακισμένος στις ΗΠΑ για εμπόριο κοκαΐνης και απελευθερώθηκε ως… θύμα πολιτικής δίωξης του Μπάιντεν! Πρόκειται για τον άνθρωπο που στήριξαν οι Αμερικανοί το 2009 στο αναίμακτο πραξικόπημα, που είχε οδηγήσει στην καθαίρεση του τότε αριστερού ηγέτη της χώρας Σελάγια, επί… Ομπάμα!

Ο Τραμπ έβαλε λυτούς και δεμένους και κατάφερε να επικρατήσει εκλογικά η Δεξιά στην Ονδούρα – έστω και οριακά και εν μέσω πολλών κατηγοριών για νοθεία, πολύ σοβαρότερων από αυτές του Τραμπ, όταν αμφισβητούσε την ήττα του από τον Μπάιντεν – ακολουθώντας ένα κύμα Δεξιάς παλινόρθωσης που παρατηρείται σε μία σειρά από λατινοαμερικανικές χώρες, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την Χιλή, όπου τις προεδρικές εκλογές κέρδισε ένας ακραιφνής θαυμαστής του δικτάτορα Πινοσέτ.

Ναρκοβαρώνοι υπουργοί

Η υπόθεση Ερνάντες θυμίζει ότι αναμιγμένοι στο εμπόριο ναρκωτικών δεν υπήρξαν μόνο “αριστεροί ή λαϊκιστές δικτάτορες”, κατά την ρητορική του συρμού που βλέπουμε να ανθεί στα social, αλλά οι ίδιοι οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην Λατινική Αμερική. Δεν αναφερόμαστε μόνο σε παλιές ιστορίες από τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου! Δεν υπάρχει πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα από την σύλληψη το 2021 του πρώην υπουργού Άμυνας και στρατηγού του μεξικανικού στρατού Σαλβαδόρ Σιενφουέγιος, ο οποίος δεν αποκλείεται να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για κάποιο νέο “hit” του Netflix, εφάμιλλο του “Narcos”!

Ο Σιενφουέγιος φέρεται να πουλούσε “προστασία” στο πανίσχυρο καρτέλ του Μπετράν Λέϊβα, παρέχοντας του πληροφορίες για τις κινήσεις των αμερικανικών αρχών, ακόμα και οχήματα του μεξικανικού στρατού προς χρήση των διακινητών του! Ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης του Μεξικού είχε αναφερθεί και στις ευθύνες της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών (DEA) των ΗΠΑ. Είχε επισημάνει δηκτικά πως για χρόνια οι Αμερικανοί συνεργαζόντουσαν με τον Σιενφουέγιος, ο οποίος είχε μετατραπεί στον αγαπημένο “padrino” των μεξικανικών καρτέλ, κάτω από την μύτη των ίδιων των πρακτόρων της DEA!

Πάντως, σε αντίθεση με τον Μαδούρο, ο Σιενφουέγιος την γλίτωσε, καθώς στα τέλη του 2020 τερματίστηκαν οι αμερικανικές διώξεις έναντι του, όχι λόγω ελλείψεως στοιχείων, αλλά για να μην διαταραχθούν περαιτέρω οι σχέσεις ΗΠΑ-Μεξικού, οι οποίες ήταν στο “κόκκινο”, την πρώτη θητεία του Τραμπ. Ο Σιενφουέγιος επαναπατρίστηκε στο Μεξικό για να… δικαστεί εκεί! Υπήρξε ο δεύτερος Μεξικανός υπουργός που έχει συλληφθεί για εμπόριο ναρκωτικών.

Είχε προηγηθεί ο πρώην υπουργός Δημόσιας Ασφάλειας της συντηρητικής κυβέρνησης του δεξιού Φελίπε Καλδερόν, Χενάρο Γκαρσία Λούνα, που συνελήφθη στο Τέξας το 2019, με την κατηγορία πως δωροδοκούνταν από τον “Ελ Τσάπο”! Μάλιστα, υπάρχουν μαρτυρίες  πως ο διαβόητος ναρκοβαρόνος “λάδωνε” μέχρι και τον ίδιο τον πρώην πρόεδρο του Μεξικού Ενρίκε Πένια Νιέτο! Ο Λούνα στάθηκε άτυχος, καθώς δεν πήρε χάρη, αλλά καταδικάστηκε στα τέλη του 2024 σε πολυετή ποινή κάθειρξης.

Η διαπλοκή κράτους και των καρτέλ ναρκωτικών είναι κοινός τόπος στο Μεξικό. Τον Σεπτέμβριο του 2020, ασκήθηκαν διώξεις σε αξιωματικούς του στρατού για την συνέργεια τους σε ένα φρικτό έγκλημα που είχε σοκάρει την χώρα: Την μαζική δολοφονία 43 φοιτητών το 2014, που είχαν διαπράξει τα μέλη ενός αιμοσταγούς καρτέλ ναρκωτικών, κατ’ εντολή των ίδιων των τοπικών αρχών.

Ναρκωτικά και πολιτική

Έχοντας χαρακτηρίζει τα καρτέλ ναρκωτικών ως «τρομοκρατικές οργανώσεις», ο Τραμπ έχει υπονοήσει ουκ ολίγες φορές ότι θα μπορούσε να πραγματοποιήσει στρατιωτική επιχείρηση και στο Μεξικό, οι δε σχέσεις του με την αριστερή πρόεδρο Κλαούντια Σέινμπαουμ δεν είναι και οι καλύτερες. Όμως, στο στόχαστρο Τραμπ μπαίνει και η Κολομβία, επίσης με αριστερή κυβέρνηση (την πρώτη στην πολύπαθη ιστορία της χώρας) την οποία κατηγορεί πως ανέχεται την παρασκευή ναρκωτικών στο έδαφος της.

Πάντως, η διαπλοκή των καρτέλ ναρκωτικών με την πολιτική είναι συνηθισμένη στην νεότερη ιστορία της Λατινικής Αμερικής. “Σκοτεινές” διασυνδέσεις με τα κολομβιανά καρτέλ φέρεται να είχε και ο άλλοτε εκλεκτός της αντιπολίτευσης στην Βενεζουέλα Χουάν Γκουαϊδό, ο οποίος έχει καθαιρεθεί από επικεφαλής της μεταβατικής προεδρίας της χώρας – πλέον η “σταρ” της αντιπολίτευσης είναι η νομπελίστρια Ματσάδο. Όπως προαναφέραμε, οι Αμερικανοί είχαν εισβάλει στον Παναμά για να να ανατρέψουν τον δικτάτορα της χώρας στρατηγό Μανουέλ Νοριέγκα, έναν παλιό “γνώριμο” της CIA, διαβόητου για την εμπλοκή του σε υποθέσεις ναρκωτικών.

Ένα άλλο αγαπημένο “παιδί” των Αμερικανών, ο Βλαντιμίρο Μοντεσίνος, ο οργανωτής των ταγμάτων θανάτου του “αυτοπραξικοπηματία” του Περού Αλμπέρτο Φουτζιμόρι κατά της οργάνωσης “Φωτεινό Μονοπάτι”, αποδείχτηκε ένας από τους μεγαλύτερους ναρκοβαρόνους της Λατινικής Αμερικής. Ο δε Ρόναλντ Ρίγκαν είχε γλιτώσει την αποπομπή στο παραπέντε, όταν είχε γίνει γνωστή η εμπλοκή αξιωματούχων του σε εμπόριο ναρκωτικών με ακροδεξιούς αντάρτες στην Νικαράγουα, στο πολύκροτο σκάνδαλο “Ιράν-Κόντρας”, στο οποίο εμπλέκονταν παρασκηνιακά και ο… Νοριέγκα!

Ο Παναμάς μέσω του εμπορίου ναρκωτικών που έκανε το καθεστώς Νοριέγκα χρηματοδοτούσε τους Κόντρας, ακροδεξιούς αντάρτες που πολεμούσαν το αριστερό καθεστώς των Σαντινίστας στη Νικαράγουα. Με αυτόν τον τρόπο ο πρόεδρος Ρήγκαν είχε αποφύγει τα διάφορα εμπόδια που έβαζε κατά καιρούς το Κογκρέσο, σε χρηματοδοτήσεις “βρώμικων” επιχειρήσεων στο εξωτερικό.

Το σκάνδαλο ονομάστηκε “Ιράν-Κόντρας”, γιατί πέραν της εμπλοκής της CIA σε εμπόριο ναρκωτικών στην Λατινική Αμερική, ταυτοχρόνως πραγματοποιούνταν λαθρεμπόριο όπλων στο Ιράν του Χομεϊνί, από το ναρκο-χρήμα των Κόντρας στην Νικαράγουα. Ήταν ένα σκάνδαλο, πολύ σημαντικότερο από το Watergate που είχε αναγκάσει τον Νίξον σε παραίτηση. Ο Ρήγκαν, βεβαίως, δεν είχε την τύχη του πρώην Νίξον και το εξιλαστήριο θύμα βρέθηκε στο πρόσωπο του συνταγματάρχη Νορθ, βοηθού του υπεύθυνου ασφαλείας του Λευκού Οίκου…