Ουκρανικό: Παράθυρο συμβιβασμού για τα εδάφη με “αγκάθι” τις εγγυήσεις ασφαλείας

Σύμφωνα με το BBC, οι δύο πλευρές εμφανίζονται διατεθειμένες να εξετάσουν περιθώρια συμβιβασμού σε ιδιωτικές επαφές, χωρίς ωστόσο να έχουν υποχωρήσει από τις δημόσιες θέσεις τους για τον έλεγχο των εδαφών της ανατολικής Ουκρανίας.

Οι διαπραγματεύσεις, που ξεκίνησαν την Τρίτη (10/11) με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Ουκρανία, πραγματοποιούνται με χαμηλές προσδοκίες για άμεση συμφωνία, καθώς σημαντικές διαφωνίες εξακολουθούν να χωρίζουν τη Μόσχα και το Κίεβο.

Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια παραμένει το καθεστώς του Ντονέτσκ, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο. Η Μόσχα απαιτεί την αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από τις περιοχές που εξακολουθεί να ελέγχει το Κίεβο, ενώ η ουκρανική πλευρά επιδιώκει το πάγωμα της υφιστάμενης γραμμής του μετώπου, θεωρώντας τις συγκεκριμένες περιοχές κρίσιμες για την ασφάλειά της.

Παρότι καμία πλευρά δεν έχει μεταβάλει επισήμως τις απαιτήσεις της, Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο BBC ότι στις ιδιωτικές συζητήσεις έχει διαφανεί «κάποια ευελιξία». Ο ίδιος αναγνώρισε, ωστόσο, ότι το εδαφικό δεν μπορεί να επιλυθεί ανεξάρτητα από τις εγγυήσεις ασφαλείας που θα ισχύουν μετά τον πόλεμο.

«Δεν θα λύσουν το ζήτημα του Ντονέτσκ και το εδαφικό ζήτημα μέχρι να γνωρίζουν ποια θα είναι η αρχιτεκτονική ασφαλείας μετά τον πόλεμο», ανέφερε, προσθέτοντας ότι τα δύο ζητήματα πρέπει να αντιμετωπιστούν παράλληλα.

Λαβρόφ: Στο επίκεντρο οι εγγυήσεις ασφαλείας

Τη σημασία των εγγυήσεων ασφαλείας ανέδειξε και ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, συνδέοντας τις συνομιλίες με την ανάγκη διαμόρφωσης ενός ευρύτερου πλαισίου συλλογικής ασφάλειας.

Η Μόσχα επιδιώκει η συζήτηση να μην περιοριστεί στην Ουκρανία, αλλά να περιλαμβάνει και ζητήματα που αφορούν τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ευρώπη.

Για το Κίεβο, οι εγγυήσεις αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν δεσμεύσεις των συμμάχων του για υποστήριξη σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης. Αντίθετα, η Ρωσία επιδιώκει εδώ και χρόνια τον περιορισμό της παρουσίας του ΝΑΤΟ στην ανατολική Ευρώπη, μια προοπτική που προκαλεί ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Σύμφωνα με το BBC, μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται βρίσκονται η δημιουργία απευθείας διαύλων επικοινωνίας για τη διαχείριση κρίσεων, αμοιβαία μέτρα αποκλιμάκωσης και η πιθανή επανενεργοποίηση του Συμβουλίου ΝΑΤΟ – Ρωσίας, το οποίο παραμένει ουσιαστικά ανενεργό από το 2022.

“Άλλη Ουκρανία μετά τον πόλεμο”

Η προοπτική αναθεώρησης των ουκρανικών συνόρων στο πλαίσιο μιας επικείμενης ειρηνευτικής διευθέτησης με τη Ρωσία τέθηκε εκ νέου στο προσκήνιο από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποστήριξε ότι η χώρα θα παρουσιάζει «λίγο διαφορετικό σχήμα» μόλις ολοκληρωθούν οι εχθροπραξίες.

Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος εξέφρασε την έντονη πεποίθησή του ότι η Ουάσιγκτον βρίσκεται εξαιρετικά κοντά στην επίτευξη μιας τελικής συμφωνίας για την κατάπαυση του πυρός.

Σε τηλεοπτική του συνέντευξη στην εκπομπή «60 Minutes» του δικτύου CBS News, ο Αμερικανός ηγέτης εμφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος ως προς την έκβαση των διπλωματικών διεργασιών, αποφεύγοντας ωστόσο να εξειδικεύσει το εύρος των εδαφικών παραχωρήσεων που ενδεχομένως θα υποχρεωθεί να αποδεχθεί το Κίεβο.

«Πιστεύω ότι θα τα καταφέρουμε, πιστεύω ότι θα συμβεί και ότι τελικά η Ουκρανία θα έχει λίγο διαφορετικό σχήμα», ανέφερε χαρακτηριστικά, απαντώντας σε ερώτημα σχετικά με το κατά πόσο το ουκρανικό κράτος θα διατηρήσει την ελευθερία και την ανεξαρτησία του μετά την περάτωση της σύγκρουσης.

Η τοποθέτηση αυτή επαναφέρει δυναμικά τη συζήτηση για το καθεστώς των εδαφών, ένα ζήτημα που αποτελεί το βασικότερο αγκάθι στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Η Ρωσία, η οποία ξεκίνησε την ευρείας κλίμακας στρατιωτική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022, διατηρεί υπό τον έλεγχό της περίπου το 20% των ουκρανικών εδαφών. Η Μόσχα αξιώνει την επίσημη αναγνώριση αυτών των απωλειών, περιλαμβάνοντας ακόμη και περιοχές στις οποίες δεν ασκεί πλήρη στρατιωτικό έλεγχο. Από την άλλη πλευρά, η ουκρανική ηγεσία απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε φόρμουλα που θα νομιμοποιούσε τη ρωσική κατοχή.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν διευκρίνισε αν οι αναφορές του εδράζονται σε κάποιο επίσημο αμερικανικό σχέδιο ή αν αποτελούν προσωπική του εκτίμηση. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο ίδιος υποστήριξε ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, αποδίδοντας αποκλειστικά στον εαυτό του την ικανότητα τερματισμού της σύγκρουσης.

«Πιστεύω ότι αυτός ο πόλεμος θα τελειώσει και θα τελειώσει σύντομα. Και ο μόνος λόγος που θα τελειώσει θα είμαι εγώ», δήλωσε.

Παράλληλα, ισχυρίστηκε εκ νέου ότι η εισβολή δεν θα είχε εκδηλωθεί ποτέ αν ο ίδιος βρισκόταν στην ηγεσία των ΗΠΑ το 2022. Αναφερόμενος στις σχέσεις των Βλαντίμιρ Πούτιν και Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαρακτήρισε την προσωπική τους αντιπαλότητα ως έναν από τους κυριότερους παράγοντες που δυσχεραίνουν τη επίτευξη συμβιβασμού.

Ερωτηθείς σχετικά με το ποιον από τους δύο προέδρους εμπιστεύεται περισσότερο, ο Αμερικανός πρόεδρος απέφυγε να πάρει θέση, δηλώνοντας: «Θα προτιμούσα να μην το πω, αλλά τα πηγαίνω καλά και με τους δύο». Παράλληλα, απέρριψε την άποψη ότι η Μόσχα κωλυσιεργεί εσκεμμένα στις διαπραγματεύσεις, ενώ υπογράμμισε τη σκληρή πολιτική που ακολούθησε έναντι του Κρεμλίνου: «Κανείς δεν έχει υπάρξει πιο σκληρός απέναντι στη Ρωσία από εμένα».

Οι τοποθετήσεις αυτές συμπίπτουν με την έναρξη του νέου γύρου τριμερών ειρηνευτικών διαβουλεύσεων στο Άμπου Ντάμπι, με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών από τη Ρωσία, την Ουκρανία και τις ΗΠΑ, όπου την αμερικανική πλευρά εκπροσωπούν ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ.

Η ατζέντα περιλαμβάνει την κατάπαυση των εχθροπραξιών, τις μεταπολεμικές εγγυήσεις ασφαλείας και ανθρωπιστικά ζητήματα. Προηγουμένως, Αμερικανοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν επαφές στις Βρυξέλλες με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.

Την ίδια στιγμή, το χάσμα μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών παραμένει βαθύ. Η Ρωσία επιμένει στην εκτός ΝΑΤΟ πορεία της Ουκρανίας, ενώ το Κίεβο απαιτεί ισχυρές διεθνείς εγγυήσεις ασφαλείας.

Παράλληλα, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι εξέφρασε στους Ευρωπαίους εταίρους τον φόβο ότι οι ρωσικές δυνάμεις σχεδιάζουν πλήγματα στις γέφυρες του ποταμού Δνείπερου, με στόχο τη διχοτόμηση της χώρας.