Πόλεμος στο Ιράν: Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας αποτυχίας

Η μεγα-περίοδος που ζούμε δεν είναι αυτή του καινοφανούς γκανγκστερισμού (κάνε ό,τι σου λέω αλλιώς….). Είναι της αναπόδραστης μετάβασης σε ένα κόσμο πολυπολικό. Εντός αυτής της μεγα-περιόδου διανύουμε προσωρινά μια μικρο-περίοδο που ιστορικά θα καταγραφεί σαν επιπόλαιη απόπειρα των ΗΠΑ ως ηγέτιδας δύναμη του χρηματιστικού διεθνικού κεφαλαίου της Δύσης να αναστρέψει με γκανγκστερική βία το ξαναμοίρασμα της παγκόσμιας πίτας με ανερχόμενες οικονομίες, δυνάμεις και ελίτ της Ανατολής και του Νότου.

Αυτό ζούμε σήμερα. Το μόνο που θα έχουν καταφέρει έτσι είναι η επιτάχυνση της μετάβασης. Οι επιδιώξεις τους και η “μέθοδος Τραμπ” υπερβαίνουν κατά πολύ τις δυνατότητές τους και για αυτό το εγχείρημα της μικρο-περιόδου είναι καταδικασμένο να αποτύχει. Ενώ τυπικά αξιωματούχοι του Τραμπ αναγνωρίζουν το πέρασμα σε ένα πολυπολικό κόσμο και την ανάγκη προσαρμογής της υπερδύναμης, η συμπεριφορά του δεν αντιστοιχεί ούτε στο καιρό της μονοκρατορίας.

Η επιπολαιότητα της φρίκης

Η κατάρρευση του Ιράν δεν ήταν δεδομένη όσο ισχυρά και αν ήταν τα χτυπήματα των πρώτων ημερών και αυτό το γνώριζε το επιτελείο Τραμπ. Αν τελικά το Ιράν δεν κατέρρεε όπως και έγινε, με τέτοιας κλίμακας ανάφλεξη, κανείς, ούτε οι ΗΠΑ, δεν μπορούσε να υπολογίσει ποιες θα είναι οι συνέπειες πλανητικά και περιφερειακά. 

Ποια θα είναι η νέα σχέση Ισραήλ με τις Χώρες του Κόλπου. Χωρών του Κόλπου με Ιράν, με ΗΠΑ, με Κίνα και Ρωσία. Οι συνέπειες για την Ευρώπη αναφορικά με τη δική της σχέση με τις επιδιώξεις των ΗΠΑ. Η θέση που θα βρεθούν Κίνα και Ρωσία έναντι των ΗΠΑ στο νέο τοπίο, αν αυτό ο απώτερος στόχος. Το Oυκρανικό. Το νέο διεθνές ενεργειακό τοπίο που διαμορφωθεί, που υποτίθεται ήθελαν να ελέγχουν. Η σχέση της οικονομίας του Κόλπου με την παγκόσμια οικονομία. Σε ποια κατεύθυνση θα κινηθεί εσωτερικά το Ιράν μετά από αυτόν τον πόλεμο; Και ούτω καθεξής… Τίποτα από αυτά δεν ήταν δεδομένο πως μεταπολεμικά θα έρθει πιο κοντά σε επιδιώξεις των ΗΠΑ εφόσον δεν καταρρεύσει το Ιράν. 

Το Ισραήλ μπορεί να έχει (;) την πολυτέλεια του “γαία πυρί μιχθήτω”, αλλά όχι οι ΗΠΑ. Ενώ είναι η Κίνα που, γενικά μιλώντας, επιθυμεί τη διατήρηση του στάτους κβο και οι ΗΠΑ που προκαλούν χάος, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι σε όφελός τους το χάος όπου και όπως, θέτοντας εν αμφιβόλω στηρίγματα της δικής τους αρχιτεκτονικής. Κι όμως, αυτό ακριβώς έκαναν στη Μέση Ανατολή. Το μόνο μέχρι τώρα καλό νέο για Τραμπ ήταν η ανεκδιήγητη στάση της Ινδίας του Μόντι (παρακάτω).

Το αδιέξοδο Τραμπ

Λίγες μέρες πριν τον πόλεμο σημειώναμε πως ενδεχόμενη «αποτυχία είναι οι διακεκριμένες απώλειες, και οικονομικές-πολιτικές παρενέργειες μη διαχειρίσιμες». Όπως φαίνεται, ακόμη και σε καθαρά στρατιωτικό επίπεδο, Ισραήλ και ΗΠΑ αντιμετώπισαν μια αντοχή και απαντήσεις του Ιράν που δεν είχαν υπολογίσει. 

Ο πόλεμος για τις ΗΠΑ μετατράπηκε γρήγορα στο πρόβλημα πώς θα παρουσιαστεί ξανά ως νίκη ένας δαπανηρός τυχοδιωκτισμός που στην καλύτερη περίπτωση θα έληγε χωρίς αποτέλεσμα και στη χειρότερη με φανερή αποτυχία. Τα πράγματα έγιναν τώρα χειρότερα: Έχοντας υποστεί ό,τι μπορούσε να υποστεί, το Ιράν δεν έχει λόγο να σταματήσει τα αντίποινα, μέχρι να προκαλέσει σε ΗΠΑ-Ισραήλ πολύ μεγαλύτερο κόστος, ή να εκβιάσει μια ρύθμιση που θα το φέρει στην περιοχή σε καλύτερη θέση απ’ ότι πριν τον πόλεμο, ακόμη και αν εσωτερικά έχει υποστεί τεράστιες καταστροφές. Ταβάνι σε αυτή την υπολογισμένη πίεση είναι το ενδεχόμενο χρήσης πυρηνικών από ΗΠΑ ή Ισραήλ. Αν δεν φτάσουν ως εκεί, θα είναι από το φόβο της διεθνούς απομόνωσης. Όχι γιατί θα διστάσουν, ή το Ισραήλ δεν θα βρει πρόσχημα.

Οι ΗΠΑ θα πρέπει, είτε να επαυξήσουν με μερική χερσαία επέμβαση ή κατάληψη του Περσικού, ή πυρηνικό πλήγμα, είτε να καταπιούν την αποτυχία-ήττα τους και να το λήξουν άδοξα. Σε αυτό το δίλημμα οφείλονται οι διαμετρικά αντίθετες δηλώσεις Τραμπ. Στην πρώτη περίπτωση θα έχουν πολλαπλασιάσει το ευρύτερο κόστος, που καθιστά αποτυχημένη την επιχείρηση. Στη δεύτερη θα είναι μεγάλο πολιτικό πρόβλημα, εσωτερικά για Τραμπ και διεθνώς για τις ΗΠΑ. 

Η δήλωση Τραμπ για σύντομο τέλος του πολέμου επιχειρεί να ηρεμήσει τις αγορές, αλλά είναι βέβαιο πως εκφράζει και την επιθυμία του. Όσο πιο απογειωμένες από την πραγματικότητα είναι οι δηλώσεις του, όπως η απαίτηση για άνευ όρων παράδοση, ή ότι θα εγκρίνουν οι ΗΠΑ το νέο Ιρανό ηγέτη, τόσο πιο κοντά στο τέλος του πολέμου επιδιώκει να βρεθεί. Μόνο που δεν είναι πια στο χέρι του. Πρέπει να συμφωνήσουν και οι Ιρανοί. Και μόνον που απειλεί για μεγαλύτερα χτυπήματα αν δεν δεχτούν εκεχειρία οι Ιρανοί, δείχνει το αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται. Οι απόπειρες να χρησιμοποιήσουν Κούρδους ή Αζέρους έσβησαν, πριν ακόμη ξεκινήσουν.

Ο Τραμπ είναι το σύμπτωμα, όχι η αιτία

Οι δημοκρατικοί στις ΗΠΑ, όπως και στις περιπτώσεις Βενεζουέλας και Γροιλανδίας, εστιάζουν για αντιπολίτευση στο θεσμικό του πράγματος, όχι στην ίδια την πολεμική επίθεση. Στην Ευρώπη η Φον ντερ Λάιεν ήθελε να είναι σαφής: «Δεν πρέπει να χυθούν δάκρυα για το καθεστώς», εν μέσω επιθετικού πολέμου και βομβαρδισμών τύπου Γάζας στο Ιράν. Αντί της καταγγελίας αυτής της ελεεινής δήλωσης στήριξης στον πόλεμο που δεν εκφράζει τους λαούς της Ευρώπης, όπως και αν το δει κανείς, η Αριστερά στην Ευρώπη που κόπτεται για τη στρατηγική αυτονομία, “υπευθυνολογεί” επίσης. Η Ευρώπη δεν κράτησε καν την αρχική στάση Στάρμερ στο πόλεμο. Χειρότερος όλων ο Μερτς. Η Telegraph ερμήνευσε δηλώσεις του με τον τίτλο “Το Ιράν δεν προστατεύεται από το Διεθνές Δίκαιο”. Ο Χίτλερ κρατούσε τα προσχήματα περισσότερο…

Ο πόλεμος στο Ιράν ήταν η τελευταία ευκαιρία γεωπολιτικού-οικονομικού αυτοπροσδιορισμού της Ευρώπης. Χάσουν-κερδίσουν οι ΗΠΑ στον πόλεμο, η Ευρώπη βγαίνει χαμένη. Αν οι ευρωπαϊκές ελίτ καθορίζονταν από το μέλλον της βιομηχανίας της Ευρώπης και τις ενεργειακές της ανάγκες, θα είχαν κάνει κάτι μπροστά στο ολοφάνερο αδιέξοδο. Αν βάραιναν υπολογισμοί που οδηγούσαν τους Σρέντερ-Σιράκ πριν μια εικοσαετία να διαφοροποιηθούν από την επέμβαση στο Ιράκ, δεν θα ήταν εμπόδιο το κενό ασφάλειας που προκαλεί η συμπεριφορά των ΗΠΑ. 

Σε βασικές δυνάμεις της Ευρώπης, όπως και στο οικοδόμημα της ΕΕ, υπερισχύουν μερικώς αποεδαφικοποιημένα χρηματιστικά συμφέροντα που δεν έχουν πρόβλημα, ή έχουν συμφέρον από τη συνέχιση της σύγκρουσης με τη Ρωσία, παρά από την επίλυση του ενεργειακού. Έχουν περισσότερο συμφέρον από την πρόσδεση στις ΗΠΑ σε κάθε περιπέτεια, όπως και αν συμπεριφέρονται, παρά από τη διάσωση της Ευρώπης. Παραφράζοντας τη μαφία, δεν είναι πολιτικό το ζήτημα, είναι ζήτημα μπίζνες. Ο Τραμπ είναι το σύμπτωμα, όχι η αιτία, ενός μετασχηματισμού των οικονομικών αρχόντων της Δύσης στον 21ο αιώνα.

Η όλη φιλολογία για αυτονομία της Ευρώπης, οι προτάσεις Ντράγκι, οι εκκλήσεις για περισσότερη ενοποίηση και πολιτική εξουσία στις Βρυξέλλες απλώς προετοιμάζουν ένα υπερεθνικό μηχανισμό πιο πειθήνιο στις οικονομικές ορέξεις ασύδοτων χρηματιστικών κεφαλαίων, που καμιά σκορδοκαΐλα δεν έχουν για την επιβίωση των ευρωπαϊκών λαών. Αν ήταν αλλιώς θα συνοδεύονταν από κατευθύνσεις αλλαγής πολιτικής στο Ουκρανικό, στο ενεργειακό, απέναντι στις ΗΠΑ ή για το κοινωνικό κράτος. Ακόμη και η ισχυρότατη γερμανική εξαγωγική βιομηχανία μοιάζει δείχνει αδύναμη μπροστά σε αυτά τα συμφέροντα. Τι περισσότερο θα είναι μια πιο “ενωμένη” Ευρώπη με τέτοιους όρους, από μια Ευρώπη που πιο ενωμένη και ανεξέλεγκτη η ευρωενωσιακή γραφειοκρατία θα γράφει στα παλιά της τα παπούτσια ανάγκες λαών και χωρών;

Η Ινδία του Μόντι

Είχαμε επισημάνει πως η Ινδία αντικειμενικά βρίσκεται πιο κοντά από όλες τις ιδρυτικές δυνάμεις των BRICS να περάσει απέναντι, κυρίως λόγω Κίνας. Πως η πίεση που της ασκεί ο Τραμπ και η απειλή πολύ μεγαλύτερης πίεσης, έφερνε την Ινδία μπροστά στις πιο κρίσιμες αποφάσεις από την ίδρυσή της (Slpress 03/10/2025). Είχε επίσης καταστεί σαφές από την πλευρά Τραμπ πως όρος για μια εξομάλυνση στις σχέσεις ΗΠΑ-Ινδίας ήταν η τελευταία να αναλάβει τις στρατιωτικές της “ευθύνες” στη σύγκρουση ΗΠΑ-Κίνας. Ωστόσο, η συμφωνία με Τραμπ και όσα ακολούθησαν ξεπέρασαν κάθε πρόβλεψη. 

Η Ινδία δεν προχώρησε σε έναν συμβιβασμό, αλλά εκχώρησε τη στρατηγική της αυτονομία, αποφάσισε να ενταφιάσει ογδόντα χρόνια ανεξάρτητης, αδέσμευτης πορείας της πρώην αποικιακής Ινδίας. Αποδεικνύεται έτσι ότι οι διακηρύξεις Μόντι πριν μια δεκαετία για μια Ινδία που θα έφτανε και θα ξεπερνούσε την Κίνα, για να δικαιολογήσει τη γενναία στροφή στο νεοφιλελευθερισμό, το άνοιγμα στις αγορές και στις ΗΠΑ, ήταν στην πραγματικότητα η ικανοποίηση των συμφερόντων μιας ελίτ σε βάρος της χώρας και της αυτονομίας της. Ακόμη και μια μεσαία δύναμη θα έδειχνε περισσότερο σθένος και αυτοσεβασμό στο μπούλινγκ Τραμπ, όχι η τέταρτη οικονομία του πλανήτη και πυρηνική δύναμη.

Τώρα ζήτησε την άδεια των ΗΠΑ για αγορά ποσοτήτων ρωσικού πετρελαίου, μετά την εκτόξευση των τιμών. Ευχαρίστησε μάλιστα και τοn Νετανιάχου που μεσολάβησε για αυτό. Αυτά εν μέσω αλλεπάλληλων μειωτικών δηλώσεων Αμερικανών αξιωματούχων πως δεν θα κάνουν με την Ινδία το ίδιο λάθος που έκαναν με την Κίνα, να τους αφήσουν δηλαδή να έχουν δική τους βιομηχανική πολιτική.

Ο πάτος του κατήφορου ήταν η ειδοποίηση του Ισραήλ ότι το ιρανικό σκάφος, που είχε προσκληθεί (!) και παρακολουθήσει ασκήσεις του Ινδικού Ναυτικού, αναχώρησε από τα ινδικά χωρικά ύδατα και βρισκόταν πλέον στα διεθνή. Το βύθισε αμερικανικό υποβρύχιο 3500 μίλια από το Ιράν, ενώ δεν έχει επίσημα κηρυχτεί πόλεμος από τις ΗΠΑ. Δεν υπήρξε καν συλλυπητήριο μήνυμα από το Νέο Δελχί προς την Τεχεράνη για το περιστατικό…

Προς τους υπευθυνολόγους

Κλείνοντας δυο παρατηρήσεις. Το Ιράν απέχει από το Ισραήλ χίλια χιλιόμετρα, κάτι λιγότερο από όσο απέχει η Γερμανία από τη Ρωσία. Το Τελ Αβίβ έχει βαφτίσει υπαρξιακό κίνδυνο, όχι το αν το Ιράν έχει πυρηνικά ή πυραύλους ικανού βεληνεκούς, αλλά την ίδια την ύπαρξη εντός ισχυρού και ανεξάρτητου κράτους που δεν είναι με τα νερά των ΗΠΑ, ακόμη και χίλια χιλιόμετρα μακριά. Δεν πρόκειται λοιπόν για υπαρξιακό κίνδυνο, αλλά για το νταβατζιλίκι του Ισραήλ αντεστραμμένο.

Δεύτερον, ανεξάρτητα από το τι είναι σήμερα το θρησκευτικό καθεστώς στο Ιράν που γεννήθηκε από μια λαϊκή επανάσταση, αλλά και το πέρασμα της πιο κοσμικής, αριστερής της πτέρυγας από την κρεμάλα, δεν παύει να είναι ένα καθεστώς που έχει συνδέσει τη μοίρα του με την κρατική ανεξαρτησία της χώρας. Αυτός είναι και ένας λόγος που έχει αποφύγει να συνάψει συμμαχίες, με τη στενή έννοια, με χώρες όπως η Ρωσία. 

Αν όσα κάνει είχαν αποκλειστικό γνώμονα την επιβίωση του καθεστώτος υπήρχαν πολλές εναλλακτικές επιβίωσης μέσω συμμόρφωσης, όπως καλά γνωρίζουν και οι υπευθυνολόγοι. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι το πολιτικό σύστημα στο Ιράν είχε την πολιτική βούληση να αντισταθεί στη χρόνια, συνδυασμένη πίεση της Δύσης, και στους ισχυρότερους στρατούς του κόσμου. 

Ένας από τους λόγους που οι υπευθυνολόγοι-νενέκοι στην Ευρώπη προκρίνουν τη συμμόρφωση του Ιράν, δεν είναι η εσωτερική ανελευθερία (είναι πολύ αυστηρότερη η ανελευθερία σε Αίγυπτο, Ιορδανία, χώρες του Κόλπου, σε Σαντάμ και Άσαντ παλιότερα) αλλά η επίδειξη μιας πολιτικής βούλησης που τους είναι ακατανόητη γιατί απουσιάζει παντελώς από τους ίδιους. Εξού και η ειρωνείες για τις “τσάμπα μαγκιές” Σάντσεθ που τόλμησε να χαλάσει την πιάτσα…