Πως ο πόλεμος αναδεικνύει το αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC, η κατάσταση αυτή μπορεί να αναδείξει την Κωνσταντινούπολη ως έναν από τους βασικούς κερδισμένους, εφόσον η κρίση συνεχιστεί. Η πρόσφατη απόφαση για το κλείσιμο του νότιου εναέριου χώρου του Αζερμπαϊτζάν, σε συνδυασμό με τους περιορισμούς στις πτήσεις πάνω από το Ιράν και το Ιράκ, έχει οδηγήσει μεγάλο μέρος της διεθνούς αεροπορικής κυκλοφορίας σε εναλλακτικές διαδρομές. Ως αποτέλεσμα, η παγκόσμια αεροπορία έχει ουσιαστικά περιοριστεί σε έναν στενό διάδρομο περίπου 100 χιλιομέτρων στο βόρειο τμήμα του Αζερμπαϊτζάν, γεγονός που δημιουργεί έντονη συμφόρηση.

Όπως σημειώνει το BBC, η περιοχή αυτή αποτελεί υπό κανονικές συνθήκες έναν από τους σημαντικότερους διαδρόμους διέλευσης για πτήσεις μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Ωστόσο, μετά από επίθεση με drone, μεγάλο μέρος του εναέριου χώρου της χώρας περιορίστηκε, με αποτέλεσμα οι πτήσεις να συγκεντρωθούν σε ένα πολύ στενό τμήμα του εναέριου χώρου.
Ειδικοί σε θέματα αεροπορίας δήλωσαν ότι οι αεροπορικές εταιρείες έχουν πλέον «πολύ περιορισμένες επιλογές», καθώς αρκετές από τις παραδοσιακές διαδρομές δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν.

Η κατάσταση επιβαρύνθηκε περαιτέρω λόγω των εξελίξεων των τελευταίων ετών. Μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, πολλές δυτικές αεροπορικές εταιρείες σταμάτησαν να χρησιμοποιούν τον εναέριο χώρο της Ρωσίας, αποφεύγοντας ιδιαίτερα τις διαδρομές της Σιβηρίας που αποτελούσαν για δεκαετίες βασική οδό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.

Σήμερα, με τους εναέριους χώρους του Ιράν και του Ιράκ είτε να κλείνουν είτε να αποφεύγονται για λόγους ασφαλείας, οι αεροπορικές εταιρείες αναγκάζονται να επιλέξουν μεταξύ δύο εναλλακτικών διαδρομών.

Σύμφωνα με την πλατφόρμα ανάλυσης κινδύνων Opsgroup, ο λεγόμενος «Μεσαίος Διάδρομος» που περνά από Ιράν, Ιράκ και τον Περσικό Κόλπο έχει ουσιαστικά καταστεί μη λειτουργικός. Ο αναλυτής της πλατφόρμας David Mumford εξηγεί ότι οι πτήσεις κατευθύνονται πλέον κυρίως σε δύο άξονες: έναν βόρειο και έναν νότιο.

Η βόρεια διαδρομή περνά από τον Καύκασο και το Αφγανιστάν, ενώ η νότια διαδρομή ακολουθεί πορεία μέσω Αιγύπτου, Σαουδικής Αραβίας και Ομάν. Και οι δύο αυτές διαδρομές είναι σημαντικά μεγαλύτερες σε σχέση με τις προηγούμενες, γεγονός που οδηγεί σε αυξημένη κατανάλωση καυσίμων και μεγαλύτερους χρόνους πτήσης.

Ο ρόλος της Κωνσταντινούπολης

Στοιχεία της πλατφόρμας παρακολούθησης πτήσεων Flightradar24 δείχνουν ότι στον βόρειο εναέριο χώρο του Αζερμπαϊτζάν έχει δημιουργηθεί μια λωρίδα περίπου 100 χιλιομέτρων με έντονη αεροπορική δραστηριότητα, ενώ πάνω από το νότιο τμήμα της χώρας και το βόρειο Ιράν οι πτήσεις είναι σχεδόν ανύπαρκτες.

Οι αλλαγές αυτές έχουν ήδη επηρεάσει τους χρόνους των πτήσεων. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι επιβάτες σε πολλές γραμμές έχουν αρχίσει να βλέπουν αισθητή αύξηση στη διάρκεια των ταξιδιών τους, καθώς οι αεροπορικές εταιρείες υποχρεώνονται να ακολουθούν πιο περίπλοκες διαδρομές.

Η συμφόρηση εμφανίζεται ιδιαίτερα σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας. Το πρωί καταγράφεται αυξημένη κίνηση στις πτήσεις από την Ασία προς την Ευρώπη, ενώ το απόγευμα και το βράδυ παρατηρείται το αντίστροφο φαινόμενο, με μεγάλη συγκέντρωση πτήσεων από την Ευρώπη προς την Ασία.

Αυτό δημιουργεί νέα προβλήματα στον σχεδιασμό των δρομολογίων, καθώς ακόμη και μικρές καθυστερήσεις μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις στο πρόγραμμα των πτήσεων και στη διαχείριση των πληρωμάτων.

Μέχρι στιγμής, οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες έχουν καταφέρει να προσαρμοστούν επιμηκύνοντας τις διαδρομές τους χωρίς να προσθέσουν ενδιάμεσες στάσεις. Ωστόσο, υπάρχουν και εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, η αυστραλιανή αεροπορική εταιρεία Qantas αναγκάστηκε να προσθέσει στάση ανεφοδιασμού στη Σιγκαπούρη στην απευθείας πτήση της μεταξύ Περθ και Λονδίνο.

Αντίστοιχα, πολλές πτήσεις προς την Ινδία πραγματοποιούνται πλέον μέσω μακρύτερων διαδρομών που περνούν από το νότιο τμήμα του Περσικού Κόλπου.

Σύμφωνα με το BBC, αν η κρίση στη Μέση Ανατολή αποδειχθεί προσωρινή, οι αεροπορικές εταιρείες του Κόλπου πιθανότατα θα επιστρέψουν στο σημερινό τους μοντέλο λειτουργίας, το οποίο βασίζεται σε μεγάλους κόμβους μεταφοράς επιβατών. Το μοντέλο αυτό έχει μετατρέψει πόλεις όπως το Ντουμπάι και το Αμπού Ντάμπι σε παγκόσμια κέντρα αερομεταφορών και τουρισμού.

Ωστόσο, σε περίπτωση που η γεωπολιτική ένταση παραταθεί, η διεθνής αεροπορική βιομηχανία μπορεί να οδηγηθεί σε βαθύτερες δομικές αλλαγές. Σε ένα τέτοιο σενάριο, νέοι κόμβοι θα μπορούσαν να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία.

Μεταξύ των πόλεων που θα μπορούσαν να επωφεληθούν αναφέρονται το Ριάντ και η Κωνσταντινούπολη, οι οποίες σχεδιάζουν σημαντική αύξηση της αεροπορικής τους χωρητικότητας. Ειδικά για το Αεροδρόμιο Κωνσταντινούπολης προβλέπεται περαιτέρω επέκταση, με στόχο να φτάσει έως και τους εννέα διαδρόμους προσγείωσης και απογείωσης.
Εάν η κρίση καταστεί μόνιμη, καταλήγει το BBC, είναι πιθανό να αναδιαμορφωθεί συνολικά ο χάρτης της παγκόσμιας αεροπορίας, με νέους διεθνείς κόμβους να αποκτούν μεγαλύτερο ρόλο στις μετακινήσεις μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Μέσης Ανατολής.