Πώς περνάνε πλοία από το Ορμούζ – Τα deal με τους Φρουρούς

Σε αυτό το πλαίσιο έγινε την Τρίτη 24/3 τηλεφωνική επικοινωνία Κινέζου υπουργού Εξωτερικών Wang Yi με τον Ιρανό ομόλογό του Abbas Araqchi κατά την οποία ο Κινέζος υπουργός προέτρεψε την Τεχεράνη να ξεκινήσει, το συντομότερο δυνατό, διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον, για τον τερματισμό του πολέμου, γεγονός που θεωρήθηκε ως ένδειξη ότι το Πεκίνο ασκεί διπλωματική πίεση για να ανοίξουν ξανά οι κρίσιμες και για την Κίνα εμπορικές αρτηρίες της περιοχής, όπως τα Στενά του Ορμούζ.

Μετά την επικοινωνία η κρατική κινέζικη ναυτιλιακή εταιρεία Cosco ανακοίνωσε την επανέναρξη δρομολογίων πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων από τη Άπω Ανατολή προς τη Μέση Ανατολή, που είχαν διακοπεί από τις 4 Μαρτίου. Επίσης, ο πρέσβης του Ιράν στη Σεούλ Saeed Koozechi, επιβεβαίωσε σήμερα (26/3) σε συνέντευξη Τύπου ότι τα νοτιοκορεατικά πλοία μπορούν να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά μόνο με προηγούμενη συνεννόηση με την Τεχεράνη. «Δεν υπάρχουν προβλήματα με τα πλοία», δήλωσε ο Koozechi μέσω διερμηνέα. «Αλλά για να περάσουν, χρειάζεται συνεννόηση, προηγούμενες διαβουλεύσεις με τον ιρανικό στρατό και την κυβέρνηση».

Όπως είχαμε επισημάνει στο άνωθεν άρθρο, το Ιράν επεδίωκε να δημιουργήσει έναν “ασφαλή” ναυτιλιακό διάδρομο για διελεύσεις πλοίων, που θα γίνονται μετά από έγκριση και την καταβολή τέλους. Η έγκυρη βρετανική ναυτιλιακή εφημερίδα Lloyd’s List σε ανάλυσή της αναφέρει ότι οι Φρουροί της Επανάστασης (IRG) έχουν επιβάλει ένα de facto καθεστώς “διοδίων” στα Στενά του Ορμούζ, απαιτώντας από τα πλοία να υποβάλουν πλήρη στοιχεία, να λαμβάνουν κωδικούς άδειας και να διέρχονται με συνοδεία των Φρουρών, μέσω ενός ελεγχόμενου “διαδρόμου”.

Οι διελεύσεις ελληνόκτητων πλοίων

Σύμφωνα, πάντα, με την εφημερίδα, από τις 13 Μαρτίου έχουν γίνει συνολικά 26 διελεύσεις πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ από μια διαδρομή, που έχει καθοριστεί από τους Φρουρούς της Επανάστασης. Σύμφωνα με στοιχεία της Lloyd’s List Intelligence δεν έχει εντοπιστεί από τις 15 Μαρτίου καμία διέλευση μέσω του “κανονικού” διάδρομου, ενώ υπάρχουν άλλες 21 περιπτώσεις για τις οποίες δεν έχει επιβεβαιωθεί η διαδρομή, λόγω της έλλειψης δεδομένων του Αυτόματου Δορυφορικού Συστήματος εντοπισμού θέσης (AIS).

Κατά τη Lloyd’s List από την αρχή του μήνα συνολικά 142 πλοία έχουν διέλθει από τα Στενά του Ορμούζ, με το 67% να έχει άμεση σχέση με το Ιράν, είτε λόγω του μεταφερόμενου φορτίου, είτε λόγω της ιδιοκτησίας του. Από τα μη ιρανικά πλοία το 15% είναι ελληνόκτητα ή συνδέονται με Ελληνικά συμφέροντα και το 10% με κινέζικα.

Η ισπανική εφημερίδα “El Pais” σε αγγλόφωνη έκδοση, παρουσιάζοντας στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων εμπορίου Kpler, ανέφερε ότι την εβδομάδα από 11 μέχρι 18/3 34 πλοία διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ προς τη μία, ή την άλλη κατεύθυνση. Από αυτά τα 13 ήταν πετρελαιοφόρα, τέσσερα έμφορτα υγραεριοφόρα και τα υπόλοιπα φορτηγά πλοία. Δέκα ήταν ελληνικών συμφερόντων, εννέα κινέζικων συμφερόντων και έπονται ιρανικών, ινδικών και συμφερόντων Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Όπως σημειώνει η Lloyd’s List ενώ όλα τα πλοία που διέρχονται θεωρείται ότι χρησιμοποιούν το νέο σύστημα ελέγχου που έχει επιβάλλει το Ιράν, χωρίς, όμως, ν’ απαιτείται από όλα τα πλοία να καταβάλλουν πληρωμές για να εξασφαλίσουν ασφαλή διέλευση.

Διαβουλεύσεις με το Ιράν 

Όπως μετέδωσε το ειδησεογραφικό πρακτορείο Associated Press o υπουργός Εξωτερικών της Ινδίας, Subrahmanyam Jaishankar, δήλωσε στους Financial Times ότι δύο ινδικά πλοία κατάφεραν να περάσουν (σ.σ. την Κυριακή 16/3) μετά από συνομιλίες με το Ιράν. Επίσης, σε συνομιλίες με το Ιράν βρίσκεται και το Ιράκ για να επιτραπεί σε ιρακινά πετρελαιοφόρα να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ. Τα πλοία ενδέχεται να διέρχονται «με τουλάχιστον κάποιο επίπεδο διπλωματικής παρέμβασης», δήλωσε, στο Associated Press, ο Richard Meade, αρχισυντάκτης της Lloyd’s List. Έτσι, το Ιράν μπορεί να έχει «δημιουργήσει ουσιαστικά έναν ασφαλή διάδρομο», με ορισμένα πλοία να περνούν κοντά στις ιρανικές ακτές.

Η ισπανική “El Pais” επικαλούμενη δημοσίευμα των Financial Times αναφέρει ότι και ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, φέρονται να προσπαθούν να διαπραγματευτούν με το Ιράν τη διέλευση για τα εμπορικά τους πλοία, ενώ η Τουρκία, το Πακιστάν και η Κίνα έχουν ήδη δημιουργήσει διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη. Πράγματι, προ ημερών το τουρκικό Υπουργείο Μεταφορών ανακοίνωσε ότι ένα από τα πλοία του που παγιδεύτηκαν στα Στενά είχε περάσει για να φορτώσει σε ιρανικό λιμάνι, ενώ παράλληλα ανέφερε ότι άλλα 14 αναμένουν ακόμη την έγκριση του Ιράν.

Πως το Ιράν ελέγχει τα πλοία

Σύμφωνα με τρεις ξεχωριστές πηγές με άμεση γνώση του νέου συστήματος, που επικαλείται η Lloyd’s List, οι διαχειριστές πλοίων πριν από την διέλευση του σκάφους, καλούνται να επικοινωνήσουν με εγκεκριμένους μεσάζοντες με διασυνδέσεις με τους Φρουρούς της Επανάστασης. Στη συνέχεια, τους δίνεται η εντολή να υποβάλουν πλήρη στοιχεία, συμπεριλαμβανομένου του αριθμού IMO του πλοίου, της “αλυσίδας” ιδιοκτησίας, της ιδιοκτησίας του φορτίου, του προορισμού και μιας πλήρους λίστας πληρώματος.

Οι μεσάζοντες στη συνέχεια προωθούν τις πληροφορίες στην επαρχιακή διοίκηση Hormozgan του Ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης για έλεγχο, απ’ όπου προς το παρόν δίνεται προτεραιότητα στο πετρέλαιο, έναντι όλων των άλλων εμπορευμάτων. Ενώ δεν πληρώνουν όλα τα πλοία κάποιο τέλος, τουλάχιστον δύο πλοία φαίνεται να έχουν πληρώσει και η πληρωμή έγινε στο κινέζικο νόμισμα γουάν.

Εάν το πλοίο περάσει τον ιρανικό έλεγχο, οι Φρουροί εκδίδουν έναν κωδικό άδειας και οδηγίες διαδρομής. Κατά την προσέγγιση, το πλοίο θα δεχτεί σήμα μέσω ασυρμάτου VHF για επαλήθευση των κωδικών και στέλνεται σκάφος για να συνοδεύσει το πλοίο μέσα από τα ιρανικά χωρικά ύδατα, γύρω από το νησί Λαράκ. «Όλα δείχνουν ότι η Ιρανική Επαναστατική Φρουρά έχει δημιουργήσει ένα σημείο ελέγχου, όπου μπορούν να επιθεωρηθούν τα σκάφη διέλευσης. Και φαίνεται ότι τα σκάφη με προορισμό την Ινδία και την Κίνα, ή αυτά που ανήκουν σε αυτές τις χώρες, είναι πιο πιθανό να λάβουν άδεια διέλευσης», δήλωσε στην “El Pais” ο Tomas Alexa, ανώτερος αναλυτής της ναυτιλιακής εταιρείας πληροφοριών Ambrey.

«Περιορίζοντας επιλεκτικά την πρόσβαση αντί να κλείσει εντελώς τα Στενά, το Ιράν σηματοδοτεί δύο βασικά σημεία: Πρώτον, ότι διατηρεί τον επιχειρησιακό έλεγχο της πλωτής οδού και δεύτερον, ότι μπορεί να εφαρμόζει διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών, ασκώντας πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους, επιτρέποντας παράλληλα σε άλλους, όπως η Κίνα και η Ινδία, να συνεχίσουν να διέρχονται», πρόσθεσε ο αναλυτής.

Διλήμματα ναυτιλιακών εταιρειών

Στο μεταξύ, αρκετές ναυτιλιακές εταιρείες, που έχουν εγκλωβισμένα πλοία στην περιοχή του Περσικού κόλπου, προσεγγίζουν εταιρείες ναυτιλιακής ασφαλείας, ζητώντας τους να διερευνήσουν τις δυνατότητες διαπραγμάτευσης με τις αρχές του Ιράν. Ωστόσο, οι περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες με εγκλωβισμένα πλοία ανησυχούν μήπως θεωρηθεί ότι συνεργάζονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, ακόμη και μέσω μεσαζόντων και υποστούν κυρώσεις, νομικές ή πολιτικές.

«Το IRGC παραμένει Ξένη Τρομοκρατική Οργάνωση, όπως έχει χαρακτηριστεί από το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ», δήλωσε στη Lloyd’s List η Claire McCleskey, ειδική σε θέματα κυρώσεων και συμμόρφωσης. Ωστόσο, «ακόμα και αν επιτρέπονταν οι πληρωμές τελών, υπάρχουν άλλοι κίνδυνοι φήμης και νομικοί κίνδυνοι που θα μπορούσαν να προκύψουν για μια εταιρεία που εμπλέκεται στην πραγματοποίηση πληρωμών στην ιρανική κυβέρνηση», εξήγησε ο Manny Levitt, δικηγόρος εξειδικευμένος σε θέματα εμπορίου στην εταιρεία Holland and Knight.