Αναστολή των κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο – Διαψεύδει η Τεχεράνη τον Βανς – Τραμπ: Θα δεχτούν επιθεωρήσεις

Με σκηνικό πολυτελές ξενοδοχείο στο Μπίργκενστοκ, στις ελβετικές Άλπεις, οι αντιπροσωπείες ΗΠΑ και Ιράν σημείωσαν «ενθαρρυντική πρόοδο» ανέφεραν το Ισλαμαμπάντ και Ντόχα στην ανακοίνωσή τους. Συμφώνησαν για τον «οδικό χάρτη με σκοπό να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία εντός προθεσμίας 60 ημερών, θέτοντας έτσι τις βάσεις για την άμεση έναρξη νέων τεχνικών συνομιλιών», την υπόλοιπη εβδομάδα. «Η ακούραστη μεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ έφερε σημαντικό πρόοδο ως προς τον τερματισμό του πολέμου στον Λίβανο», ανέφερε ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί μέσω X, που συμμετέχει στην αντιπροσωπεία.

«Οι εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων απαλλάσσονται από κυρώσεις, ο αποκλεισμός αίρεται, ορισμένοι παγωμένοι πόροι αποδεσμεύονται και ξεκινά μεγάλο πρόγραμμα ανοικοδόμησης και ανάπτυξης του Ιράν», πρόσθεσε, απαριθμώντας σημεία του μνημονίου κατανόησης που υπογράφτηκε τη 17η Ιουνίου από τους προέδρους των δυο κρατών Ντόναλντ Τραμπ και Μασούντ Πεζεσκιάν.

Οι ΗΠΑ δεν αντέδρασαν αμέσως. Ακόμη, πάντα κατά την ανακοίνωση του Πακιστάν του Κατάρ, τα μέρη συμφώνησαν να δημιουργηθεί άμεσα «πυρήνας διαχείρισης συγκρούσεων», με σκοπό να λάβουν τέλος οι εχθροπραξίες στον Λίβανο ανάμεσα στον στρατό του Ισραήλ και το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, «για τη διασφάλιση της τήρησης της παύσης των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο», οι οποίες έθεταν υπό αμφισβήτηση την κατάπαυση του πυρός.

Τελικώς, το απόγευμα οι ΗΠΑ ανέστειλαν επίσημα σήμερα έως την 21η Αυγούστου τις κυρώσεις τους σε βάρος του ιρανικού πετρελαίου, στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου συμφωνίας που υπέγραψαν με την Τεχεράνη. «Όλες οι συναλλαγές» που προηγουμένως «απαγορεύονταν» σχετικά με την παραγωγή, την πώληση, τη μεταφορά υδρογονανθράκων ιρανικής προέλευσης «επιτρέπονται έως την 21η Αυγούστου στις 00.01’» ώρα Ουάσινγκτον, σύμφωνα με μια καταχώρηση που αναρτήθηκε στον ιστότοπο του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, το οποίο διαχειρίζεται τις οικονομικές κυρώσεις.

Η ανακοίνωση οδήγησε σε πτώση των τιμών πετρελαίου, που είχαν ήδη μειωθεί. Η τιμή του βαρελιού του Μπεντ της Βόρειας Θάλασσας κυμαινόταν στα 77,80 δολάρια γύρω στις 17.00 ώρα Ελλάδας. Οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν τη 18η Ιουνίου να τερματίσουν κάθε είδους μονομερείς και διεθνείς κυρώσεις σε βάρος του Ιράν.

Διαψεύδει το Ιράν

Το ζήτημα των επιθεωρήσεων για τα οπλικά συστήματα που έχει το Ιράν θέτει σε ανάρτησή του ο Ντόναλντ Τραμπ. Προσθέτει μάλιστα ότι με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί η «πυρηνική του ειλικρίνεια» για το μέλλον. Σε ανάρτησή του στο Truth Social ο Αμερικανός πρόεδρος τονίζει ότι «όλοι γνωρίζουν πολύ καλά ότι το Ιράν θα συμφωνήσει να υποβληθεί σε επιθεωρήσεις μειζόνων οπλικών συστημάτων, προκειμένου να διασφαλιστεί η “πυρηνική ειλικρίνεια” για πολλά χρόνια στο μέλλον».

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε προηγουμένως στην Ελβετία ότι έχει σημειωθεί πρόοδος στις συνομιλίες με το Ιράν, με την Τεχεράνη να συμφωνεί να επιτρέψει επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ/ΙΑΕΑ) στη χώρα, και οι συζητήσεις για τις επιθεωρήσεις πιθανόν να ξεκινήσουν ακόμα και αυτή την εβδομάδα.

«Οι Ιρανοί δέχθηκαν να προσκαλέσουν και πάλι τους επιθεωρητές του ΔΟΑΕ. Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα για τον αμερικανικό λαό και ένα πρώτο βήμα προς την οριστική αποπυρηνικοποίηση, δηλαδή την οριστική παύση του ιρανικού προγράμματος πυρηνικού εξοπλισμού», δήλωσε ο Βανς.

Όμως, ο ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Ισμαήλ Μπαγκεΐ, δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν διαπραγματεύτηκε το πυρηνικό της πρόγραμμα και δεν αποδέχθηκε καμία νέα δέσμευση στις συνομιλίες της Κυριακής με τις ΗΠΑ στην Ελβετία, διαψεύδοντας τις δηλώσεις Βανς. Οι δηλώσεις έγιναν στο επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA.

Ο Μπαγκεΐ πρόσθεσε ότι η συνεργασία του Ιράν με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) θα συνεχιστεί σύμφωνα με τις ισχύουσες διαδικασίες, υπό την προϋπόθεση της έγκρισης του ιρανικού κοινοβουλίου και των αποφάσεων του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν.

Ο οδικός χάρτης

Η Ελβετία, η οποία φιλοξενεί τις συνομιλίες ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ανακοίνωσε την άμεση έναρξη των τεχνικών συνομιλιών, την επομένη των συζητήσεων, ανάμεσα σε αντιπροσωπείες υψηλού επιπέδου των δύο χωρών για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Σε ανακοίνωση που εξέδωσε, το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών χαιρετίζει «τη συμφωνία επί οδικού χάρτη με στόχο την επίτευξη οριστικής συμφωνίας εντός 60 ημερών». Σύμφωνα με το υπουργείο, «αυτός ο οδικός χάρτης δημιουργεί τις συνθήκες για την άμεση έναρξη των νέων τεχνικών συνομιλιών».

Οι δύο αντιπροσωπείες, με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, αντίστοιχα, αναχωρούν από την Ελβετία για να επιτρέψουν την έναρξη των τεχνικών συνομιλιών κεκλεισμένων των θυρών, που θα διαρκέσουν ολόκληρη την εβδομάδα στο ξενοδοχειακό συγκρότημα του Μπούργκενστοκ στις ελβετικές Άλπεις.

«Γραμμή επικοινωνίας» για το Ορμούζ

Οι αιματηρές εχθροπραξίες ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολά συνεχίζονταν την Παρασκευή και το Σάββατο στον Λίβανο, παρά το ότι το μνημόνιο κατανόησης προέβλεπε ρητώς τον τερματισμό τους σε όλα τα μέτωπα. Σε αντίποινα η Τεχεράνη ανακοίνωσε το Σάββατο πως έκλεινε το Ορμούζ, στενό στρατηγικής σημασίας από όπου διερχόταν προπολεμικά περί το 20% των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται παγκοσμίως.

Για το ζήτημα αυτό, οι αντιπροσωπείες της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης συμφώνησαν να δημιουργηθεί «γραμμή επικοινωνίας», προκειμένου «να αποφεύγονται συμβάντα και παρεξηγήσεις, με σκοπό να είναι εγγυημένη η ασφαλής διέλευση των εμπορικών πλοίων από το στενό του Ορμούζ», ανέφεραν το Πακιστάν και το Κατάρ στην ανακοίνωσή τους.

Οι ανακοινώσεις αυτές μειώνουν τις τιμές του πετρελαίου. Περί τις 06:25 (ώρα Ελλάδας), αυτή του WTI, αμερικανικής ποικιλίας αναφοράς, υποχωρούσε κατά 0,20% στα 75,70 δολάρια, ενώ αυτή του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, διεθνούς ποικιλίας αναφοράς, κατά 1,41%, στα 79,43 δολάρια.

Ο πυρήνας πρόληψης που αφορά τον Λίβανο θα αποτελέσει «την πρώτη αληθινή δοκιμασία» των πραγματικών προθέσεων της άλλης πλευράς, σύμφωνα με τον κ. Αραγτσί. Πιθανή ένδειξη αποκλιμάκωσης: οι αρχές του Ισραήλ ανακοίνωσαν πως αίρονται από σήμερα το πρωί οι περιορισμοί που επιβάλλονται στις συναθροίσεις εξαιτίας του πολέμου στο βόρειο τμήμα της χώρας, κοντά στα σύνορα με τον Λίβανο.

Αλλά ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επανέλαβε, για ακόμη μια φορά, πως ο στρατός του θα παραμείνει στον νότιο Λίβανο «για όσο χρειαστεί». Από την άλλη, ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολά Ναΐμ Κάσεμ απέρριψε κάθε ενδεχόμενο να συνεχίσει να υπάρχει ζώνη «ασφαλείας» του Ισραήλ στο νότιο τμήμα της χώρας του.

Οι Ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο από τις αρχές Μαρτίου έχουν στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 4.106 ανθρώπους, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας στη Βηρυτό. Στην άλλη πλευρά, ο ισραηλινός στρατός λέει πως μετρά 36 απώλειες.

Η ένταση ΗΠΑ και Ιράν

Σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων IRNA, η ιρανική αντιπροσωπεία εγκατέλειψε το τραπέζι των διαπραγματεύσεων στην Ελβετία έπειτα από μια ώρα και είκοσι λεπτά χθες, αντιδρώντας στη «δημοσιοποίηση προσβλητικού μηνύματος του προέδρου των ΗΠΑ». Ωστόσο η διαδικασία συνεχίστηκε, χάρη στους μεσολαβητές.

Η αποχώρηση αποτελούσε αντίδραση σε τοποθέτηση του Ντόναλντ Τραμπ μέσω Truth Social, με την οποία απαιτούσε η Τεχεράνη να «σταματήσει» τη Χεζμπολά ώστε να μην προκαλεί «προβλήματα», απειλώντας σε διαφορετική περίπτωση ότι οι ΗΠΑ θα πλήξουν το Ιράν «πιο σκληρά», προσθέτοντας τρία θαυμαστικά.

«Καλά θα κάνουν να ζυγίζουν τα λόγια τους· οι ένοπλες δυνάμεις μας είναι έτοιμες να απαντήσουν αλλιώς», αντέτεινε μέσω X ο επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας και του κοινοβουλίου της Ισλαμικής Δημοκρατίας Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ. Δυνάμει του «μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ» της 17ης Ιουνίου, τα μέρη δεσμεύτηκαν να απέχουν «από το να απειλούν με καταφυγή στη βία το ένα το άλλο» κατά τη διάρκεια των συνομιλιών τους.

Αυτές οι τελευταίες αναμένεται να οδηγήσουν, εντός προθεσμίας 60 ημερών, ανανεώσιμης, σε οριστική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ο οποίος ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με τους καταιγιστικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, κι ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στην πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο.

Χαώδης διάσταση απόψεων των δυο πλευρών καταγράφεται επίσης ως προς το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της Τεχεράνης, που αντιμετωπίζουν με καχυποψία η αμερικανική η ισραηλινή και άλλες δυτικές κυβερνήσεις επί δεκαετίες. Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, το ζήτημα αυτό δεν εξετάστηκε στην πρώτη συνεδρία.

Κατά την ίδια πηγή, το δίκτυο IRIB, η ιρανική αντιπροσωπεία αρνήθηκε να ποζάρει και να φωτογραφηθεί μαζί με την αμερικανική, που πέρα από τον αντιπρόεδρο Βανς, συμπεριλαμβάνει τον ειδικό απεσταλμένο της προεδρίας Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του προέδρου Τραμπ, τον Τζάρεντ Κούσνερ. «Διεξαγάγαμε συνομιλίες σε βάθος για όλες τις διαστάσεις της συμφωνίας» για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας του Ιράν, διαβεβαίωσε αντιθέτως ανώτερος Αμερικανός διπλωμάτης τον Τύπο στο Μπίργκενστοκ.