Σάλος στην Γερμανία για τον εναγκαλισμό Σρέντρερ-Πούτιν

Μία ευρωβουλευτής των “Πράσινων” χαρακτήρισε τον Σρέντερ “προδότη της Ευρώπης και ντροπή της Γερμανίας”, ενώ μία βουλευτής των Φιλελευθέρων τον χαρακτήρισε “τον πιο ξεδιάντροπο συνταξιούχο της Γερμανίας”. Ο καγκελάριος Μερτς δεν έκανε δηλώσεις, αλλά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος χαρακτήρισε “ανήθική” την παρουσία του πρώην καγκελάριου και μέλους του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος Γκέρχαρντ Σρέντερ στη γιορτή γενεθλίων του προέδρου της Ρωσίας και πρόσθεσε ότι η εικόνα αυτή «αποτελεί πρόκληση όταν οι ρωσικές δυνάμεις προκαλούν τόσα δεινά στους Ουκρανούς».

Οι Σοσιαλδημοκράτες κράτησαν κάποιες ισορροπίες, καθώς το μέλος τους και βουλευτής Ραλφ Στέγκνερ είπε ότι «ο Σρέντερ είναι από τους ελάχιστους πολιτικούς της Δύσης που διατηρεί ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας με τον Ρώσο πρόεδρο» και πρόσθεσε ότι «ο πρώην καγκελάριος πήγε εκεί ως ιδιώτης, για να αναλάβει αλυσίδα σούπερ μάρκετ, και προσκλήθηκε στα γενέθλια του Πούτιν, και αυτή η πρόσβαση θα μπορούσε να ανοίξει πόρτες. Αν η επίσκεψη αυτή βοηθήσει την υπόθεση της ειρήνης έστω και κατά ένα χιλιοστό, τότε θα είναι επιτυχημένη».

Ο Γιόχαν Οτ, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του SPD στη Βόρεια Ρήνανία-Βεστφαλία) δήλωσε ότι «ένας πρώην καγκελάριος οφείλει να γνωρίζει τον αντίκτυπο τέτοιων εμφανίσεων. Αυτές οι φιλικές φωτογραφίες δεν βοηθούν την ειρήνη, αλλά χρησιμεύουν αποκλειστικά στη ρωσική προπαγάνδα».

Από την άλλη, ο πρόεδρος του SPD και αντικαγκελάριος χαρακτήρισε την επίσκεψη «εντελώς απαράδεκτη, τη στιγμή που η Ρωσία διεξάγει έναν βάναυσο επιθετικό πόλεμο που φέρνει ανείπωτο πόνο και με την πράξη του ο Σρέντερ δείχνει πόσο πολύ έχει πλέον απομακρυνθεί από τις θεμελιώδεις αρχές της Σοσιαλδημοκρατίας».

Ο ίδιος ο Σρέντερ, που έχει αναπτύξει προσωπική φιλία με τον Πούτιν από 20ετίας περίπου, δεν έχει κάνει καμία δήλωση. Η μόνη ενημέρωση γύρω από τη συνάντηση προέρχεται αποκλειστικά από την επίσημη ανακοίνωση που εξέδωσε η υπηρεσία Τύπου του Κρεμλίνου. Σύμφωνα με αυτήν, ο Πούτιν έμαθε από τα μέσα ενημέρωσης ότι ο Σρέντερ βρισκόταν στη Μόσχα για δικούς του επαγγελματικούς λόγους και τον κάλεσε στο σπίτι του για τα γενέθλιά του. Από την πλευρά του πρώην καγκελάριου δεν έχει υπάρξει κανένα σχόλιο.

 

Ο Σρέντερ και το σουπερμάρκετ

Ο ηλικίας 82 ετών Σρέντερ επισκέφθηκε την Μόσχα γιατί ανέλαβε το στρατηγικό σχεδιασμό της θυγατρικής εταιρείας  της γερμανικής αλυσίδας σουπερμάρκετ Hyperglobus. Από το 2025 η ρωσική θυγατρική (με 20 καταστήματα) διαχωρίσθηκε από την γερμανική μητρική, όμως ιδιοκτήτης και της ρωσικής και της γερμανικής παραμένει ο Γερμανός επιχειρηματίας Τόμας Μπρουχ (Thomas Bruch), μέλος της οικογένειας που ίδρυσε τον γερμανικό εμπορικό κολοσσό Globus Holding στη Γερμανία ήδη από το 1828.

Παρά το γεγονός ότι ο ιδιοκτήτης της είναι Γερμανός και μοιράζεται κοινούς μετόχους με τη γερμανική μητρική, η Hyperglobus είναι ρωσική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, εγγεγραμμένη στη Ρωσία, χρησιμοποιώντας το εμπορικό σήμα (brand) κατόπιν συμφωνία. Ο ιδιοκτήτης της Hyperglobus, Τόμας Μπρουχ, έχει χαρακτηρίσει τον Σρέντερ σημαντική προσθήκη στο εποπτικό συμβούλιο, επισημαίνοντας την εμπειρία του από τη Ρωσία και τη δυνατότητά του να συμβάλει στη διατήρηση ενός διαλόγου με τη χώρα.

Από την πλευρά του, ο πρώην καγκελάριος έχει υποστηρίξει ότι η διατήρηση των οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία και η συνέχιση των επενδύσεων στη χώρα παραμένουν σημαντικές, ιδιαίτερα στον τομέα της επισιτιστικής επάρκειας.

Η σχέση του Σρέντερ με τον Πούτιν

Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως καγκελάριου, από το 1998 έως το 2005, ανέπτυξε στενή σχέση με τον Πούτιν, ενώ μετά την αποχώρησή του από την πολιτική ανέλαβε θέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εταιρείες, μεταξύ άλλων στη Rosneft και στα έργα του Nord Stream.

Οι σχέσεις του με τη Μόσχα έχουν προκαλέσει αντιδράσεις στη Γερμανία, ιδιαίτερα μετά το 2022. Ο Σρέντερ αποχώρησε τότε από το διοικητικό συμβούλιο της Rosneft και εγκατέλειψε σχέδιο συμμετοχής στη διοίκηση της Gazprom, ωστόσο συνέχισε να διατηρεί δεσμούς με τη Ρωσία.

Οι ρωσικές αρχές εν τω μεταξύ, μετά τις δυτικές κυρώσεις, έχουν θέσει υπό προσωρινό κρατικό έλεγχο περιουσιακά στοιχεία αρκετών δυτικών εταιρειών, μεταξύ των οποίων και η γερμανική Metro. Ο ίδιος ο Σρέντερ έχει δηλώσει ότι οι οικονομικοί δεσμοί μπορούν να λειτουργήσουν ως δίαυλος επικοινωνίας, ακόμη και σε περιόδους έντονης πολιτικής κρίσης, θέση που έχει επαναλάβει και μετά την ανάληψη του νέου του ρόλου στη ρωσική εταιρεία. Εκτιμάται ότι ο Σρέντερ δεν αναλαμβάνει επιχειρήσεις στη Ρωσία για να πλουτίσει, αλλά γιατί είναι πολιτικά υπέρ της συνέχισης των σχέσεων Ευρώπης και Ρωσίας.

Το γερμανικό Κοινοβούλιο του αφαίρεσε πάντως κρατικά προνόμια, όπως την κρατική χρηματοδότηση του πολιτικού γραφείου. Επιπλέον, το κόμμα του (SPD) κινήθηκε δικαστικά για τη διαγραφή του, αν και τελικά παρέμεινε μέλος. Η αρμόδια επιτροπή του SPD στο Αννόβερο έκρινε ότι, παρά την έντονη πολιτική κριτική που δέχεται για τη στάση του, δεν στοιχειοθετείται παραβίαση του καταστατικού του κόμματος.

Επιπλέον, σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο, η διαγραφή ενός μέλους από πολιτικό κόμμα προϋποθέτει να αποδειχθεί ότι το μέλος προκάλεσε εσκεμμένα σοβαρή ζημιά στο κόμμα, ή παραβίασε τις θεμελιώδεις αρχές του. Η επιτροπή αποφάσισε ότι η απασχόλησή του σε ρωσικές εταιρείες ενέργειας αποτελούσε προσωπική και οικονομική δραστηριότητα, η οποία δεν αρκούσε νομικά για να δικαιολογήσει μια τόσο ακραία ποινή.

Μετά την καγκελαρία

Μετά την αποχώρησή του από τη γερμανική καγκελαρία το 2005, η πορεία του Γκέρχαρντ Σρέντερ σημαδεύτηκε από την έντονη δραστηριοποίησή του στον επιχειρηματικό κόσμο, με τις περισσότερες θέσεις που ανέλαβε να είναι σε ρωσικές εταιρείες, όπως στην κοινοπραξία Nord Stream AG (ελεγχόμενης από τη ρωσική Gazprom), ενός έργου αγωγού φυσικού αέριου που ο ίδιος είχε στηρίξει θερμά όσο ήταν καγκελάριος. Αργότερα, διετέλεσε πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του ρωσικού πετρελαϊκού κολοσσού Rosneft.

Επίσης εργάστηκε ως σύμβουλος στον επενδυτικό τραπεζικό όμιλο Rothschild (στο Ευρωπαϊκό Συμβουλευτικό Σώμα), στην ελβετική εκδοτική εταιρεία Ringier, καθώς και σε κρατικά επενδυτικά κεφάλαια, όπως στην China Investment Corporation (CIC). Παράλληλα με τα εταιρικά του καθήκοντα, διατήρησε τη δικηγορική του ιδιότητα στο Ανόβερο. Αν και απομονώθηκε σε μεγάλο βαθμό από το ίδιο του το κόμμα (SPD) λόγω των ρωσικών του διασυνδέσεων, το Κρεμλίνο τον έχει προτείνει κατά καιρούς ως πιθανό Ευρωπαίο διαμεσολαβητή για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, πρόταση που απορρίφθηκε όμως από το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες.

Η μάχη για τον Nord Stream ΙΙ

Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ αρνήθηκε επανειλημμένα να καταθέσει ενώπιον της ερευνητικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για το «Ίδρυμα για το Κλίμα» του Μεκλεμβούργου (Investigative Commission regarding the Mecklenburg Climate Fund). Η συγκεκριμένη επιτροπή συστάθηκε στη Γερμανία για να διερευνήσει πώς η τοπική κυβέρνηση του κρατιδίου δημιούργησε ένα αμφιλεγόμενο «περιβαλλοντικό ίδρυμα» το οποίο, στην πραγματικότητα, χρησιμοποιήθηκε για να παρακαμφθούν οι αμερικανικές κυρώσεις και να ολοκληρωθεί η κατασκευή του ρωσικού αγωγού φυσητού αερίου Nord Stream 2, που τον “πολεμούσαν” με πάθος οι Αμερικανοί και επί πρώτης θητείας του Τραμπ και επί Μπάιντεν.

Ο Σρέντερ αρνήθηκε να εμφανιστεί και να καταθέσει στην επιτροπή, επικαλούμενος συναισθηματική εξουθένωση (burnout). Η επιτροπή συστάθηκε από το τοπικό Κοινοβούλιο (Landtag) του γερμανικού κρατιδίου του Μεκλεμβούργου το 2022, με την πίεση των Χριστιανοδημοκρατών αλλά και τω Πράσινων και των Φιλελεύθερων.

Η διαμάχη με τις ΗΠΑ

Σκοπός της επιτροπής ήταν να ελέγξει τις ενέργειες της τοπικής κυβέρνησης συνασπισμού (όπου τότε πλειοψηφούσαν οι Σοσιαλδημοκράτες) και η οποία είχε πρωτοστατήσει στην ίδρυση του ιδρύματος το 2021 σε απόλυτη συνεννόηση με τη ρωσική Gazprom, εκτιμώντας ότι αυτό το έργο ήταν προς το συμφέρον της Γερμανίας.

Ο Τραμπ το 2019 εκβίασε με κυρώσεις την ελβετική εταιρεία που θα πόντιζε σωλήνες και καθυστέρησε το έργο κατά ένα ολόκληρο έτος – το έργο ολοκληρώθηκε το 2021. Μετά την ολοκλήρωση οι ΗΠΑ και πάλι επέβαλαν κυρώσεις σε οιαδήποτε ευρωπαϊκή εταιρεία παρείχε ασφάλιση, ή πιστοποίηση, περνώντας την υποκριτική νομοθετική πράξη Protecting Europe’s Energy Security Clarification Act, υποτίθεται για το ενεργειακό συμφέρον της Ευρώπης. Στις 23 Φεβρουαρίου η Γερμανία πάγωσε την αδειοδότηση και η κυβέρνηση Μπάιντεν επέβαλε κυρώσεις στην διαχειρίστρια εταιρία Nord Stream 2 AG, ενέργειες που χρεοκόπησαν την εταιρεία.

Ο Σρέντερ είχε έρθει σε σύγκρουση με τις ΗΠΑ και για το ενεργειακο ζήτημα, αλλά και για την κάθετη στάση του εναντίον του πολέμου στο Ιράκ το 2002. Ο Σρέντερ ξεκαθάρισε ότι η Γερμανία δεν θα συμμετείχε σε έναν «στρατιωτικό τυχοδιωκτισμό», ακόμα κι αν αυτός είχε την έγκριση του ΟΗΕ.

Η σκληρή αντιπολεμική του ρητορική χρησιμοποιήθηκε έντονα στην προεκλογική του εκστρατεία το 2002. Αυτό βοήθησε στην επανεκλογή του, καθώς η γερμανική κοινή γνώμη ήταν συντριπτικά κατά του πολέμου. Η στάση αυτή εξόργισε τον Λευκό Οίκο. Ο Μπους ένιωσε ότι ο Σρέντερ αθέτησε προσωπικές τους δεσμεύσεις, με αποτέλεσμα οι δύο ηγέτες να διακόψουν την ουσιαστική επικοινωνία για μεγάλο διάστημα.

Ο Σρέντερ επιδίωξε να επαναπροσδιορίσει τη γερμανική εξωτερική πολιτική, υποστηρίζοντας ότι η Γερμανία είχε πλέον “ενηλικιωθεί” πολιτικά μετά την Επανένωση και έπρεπε να ενεργεί ως «μεγάλη δύναμη στην Ευρώπη». Αυτό σήμαινε ότι το Βερολίνο δεν θα ακολουθούσε τυφλά τις επιταγές των ΗΠΑ, αλλά θα έβαζε πρώτα τα δικά του συμφέροντα. Δημιούργησε μάλιστα έναν ισχυρό άξονα Παρισιού-Βερολίνου-Μόσχας (μαζί με τον Ζακ Σιράκ και τον Πούτιν) για να ισορροπήσει την αμερικανική μονομέρεια. Πολλοί τον κατηγόρησαν ότι ήθελε να απομακρυνθεί η Γερμανία απο την Δύση, αλλά ο Σρέντερ απαντούσε ότι ήθελε απλά η Γερμανία να σταθεί στα πόδια της και η Ευρώπη να μην είναι υποτελής των ΗΠΑ.