Σε παγίδα για τον Πούτιν εξελίσσεται η “συνεννόηση του Άνκορατζ”

Αυτό που έκανε τον Ρώσο πρόεδρο, Βλάντιμιρ Πούτιν, να αγκιστρωθεί στη λεγόμενη “συνεννόηση του Άνκορατζ” είναι ότι πήρε τα λόγια του Αμερικανού ομολόγου του τοις μετρητοίς. Δεν θεώρησε μόνο ότι η Ρωσία σπάει τη μερική διπλωματική απομόνωση, την οποία της είχε επιβάλει η Συλλογική Δύση. Θεώρησε, επίσης, ότι ανοίγεται ο δρόμος για μία νέα διεθνή πολυπολική τάξη, στο πλαίσιο της οποίας η Ρωσία θα αναγνωριστεί από τις ΗΠΑ ως μεγάλη δύναμη και τα συμφέροντά της θα είναι σεβαστά.

Μη θέλοντας κατ’ ουδένα τρόπο να παρεμβάλει εμπόδια σ’ αυτή τη διαδικασία συνεννόησης, το Κρεμλίνο επέδειξε τη μεγαλύτερη δυνατή ευελιξία απέναντι στον Τραμπ. Λαμβάνοντας, μάλιστα, υπόψη του τον ιδιόρρυθμο χαρακτήρα του Αμερικανού προέδρου, ο Πούτιν όχι μόνο απέφυγε την οποιαδήποτε επίκριση, αλλά και άδραξε κάθε ευκαιρία για να τον επαινέσει. Αυτή η στάση του υπαγορεύθηκε και από το γεγονός πως το αμερικανικό βαθύ κράτος και η Ευρώπη έσπρωχναν και σπρώχνουν τον Λευκό Οίκο προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Από τη συνάντηση κορυφής στην Αλάσκα, όμως, έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι. Έχουν μεσολαβήσει γεγονότα, τα οποία θέτουν σε αμφισβήτηση τη “συνεννόηση του Άνκορατζ”, τουλάχιστον έτσι όπως την αντιλαμβάνεται το Κρεμλίνο. Για την ακρίβεια, τα γεγονότα δείχνουν πως ο Τραμπ δεν έχει μόνο δυσκολίες να υλοποιήσει τη “συνεννόηση του Άνκορατζ”, λόγω εσωτερικών αντιδράσεων. Τα γεγονότα δείχνουν ότι την αντιλαμβάνεται διαφορετικά από τον Πούτιν.

Πήρε τοις μετρητοίς τον Τραμπ!

Η παρεξήγηση πηγάζει από τον τελείως διαφορετικό τρόπο που οι δύο ηγέτες αντιλαμβάνονται τη διεθνή διπλωματία. Ο Ρώσος πρόεδρος την αντιλαμβάνεται με τον παραδοσιακό τρόπο, όπως όλοι σχεδόν οι ηγέτες (και οι Αμερικανοί πρόεδροι) μέχρι τον Τραμπ. Δηλαδή, θεωρεί ότι τα όσα διαμείβονται ειδικά σε κλειστές συναντήσεις κορυφής έχουν πολιτικό αντίκρισμα και είναι δεσμευτικά. Με άλλα λόγια, ο Πούτιν πήρε τοις μετρητοίς όσα του είπε ο Αμερικανός ομόλογός του και ως εκ τούτου θεώρησε ότι υπάρχει η βούληση να ανοίξει ο δρόμος για μία νέα εποχή στις σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας.

Την εντύπωση αυτή του Κρεμλίνου, μάλιστα, ενίσχυσαν και οι επαφές του Ρώσου προέδρου με τον ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου. Ο Γουίτκοφ έδειξε να πιστεύει ότι το Κίεβο χάνει τον πόλεμο και ως εκ τούτου κάθε χρονική μετάθεση της ειρηνευτικής συμφωνίας θα είναι σε βάρος όχι μόνο της Ουκρανίας, αλλά και των ΗΠΑ. Με βάση αυτή την εκτίμηση υποστήριξε την αποδοχή αρκετών από τους ρωσικούς όρους. Επιπροσθέτως, ο Γουίτκοφ δείχνει να πιστεύει ότι η στενή οικονομική συνεργασία με τη Ρωσία θα βοηθήσει σημαντικά την αμερικανική οικονομία.

Όταν ο Τραμπ άρχισε να κάνει δηλώσεις εναντίον της Μόσχας και ειδικά όταν έλαβε και πρακτικά μέτρα εναντίον της (πρόσθετες κυρώσεις κλπ) το Κρεμλίνο δυσαρεστήθηκε, αλλά δεν άλλαξε γραμμή πλεύσης. Είναι ενδεικτικό ότι τον περασμένο Οκτώβριο ο έμπειρος υφυπουργός Εξωτερικών Ριαμπκόφ χτύπησε την καμπάνα, δηλώνοντας ότι η “συνεννόηση του Άνκορατζ” «έχει σε μεγάλο βαθμό εξαντληθεί». Ήταν ένα μήνυμα όχι μόνο προς την Ουάσινγκτον, αλλά και προς το Κρεμλίνο, το οποίο έσπευσε να τον διορθώσει. Αρχικά με δήλωση του Ουσακόφ (σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Πούτιν) και στη συνέχεια με δήλωση του ίδιου του Ρώσου προέδρου.

Η διαφοροποίηση του Λαβρόφ

Τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2025 το Κρεμλίνο διατηρούσε ακόμα τις προσδοκίες του. Ο χρόνος που μεσολάβησε μέχρι σήμερα δεν άλλαξε την εικόνα. Είναι, μάλιστα, ενδεικτικό ότι την επιφύλαξή του για την προσήλωση του Τραμπ στη “συνεννόηση του Άνκορατζ” έχει εκφράσει με έμμεσο πλην σαφή τρόπο και ο Λαβρόφ (9/2/2026), ο οποίος –ας σημειωθεί– έχει παραγκωνιστεί από τις διαπραγματεύσεις για το Ουκρανικό.

Σ’ εκείνη τη δήλωση, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών είπε ότι στην Αλάσκα η Ουάσινγκτον έκανε μία πρόταση για το Ουκρανικό, την οποία η Μόσχα αποδέχθηκε, αλλά οι Αμερικανοί δεν έδωσαν τη συνέχεια που περίμενε το Κρεμλίνο. Αντιθέτως, έλαβαν εχθρικά προς τη Ρωσία μέτρα. Ουσιαστικά, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών διαφοροποιείται εμμέσως από το Κρεμλίνο, επισημαίνοντας ότι ο Τραμπ αντιλαμβάνεται διαφορετικά τη “συνεννόηση του Άνκορατζ”.

Όπως προανέφερα, ο Πούτιν συνεχίζει να αντιλαμβάνεται –αν κι όχι πλέον με την ίδια πίστη– τη “συνεννόηση του Άνκορατζ” ως μία στρατηγικού χαρακτήρα καμπή στις αμερικανορωσικές σχέσεις. Στη διπλωματική ιστορία υπάρχουν συναντήσεις κορυφής, οι οποίες μπορεί να μην κατέληξαν σε γραπτή συμφωνία, αλλά πράγματι λειτούργησαν ως σημεία καμπής. Η “συνεννόηση του Άνκορατζ” δεν δείχνει να έχει αντίστοιχο βάθος. Είναι ενδεικτικό ότι ενώ η ρωσική πλευρά την έχει κάνει σημαία, η αμερικανική ούτε καν την αναφέρει.

Σύμφωνα με τα όσα είχαν συζητηθεί, ο Τραμπ θα είχε υποχρεώσει τον Ζελένσκι να αποδεχθεί τους βασικούς ρωσικούς όρους για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Αυτό δεν συνέβη, όχι μόνο λόγω της έντονης αντίδρασης εκ μέρους του κόμματος του πολέμου και στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, αλλά και επειδή ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος έδειξε αμφιθυμία. Όχι επειδή τον ενδιαφέρει η Ουκρανία, αλλά επειδή έκρινε ότι είχε κάνει περισσότερα βήματα προς τον Πούτιν από όσα είναι ανεκτά από το αμερικανικό βαθύ κράτος, το οποίο θεωρεί κόκκινη γραμμή τη ρωσική νίκη στην Ουκρανία.

Η “συνεννόηση του Άνκορατζ”

Ενώ, λοιπόν, η “συνεννόηση του Άνκορατζ” αγκαλιάστηκε θερμά από τη Μόσχα, θεωρήθηκε ολίσθημα από το βαθύ κράτος σε ΗΠΑ και Ευρώπη, το οποίο δεν έχει πάψει να είναι βαθιά εχθρικό προς τη Ρωσία. Δεν είναι τυχαίο ότι μετατόπισε το κέντρο βάρους της συζήτησης για την ειρήνευση στις εγγυήσεις ασφαλείας που ζητάει το Κίεβο, αλλά και στην παράδοση στους Ρώσους μίας λωρίδας γης στο Ντονμπάς. Υπενθυμίζω ότι για τη Μόσχα το μείζον στο Ουκρανικό δεν ήταν το έδαφος, αλλά η μετατροπή της Ουκρανίας σε “κράτος μαξιλάρι”. Όποιος παρακολουθεί τη σχετική συζήτηση, βλέπει ότι αυτή η διάσταση έχει υποβαθμιστεί και από το Κρεμλίνο. Ο μόνος που περιοδικά την υπενθυμίζει είναι ο Λαβρόφ.

Μπορεί ο Πούτιν να δελεάστηκε από την προοπτική μίας συνολικής συμφωνίας με τον Τραμπ για μία νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας, αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος δεν φαίνεται να βαδίζει προς αυτή την κατεύθυνση. Οι κινήσεις του δείχνουν ότι προτιμάει βολικές για τις ΗΠΑ ad hoc επιμέρους συμφωνίες. Δεν τον ενδιαφέρει η θέσπιση αρχών και κανόνων που να διέπουν το διεθνές σύστημα. Τον ενδιαφέρουν διευθετήσεις που να στηρίζονται πρωτίστως στη δυναμική της αμερικανικής ισχύος.

Ο Αμερικανός πρόεδρος πράγματι επιδιώκει εξομάλυνση των σχέσεών του με τη Μόσχα, εκτός των οικονομικών λόγων και για να μπει σφήνα στη στρατηγική σχέση Ρωσίας-Κίνας. Από την άλλη πλευρά, όμως, δεν θεωρεί τη Ρωσία ισότιμη με τις ΗΠΑ. Κάπως έτσι έχει έρθει ο κόμπος στο χτένι. Ο μόνος τρόπος για να κερδίσει η Ρωσία αυτή τη θέση είναι να κερδίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, να υποχρεώσει το Κίεβο σε συνθηκολόγηση και ως εκ τούτου να επιβάλει ειρήνη κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της.

Αντί να επιδιώκει με όλα τα διαθέσιμα μέσα μία τέτοια νίκη, ο Πούτιν τρέχει πίσω από την πρωτοβουλία του Τραμπ, αναγορεύοντάς τον σε έγκυρο μεσολαβητή, ενώ στην πραγματικότητα οι ΗΠΑ είναι άμεσα εμπλεκόμενες στο πλευρό της Ουκρανίας. Όσο, λοιπόν, ο Ρώσος πρόεδρος θα ακολουθεί αυτή την τακτική, τόσο ο Αμερικανός ομόλογός του θα απομακρύνεται από την προοπτική μίας συνολικής συμφωνίας για την αρχιτεκτονική ασφαλείας που τόσο πολύ επιδιώκει ο Πούτιν. Το πόσο, μάλιστα, την επιδιώκει, φάνηκε και από την ρωσική πρόταση που συζητούν οι Γουίτκοφ και Ντμίτριεφ για ένα γιγαντιαίο πακέτο οικονομικής συνεργασίας. Το Κρεμλίνο, μάλιστα, προσπαθεί να δελεάσει τον Τραμπ, προτείνοντας μεταξύ άλλων και την επαναδολαριοποίηση της ρωσικής οικονομίας!

Στην πραγματικότητα –τουλάχιστον μέχρι τώρα– ο Πούτιν παραμένει αυτοεγκλωβισμένος στο διπλωματικό χάος που έχει δημιουργήσει ο Τραμπ με το ιδιότυπο ταμπεραμέντο του. Όσο, μάλιστα, θα παραμένει εκεί και όσο θα συνεχίζει να μη χρησιμοποιεί όλα τα μέσα για να κερδίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, τόσο θα βαλτώνει πολιτικά και στα πολεμικά μέτωπα και στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο, ρίζνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο νερό στο μύλο των δυτικών εχθρών του.