Παρέμβαση Τραμπ για την εξόντωση του ναρκοβαρόνου – Σκηνικό πολέμου στο Μεξικό

Το Μεξικό έχει αναπτύξει 2.500 στρατιώτες στο δυτικό τμήμα της χώρας, ως μέτρο «αποτροπής» απέναντι στο κύμα βίας που ακολούθησε τον θάνατο του αρχηγού ενός από τα μεγαλύτερα καρτέλ ναρκωτικών του Μεξικού, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Αμυνας Ρικάρντο Τρεβίγια. Αρκετοί άνθρωποι σκοτώθηκαν, ενώ υπήρξαν οδοφράγματα και εκτεταμένες καταστροφές καταστημάτων και οχημάτων.

«Περί τους 7.000 στρατιώτες στάθμευαν ήδη στην πολιτεία Χαλίσκο, άρα η στρατιωτική παρουσία θα ενισχυθεί» στην περιοχή αυτή όπου δρα το Καρτέλ του Χαλίσκο Νουέβα Χενερασιόν (Cartel de Jalisco Nueva Generacion, CJNG), ο αρχηγός του οποίου, ο Νεμέσιο Οσεγκέρα ή Ελ Μέντσο, σκοτώθηκε χθες κατά την διάρκεια στρατιωτικής επιχείρησης, δήλωσε ο υπουργός Άμυνας. Η πρόεδρος του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ δήλωσε κατά την διάρκεια συνέντευξης Τύπου ότι «δεν υπήρξε συμμετοχή αμερικανικών δυνάμεων ν στην επιχείρηση», αλλά «πολλή ανταλλαγή πληροφοριών».

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε νέα ανάρτησή του δήλωσε ότι το Μεξικό πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές του στην καταπολέμηση των καρτέλ  ναρκωτικών.

Ο στρατός στο Μεξικό σκότωσε την Κυριακή (22.02.2026) τον πιο ισχυρό αρχηγό καρτέλ της χώρας και έναν από τους πιο καταζητούμενους φυγάδες των ΗΠΑ. Η δολοφονία του βαρόνου των ναρκωτικών προκάλεσε αντίδραση από τα μέλη του καρτέλ τα οποία εξαπέλυσαν κύμα βίας σε ολόκληρο το Μεξικό. Ο Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, «El Mencho», συνελήφθη στην Ταπάλπα του Χαλίσκο, όπου τραυματίστηκε σοβαρά κατά την επιχείρηση και πέθανε καθ’ οδόν προς την Πόλη του Μεξικού.

Οι νεκροί

Σύμφωνα με το αμερικανικό CNN, σκοτώθηκαν 25 άνδρες της Εθνοφρουράς, ένας εισαγγελέας και μία έγκυος, αλλά και 30 ένοπλοι του καρτέλ. Στο Πουέρτο Βαγιάρ σκότωσαν έναν φύλακα μέσα στη φυλακή όπου έγινε σύγκρουση συμμοριών ή εξέγερση, και από σφαίρα σκοτώθηκε ένας εισαγγελέας σε άλλη πόλη, άγνωστο αν ήταν αδέσποτη στη διάρκεια των ταραχών ή αν ο εισαγγελέας ήταν εξαρχής ο στόχος. Θύμα πυροβολισμού έπεσε και μια περαστική έγκυος, ενώ σκοτώθηκε και η κόρη ενός ενόπλου του καρτέλ.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, συνελήφθησαν συνολικά 27 άτομα. Στην επιχείρηση για τη σύλληψη του El Mencho από τις ειδικές μονάδες του στρατού, συμμετείχε και η Πολεμική Αεροπορία και η Εθνοφρουρά. Στις προετοιμασίες συμμετείχαν οι στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών, το Εθνικό Κέντρο Πληροφοριών και η Ειδική Εισαγγελία για το Οργανωμένο Έγκλημα. Πρόσθετες πληροφορίες δόθηκαν στις μεξικανικές αρχές και από αμερικανικές υπηρεσίες. Οι δυνάμεις ασφαλείας κατέσχεσαν από όπλα μέχρι τεθωρακισμένα οχήματα και εκτοξευτές πυραύλων, ικανών να πλήξουν εναέριους στόχους και να καταστρέψουν τανκς. Τρεις στρατιώτες μεταφέρθηκαν σε νοσοκομεία με τραύματα.

Ποιος ήταν ο Ελ Μέντσο

Ο Ελ Μέντσο καταγόταν από την Αγουιγίγια στη γειτονική πολιτεία Μιτσοακάν και είχε σημαντική εμπλοκή στη διακίνηση ναρκωτικών ήδη από τη δεκαετία του 1990. Σε νεαρή ηλικία μετανάστευσε στις ΗΠΑ, όπου το 1994 καταδικάστηκε από το ομοσπονδιακό δικαστήριο της Βόρειας Περιφέρειας της Καλιφόρνια για συνωμοσία με σκοπό τη διανομή ηρωίνης και εξέτισε σχεδόν τρία χρόνια φυλάκισης.

Μετά την αποφυλάκισή του επέστρεψε στο Μεξικό και επανεντάχθηκε στη διακίνηση ναρκωτικών συνεργαζόμενος με τον βαρόνο Ignacio Coronel Villareal, γνωστό ως «Nacho Coronel». Μετά τον θάνατο του Βιγιαρεάλ, ο Ελ Μέντσο και ο Erik Valencia Salazar («El 85») ίδρυσαν το CJNG περίπου το 2007. Αρχικά συνεργάστηκαν με το καρτέλ Σιναλόα, αλλά αργότερα αποσχίστηκαν και επί χρόνια τα δύο καρτέλ συγκρούονται για τον έλεγχο εδαφών σε όλο το Μεξικό.

Μια ιστορία του υποκόσμου αναφέρει ότι η ρήξη προκλήθηκε όταν ένας διακινητής στη Γουαδαλαχάρα έχυσε ένα ποτήρι ρόφημα ιβίσκου πάνω σε αντίπαλο κατά τη διάρκεια συνάντησης στην ανατολική πλευρά της πόλης. Το φαινομενικά ασήμαντο περιστατικό φέρεται να πυροδότησε μια αιματηρή αλυσίδα προδοσιών, ανταλλαγών πυρών και σφαγών. Σε αντίθεση με τον El Chapo, που επιδίωξε τη βοήθεια του Sean Penn για να μετατρέψει την εγκληματική του ζωή σε χολιγουντιανή ταινία, ο Ελ Μέντσο προτιμούσε να κινείται στο παρασκήνιο. Για αυτό εξάλλου υπάρχουν και ελάχιστες φωτογραφίες του.

Από το 2017, ο Ελ Μέντσο είχε κατηγορηθεί επανειλημμένα από το ομοσπονδιακό δικαστήριο της Περιφέρειας της Κολούμπια στις ΗΠΑ. Το πιο πρόσφατο κατηγορητήριο, που κατατέθηκε στις 5 Απριλίου 2022, τον κατηγορούσε για συνωμοσία και διακίνηση ελεγχόμενων ουσιών (μεθαμφεταμίνη, κοκαΐνη και φαιντανύλη) με σκοπό την παράνομη εισαγωγή τους στις ΗΠΑ, καθώς και για χρήση πυροβόλων όπλων σε σχέση με αδικήματα διακίνησης ναρκωτικών. Κατηγορήθηκε επίσης βάσει του Νόμου περί Δίωξης Βαρόνων Ναρκωτικών για διεύθυνση διαρκούς εγκληματικής επιχείρησης.

Φόβοι για νέο κύκλο βίας στο Μεξικό

Παραμένει ασαφές ποιος θα αναλάβει τη θέση του «Ελ Μέντσο». Το καρτέλ έχει παρουσία σε τουλάχιστον 21 πολιτείες του Μεξικού και δραστηριοποιείται σε μεγάλο μέρος των ΗΠΑ, σύμφωνα με τη DEA, ενώ διαθέτει και διεθνή εμβέλεια. Αναλυτές επισημαίνουν ότι:

• Αν η ηγεσία περάσει σε συγγενείς του, η βία πιθανότατα θα συνεχιστεί.
• Αν επικρατήσουν άλλες φατρίες, ίσως υπάρξει προσωρινή αποκλιμάκωση.

Ο μεγαλύτερος φόβος είναι η μετάβαση σε αδιάκριτη «ναρκοτρομοκρατία», με επιθέσεις τύπου Κολομβίας της δεκαετίας του 1990, όπως βομβιστικές επιθέσεις, δολοφονίες και επιθέσεις σε αεροσκάφη. Ειδικοί σημειώνουν ότι πρόκειται για κρίσιμη στιγμή για το Μεξικό και τις ΗΠΑ, καθώς μέσω στενής συνεργασίας μπορούν να επιχειρήσουν αποφασιστικό πλήγμα κατά των καρτέλ.

Πολλοί τουρίστες που βρίσκονται στο Μεξικό παραμένουν εγκλωβισμένοι, καθώς δεν μπορούν να ταξιδέψουν λόγω των επεισοδίων και αρκετές είναι οι χώρες που εξέδωσαν προειδοποιήσεις για τους πολίτες τους. Επίσης αρκετές αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες ανέστειλαν τις πτήσεις τους προς το Πουέρτο Βαγιάρτα.

Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ συμβούλεψε τους Αμερικανούς που βρίσκονται στο Μεξικό να μην βγαίνουν έξω και να μείνουν στα ξενοδοχεία τους. Ανάλογες προειδοποιήσεις εξέδωσαν και άλλες χώρες για τους πολίτες τους που βρίσκονται στο Μεξικό. Καναδάς, Βρετανια, Αυστραλία, Ινδία, Κίνα έβγαλαν σχετικές ανακοινώσεις.

Απαγόρευση κυκλοφορίας, κλειστά σχολεία

Η νύχτα στο Πουέρτο Βαγιάρτα ήταν ήσυχη, ενώ σε όλη την πόλη ισχύει απαγόρευση κυκλοφορίας. Τα σχολεία και τα καταστήματα αναμένεται να παραμείνουν κλειστά τη Δευτέρα, όπως ανέφερε στο CNN ένας Αμερικανός κάτοικος της περιοχής. Ο Ντέιβιντ Μπαρ Ταλ δήλωσε ότι είδε μαύρους καπνούς από φωτιά και άκουσε εκρήξεις κοντά στο σπίτι του.

«Τώρα είναι μεσάνυχτα. Είναι ήσυχα εδώ και αρκετή ώρα. Δεν υπάρχουν εκρήξεις, δεν υπάρχουν αυτοκίνητα που να καίγονται», είπε, μετά από μια μέρα δράσεων που χαρακτήρισε «ταραχώδη». «Αλλά και αύριο, έχουμε ακούσει ότι θα ισχύει η απαγόρευση κυκλοφορίας», είπε. «Όλοι θα μείνουν στα σπίτια τους. Δεν θα λειτουργήσουν τα σχολεία, ούτε οι τράπεζες».

Την ίδια ώρα κλειστά είναι τα σχολεία και πανεπιστήμια σε πολιτείες του Μεξικού. «Προκειμένου να προστατεύσουμε τα παιδιά, τους νέους και τους δασκάλους μας στο Χαλίσκο, αποφάσισα ότι τα μαθήματα με φυσική παρουσία θα ακυρωθούν αύριο στην πολιτεία (…) Έχω επίσης διατάξει την ακύρωση των μαζικών εκδηλώσεων την Κυριακή σε όλη την πολιτεία», δημοσίευσε στον λογαριασμό του στο X ο κυβερνήτης του Χαλίσκο, Πάμπλο Λέμους.

Μήνυμα προς τις ΗΠΑ και την κυβέρνηση Τραμπ

Η εξόντωση του «Ελ Μέντσο» θεωρείται στρατηγικό πλεονέκτημα για τη μεξικανική κυβέρνηση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και τη διοίκηση Ντόναλντ Τραμπ, η οποία είχε απειλήσει με δασμούς ή ακόμη και μονομερή στρατιωτική δράση, εάν το Μεξικό δεν εντείνει τον αγώνα κατά των καρτέλ.

Ο Οσεγκέρα Θερβάντες αντιμετώπιζε πολλαπλές διώξεις στις ΗΠΑ, ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε προσφέρει 15 εκατ. δολάρια για τη σύλληψή του. Η κυβέρνηση Τραμπ είχε χαρακτηρίσει το καρτέλ του, μαζί με άλλα, ως ξένη τρομοκρατική οργάνωση.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κρίστοφερ Λαντάου, συνεχάρη μέσω X τις μεξικανικές δυνάμεις, ενώ ο πρώην επικεφαλής διεθνών επιχειρήσεων της DEA, Μάικ Βίτζιλ, τόνισε ότι το Μεξικό έστειλε «ισχυρό μήνυμα» στην Ουάσινγκτον.