Στη Γάζα του Τραμπ με ένα δισ. εισιτήριο συμμετοχής;

Χαρακτηριστική είναι η δήλωση ανώτερου Αμερικανού αξιωματούχου, ο οποίος σημείωσε ότι «αυτό είναι το δικό μας έργο, όχι το δικό του», αναφερόμενος στον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η φράση αποτυπώνει τη λογική με την οποία η ομάδα Τραμπ αντιμετωπίζει πλέον τις ισραηλινές ενστάσεις: η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι έχει ήδη επιτύχει όσα θεωρούνταν αδιανόητα στη Γάζα τους προηγούμενους μήνες και δηλώνει αποφασισμένη να συνεχίσει, ανεξαρτήτως αντιδράσεων.

Στο επίκεντρο της νέας φάσης βρίσκεται τόσο η πλήρης αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς όσο και η αρχιτεκτονική διακυβέρνησης της Γάζας. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει δημοσίως ότι, με τη στήριξη της Αιγύπτου, της Τουρκίας και του Κατάρ, οι ΗΠΑ επιδιώκουν μια «ολοκληρωμένη συμφωνία αποστρατιωτικοποίησης», που θα περιλαμβάνει την παράδοση όλων των όπλων και την αποξήλωση κάθε σήραγγας. Παράλληλα, έχει ξεκαθαρίσει ότι η Χαμάς οφείλει να τηρήσει άμεσα όλες τις δεσμεύσεις της, «με τον εύκολο ή με τον δύσκολο τρόπο». Ωστόσο, το πραγματικό διακύβευμα φαίνεται να είναι το λεγόμενο Gaza Board of Peace, το οποίο ο Τραμπ επιθυμεί να εγκαινιάσει στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός (19-22 Ιανουαρίου).

Σύμφωνα με το Bloomberg, οι χώρες που επιθυμούν να συμμετάσχουν ως μόνιμα μέλη, καλούνται να καταβάλουν το ποσό του… ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων, ενώ το προσχέδιο του καταστατικού φέρεται να προβλέπει ότι ο έλεγχος των κονδυλίων θα βρίσκεται στα χέρια του ίδιου του Αμερικανού προέδρου.

Το προσχέδιο “Χάρτη του Τραμπ”

Το προσχέδιο χάρτη περιγράφει τη δημιουργία ενός “Συμβουλίου Ειρήνης”, το οποίο θα αναλάβει τη διαχείριση της ανοικοδόμησης της Γάζας έως το 2027 και, στη συνέχεια, θα επεκτείνει τη δράση του και σε άλλες ζώνες συγκρούσεων. Ο Τραμπ προβλέπεται ως ο πρόεδρος του οργάνου, με την εξουσία να προσκαλεί μέλη, να καθορίζει την ατζέντα και να εγκρίνει τις αποφάσεις.

Στην αρχική εκτελεστική επιτροπή περιλαμβάνονται οι Μάρκο Ρούμπιο, Στιβ Γουίτκοφ, Τζάρεντ Κούσνερ και Τόνι Μπλερ, ενώ προσκλήσεις εστάλησαν σε περισσότερες από 60 χώρες. Ο πρόεδρος της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι και ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ αποδέχθηκαν την πρόσκληση, ωστόσο ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου την απέρριψε, επικαλούμενος έλλειψη συντονισμού.

Οι επικριτές χαρακτηρίζουν την πρωτοβουλία ως ένα “μίνι-ΟΗΕ” υπό την ηγεσία του Τραμπ ή ως ένα σχήμα “πληρώνεις για να συμμετέχεις”, ενώ στο διαδίκτυο εκφράζεται εκτεταμένος σκεπτικισμός σχετικά με την εποπτεία των κονδυλίων. Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας υποστηρίζουν ότι παρακάμπτει τη γραφειοκρατία και επιταχύνει τις διαδικασίες.

Σε αυτό το πλαίσιο, εντάσσονται και οι ασυνήθιστα σκληρές δηλώσεις Ισραηλινών αξιωματούχων κατά του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ. Πηγές προσκείμενες στον Ισραηλινό πρωθυπουργό εκφράζουν εδώ και μήνες δυσαρέσκεια για τον ρόλο του, υποστηρίζοντας ότι διατηρεί ισχυρούς δεσμούς σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και ότι, σε κρίσιμες στιγμές, το ισραηλινό συμφέρον ΔΕΝ υπερισχύει στις αποφάσεις του. Η κριτική αφορά τόσο τη συμμετοχή της Τουρκίας και του Κατάρ στους σχεδιαζόμενους μηχανισμούς για τη Γάζα, όσο και το ζήτημα του Ιράν.

Δεν είναι τυχαίο ότι ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε πως, «αν αποδειχθεί ότι ο Γουίτκοφ συγκαταλέγεται σε εκείνους που μπλοκάρουν ένα πλήγμα κατά του Ιράν, αυτό κάθε άλλο παρά σύμπτωση θα είναι».

Στο Τελ Αβίβ, ωστόσο, γνωρίζουν ότι μια ευθεία σύγκρουση με τον ίδιο τον Τραμπ θα ήταν πολιτικά επικίνδυνη. Έτσι, ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ εμφανίζεται να λειτουργεί ως βολικός αποδιοπομπαίος τράγος, επιτρέποντας στο Ισραήλ να εκφράζει τη δυσαρέσκειά του, χωρίς να αμφισβητεί ανοιχτά τον Λευκό Οίκο.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι αν υπάρχουν διαφωνίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ. Το κρίσιμο είναι αν το Ισραήλ θα καταφέρει να επηρεάσει μια διαδικασία που, όπως όλα δείχνουν, εξελίσσεται με αμερικανικούς όρους και με περιορισμένο χώρο για εξωτερικές παρεμβάσεις.

Αν όχι, τότε η επόμενη μέρα στη Γάζα ενδέχεται να αποτελέσει το πιο σαφές παράδειγμα μιας νέας ισορροπίας ισχύος, όπου η Ουάσινγκτον αποφασίζει και οι σύμμαχοι καλούνται απλώς να προσαρμοστούν.