Στον αέρα οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν μετά την αιφνιδιαστική στροφή της Τεχεράνης

Το Ιράν επιδιώκει να αλλάξει τόσο το πλαίσιο, όσο και τον τόπο διεξαγωγής των επικείμενων διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, που επρόκειτο να πραγματοποιηθούν στην Τουρκία, προκαλώντας απογοήτευση στους περιφερειακούς μεσολαβητές.
«Το Ιράν πλέον επιδιώκει μια εντελώς διαφορετική συνάντηση, από την αρχή έως το τέλος», δήλωσε περιφερειακή πηγή στο Al-Monitor, εν μέσω αυξανόμενης αβεβαιότητας για το αν οι πολυαναμενόμενες συνομιλίες θα πραγματοποιηθούν τελικά και υπό ποιους όρους.

Η αλλαγή στάσης ακολουθεί τα αρχικά σχέδια για συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη την Παρασκευή, στην οποία θα συμμετείχαν αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν, μαζί με βασικές περιφερειακές δυνάμεις, όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η ατζέντα αναμενόταν να είναι ευρεία, καλύπτοντας το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, καθώς και τις πυραυλικές του δυνατότητες και τη στήριξή του σε ένοπλες ομάδες, σε ολόκληρη την περιοχή.

Το πλαίσιο αυτό πλέον τίθεται υπό αμφισβήτηση. «Τώρα το Ιράν θέλει να συζητήσει μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα και μόνο με τις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε η πηγή. Η ίδια πηγή πρόσθεσε ότι το Ιράν πιέζει να αλλάξει όχι μόνο ο τόπος διεξαγωγής των συνομιλιών, αλλά και το περιεχόμενο και το σχήμα τους, περιορίζοντάς τα αυστηρά στο πυρηνικό αρχείο. Η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να αντιμετωπίζει συνολικά τη στρατιωτική στάση του Ιράν στην περιοχή.

Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Al-Monitor ότι ο τόπος των συνομιλιών της Παρασκευής δεν είχε οριστικοποιηθεί και ότι τόσο το Ομάν, όσο και η Τουρκία «παραμένουν επιλογές στο τραπέζι». Παραμένει ασαφές πώς θα ανταποκριθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες στην ιρανική πίεση για διμερές σχήμα συνομιλιών, περιορισμένο αποκλειστικά στο πυρηνικό πρόγραμμα.

Το Ιράν έχει αποκλείσει κατηγορηματικά δύο ζητήματα που η Ουάσινγκτον και οι σύμμαχοί της επιδιώκουν να εντάξουν στην ατζέντα: Το πρώτο είναι οι βαλλιστικοί πύραυλοι. Το Ιράν θεωρεί το πυραυλικό του πρόγραμμα τη ραχοκοκαλιά της αποτρεπτικής του ισχύος σε μια περιοχή κορεσμένη από αμερικανικές βάσεις, προηγμένη αεροπορική ισχύ και εχθρικούς γείτονες. Από την οπτική της Τεχεράνης, η διαπραγμάτευση για τους πυραύλους ισοδυναμεί με εθελοντικό αφοπλισμό.

Το δεύτερο είναι το δίκτυο περιφερειακών συμμάχων του Ιράν που για την Τεχεράνη, δεν αποτελεί διαπραγματευτικό χαρτί με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων, αλλά στρατηγικό βάθος. Ο «Άξονας της Αντίστασης» είναι ενσωματωμένος στο ιρανικό δόγμα ασφαλείας. Η Τεχεράνη εκτιμά ότι η εγκατάλειψή του θα άνοιγε τον δρόμο σε μελλοντικούς εξαναγκασμούς, όχι στη σταθερότητα.
Αυτές οι θέσεις δεν είναι αντικείμενο παζαριού, αλλά θεσμικά όρια.

Πάντως, Αμερικανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην επιστροφή σε συνομιλίες στο Ομάν, όπου προηγούμενοι γύροι έμμεσων διαπραγματεύσεων Ιράν-ΗΠΑ δεν απέφεραν απτά αποτελέσματα. «Μέχρι στιγμής, αυτή είναι μια φόρμουλα που οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν απορρίψει», ανέφερε η πηγή. «Το ερώτημα τώρα είναι πώς θα αντιδράσουν οι ΗΠΑ»…