Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις για το εκλογικό ντέρμπι στο Ισραήλ

Οι εκλογές με απλή αναλογική του 2022 είχαν δώσει για πρώτη φορά ισχυρή πλειοψηφία στην Δεξιά και την Ακροδεξιά. Είχε προηγηθεί τετραετία αστάθειας με τέσσερις αναμετρήσεις. Τώρα έχουν ήδη αρχίσει να ψηφίζουν οι στρατιώτες σε 850 κάλπες, οι οποίες στήθηκαν ειδικά για εκείνους. Στις εκλογές του Ισραήλ ψηφίζουν περίπου 7.332.000 κάτοικοι εσωτερικού και 4.500 απόδημοι – το Ισραήλ δεν επιτρέπει τη συμμετοχή των αποδήμων πέραν των οικογενειών διπλωματών, στρατιωτικών και ασθενών που νοσηλεύονται στο εξωτερικό.

Όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις οι Ισραηλινοί θα αντιμετωπίσουν πιθανόν το σενάριο του μη άμεσου σχηματισμού κυβέρνησης, όπως γινόταν από το 2019 έως το 2022 (στη φωτογραφία εξώφυλλου οι μέχρις στιγμής ισοψηφούντες μονομάχοι, με τον νέο διεκδικητή της εξουσίας να ρωτά τον Νετανιάχου γιατί φοβάται το ντιμπέιτ).

Συζητείται όμως ευρέως το ενδεχόμενο “να τα βρουν” οι δυο βασικοί αντίπαλοι. Σε αυτή την περίπτωση θα συσταθεί μια σχετικά πιο μετριοπαθής κυβέρνηση, καθώς ΗΠΑ και ΕΕ καλοβλέπουν τον ανερχόμενο διεκδικητή, πρώην Αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγό ε.α. Γκαντί Άιζενκοτ και το κόμμα του “Γιασάρ”. Ήδη ο Μπεν Γκβιρ έχει “καταγγείλει” δημόσια ότι το περιβάλλον του Νετανιάχου δίνει υποσχέσεις σε ξένους διπλωμάτες περί μετεκλογικής συνεργασίας με τους κεντρώους.

Αυτό το σενάριο ίσως προϋποθέτει το δεξιό “Λικούντ” και τα δύο κόμματα των Υπερορθοδόξων να συνεργασθούν με το κεντρώο “Γιασάρ”, αλλά οι Υπερορθόδοξοι επιμένουν να μη στρατεύονται οι ίδιοι, ενώ το “Γιασάρ” από πλευράς του απαιτεί να υπηρετούν θητεία όλοι οι πολίτες. Πιθανόν το “Γιασάρ” να νερώσει το κρασί του επ’ αυτού, ή να βρεθεί μεσοβέζικη λύση, αλλά εκείνο πάντως που ο Άιζενκοτ έχει ήδη αποκλείσει κάθετα, είναι η συγκυβέρνηση με τον Νετανιάχου, ή η εναλλαγή πρωθυπουργών.

Τα περισσότερα ισραηλινά μέσα δείχνουν δημοσκοπήσεις σύμφωνα με τις οποίες βγάζει 18-21 έδρες ο Νετανιάχου και 22 ο  Άιζενκοτ. Μόνον το φιλοκυβερνητικό Channel 14 προβάλλει δημοσκόπηση που φέρει τον Νετανιάχου στις 30 έδρες και επιμένει ότι μαζί με το φίλα προς εκείνον μπλοκ αθροίζει 64 – για σχηματισμό κυβέρνησης πρέπει να ελέγχονται 61 έδρες στη Βουλή των 120..

Το απρόσμενο φαβορί

Οι βασικοί αντίπαλοι ε αυτές τις εκλογές οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν και άλλες διεθνείς εξελίξεις, σε συνδυασμό με τις εκλογές στις ΗΠΑ, είναι το δεξιό “Λικούντ” (Ένωση) υπό τον 77χρονο Νετανιάχου, που έχει 38 χρόνια στην πολιτική και το νεοσύστατο Κεντρώο έως Σοσιαλδημοκρατικό “Γιασάρ” (Καθαρότητα, Τιμιότητα, Ευθύτητα) υπό τον 66χρονο πρώην Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού και πρώην μέλος του Πολεμικού Συμβουλίου, Γκαντί Άιζενκοτ.

Ο Άιζενκοτ συμπλήρωσε 41 χρόνια στο στρατό και αναμίχθηκε στην πολιτική το 2022, όταν εξελέγη και βουλευτής με το κεντροδεξιό κόμμα του στρατηγού ε.α. Μπενί Γκαντς (Σ.Σ. Στον ισραηλινό στρατό αποδίδονται μέχρι τρία αστέρια και για τους δυτικούς ο στρατηγός τους αποκαλείται αντιστράτηγος, επειδή δεν έχει τέταρτο αστέρι).

Το φαβορί, πέραν των οικονομικών και δημοκρατικών θέσεων του ή και των απόψεών του για την άμυνα, έχει κερδίσει μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης κυρίως για έναν ανθρώπινο λόγο: Έχασε στον πόλεμο τον 25χρονο γιο του και δυο ανιψιούς. Επίσης, όσο είχε εξουσία, πάλεψε με πείσμα για να δοθεί προτεραιότητα στην διάσωση των ομήρων και πίεζε να αποδοθούν ευθύνες για το γεγονός ότι το Ισραήλ φέρεται να αιφνιδιάστηκε από την επίθεση της Χαμάς. Εκτιμάται πάντως ότι για την άνοδό του στις δημοσκοπήσεις μέτρησε σε κρίσιμο βαθμό κυρίως το ανθρώπινο σκέλος.

Ο ηγέτης του “Γιασάρ” είναι υπέρ της αποχώρησης του Ισραήλ από την Γάζα σε 18 μήνες, αφού πρώτα “τελειώσει με την Χαμάς”, τάσσεται κατά της βίας των εποίκων, αλλά και κατά της δημιουργίας κυρίαρχου παλαιστινιακοί κράτους. Εισηγείται περιορισμένη παλαιστινιακή αυτονομία (αυτοδιοίκηση), αλλά χωρίς άμυνα και με όρο την παρουσία ισραηλινού στρατού στα παλαιστινιακά εδάφη. Εκτιμά ότι ο Νετανιάχου έκανε στρατιωτικά λάθη και δεν χειρίστηκε σωστά τον πόλεμο στην Γάζα, ότι λειτούργησε με βάση το προσωπικό του συμφέρον και εις βάρος του εθνικού και ότι σαμποτάρισε στην ουσία τις διαπραγματεύσεις για τους ομήρους.

Η απόσυρση του άλλου στρατηγού

Στην άνοδο του Άιζενκοτ συνέβαλε και το γεγονός ότι “στο παρά πέντε” βγήκε από την κούρσα ο πρώην υπουργός Άμυνας  Μπενί Γκαντς και το κόμμα του “Μπλε και Λευκό”, επειδή φαινόταν δημοσκοπικά να μη συγκεντρώνει το όριο για να μπει στην Βουλή.

Η πιο βασική διαφωνία των δυο στρατηγών, Γκαντς και Άιζενκοτ, κατά το παρελθόν – που οδήγησε τον δεύτερο να σχηματίσει πέρσι δικό του κόμμα – είναι ότι απέρριπτε κάθετα οιαδήποτε συνεργασία με τον Νετανιάχου ενώ ο Γκάντς υπουργοποιήθηκε δυο φορές εκτιμώντας (ή πάντως λέγοντας) ότι αυτό υπαγόρευε το εθνικό συμφέρον.

Ο Αιζενκοτ αποχώρησε από το πολεμικό συμβούλιο προ διετίας, κατηγορώντας τον Νετανιάχου ότι δεν έπαιρνε αποφάσεις για την “επόμενη μέρα” (ποιος θα διοικούσε μεταπολεμικά την Γάζα), ότι δεν έκανε τίποτα για να βγει από το πολιτικό αδιέξοδο και ότι ακύρωνε τα στρατιωτικά επιτεύγματα στη Γάζα, οδηγώντας το Ισραήλ σε έναν πόλεμο χωρίς τέλος, για να μη χάσει την εξουσία ο ίδιος.

Ο καταλληλότερος για πρωθυπουργός

Στο κρίσιμο ερώτημα για το ποιος είναι ο καταλληλότερος να ηγηθεί της χώρας, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου υπολείπεται των βασικών του αντιπάλων. Σε συγκρίσεις ανά δύο, ο Άιζενκοτ προηγείται καθαρά με 46% έναντι 38% του Νετανιάχου (Channel 13) ή με 45% έναντι 33% (δημοσκόπηση του Channel 12). Και τα δύο μέσα ειναι αντιπολιτευόμενα.

Μόνον δύο φιλοκυβερνητικά μέσα φέρουν τον Νετανιάχου να θεωρείται καταλληλότερος για πρωθυπουργός και τον εμφανίζουν να έχει 52% ως προς τη καταλληλότητ,  έναντι 48% το Άιζενκοτ. Πρόκειται για το Channel 14 και το i24 news. Σχεδόν όλα τα άλλα μέσα δίνουν ξεκάθαρο προβάδισμα του στρατιωτικού (Channel 12, Channel 13, Maariv, ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας Kan κ.ά.). Η Jerusalem Post (αντιπολιτευόμενη) γράφει ότι ο Άιζενκοτ θεωρείται καταλληλότερος με ποσοστό 48%, έναντι 41% του Νετανιάχου. Να θυμηθούμε τα ποσοστά στις προηγούμενες εκλογές – αποτελέσματα του 2022 (πρώτα όσοι συνασπίσθηκαν μετεκλογικά):

1. Likud (Νετανιάχου): 32 έδρες (23,41%)
2.  Religious Zionism – Otzma Yehudit (Σμότριτς /Μπεν-Γκβιρ): 14 έδρες
3. Shas (Υπερορθόδοξο): 11 έδρες
4. United Torah Judaism (Υπερορθόδοξοι): 7 έδρες

Αντιπολίτευση & Λοιπά Κόμματα (56 έδρες):

• Yesh Atid (κεντρώο υπό τον Γιαΐρ Λαπίντ): 24 έδρες
• National Unity (κεντροδεξιό υπό τον Μπένι Γκαντς): 12 έδρες
• Yisrael Beiteinu (δεξιό έως ακροδεξιό, Αβιγκντόρ Λίμπερμαν): 6 έδρες
• Hadash-Ta’al (Αραβικός συνασπισμός): 5 έδρες
• Ra’am (Αραβικό ισλαμικό κόμμα – Μανσούρ Αμπάς): 5 έδρες
• Labor (Εργατικό Κόμμα, σοσιαλιστικό που έγινε σοσιαλδημοκρατικό): 4 έδρες

Τα αριστερά κόμματα Meretz και το αραβικό Balad δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν το εκλογικό όριο του 3,25% και έμειναν εκτός κοινοβουλίου, αλλά τώρα συνασπίζονται οι πρώτοι με το Εργατικό Κόμμα στους “Δημοκράτες”  και το Balad με άλλους αραβόφωνους σχηματισμούς.

Οι δημοσκοπήσεις στο Ισραήλ πέφτουν συχνά έξω

Μια από τις πιο φρέσκες δημοσκοπήσεις δείχνει να προηγείται σταθερά ο στρατηγός, ειδικά μετά την αποχώρηση του Μπένι Γκαντς. Να σημειώσουμε ότι ένα κόμμα για να πάρει τέσσερις έδρες χρειάζεται 3,25% και για να πάει στις 8 χρειάζεται 6,6% περίπου, διαφορές που οι δημοσκοπήσεις δυσκολεύονται να “πιάσουν”.

Η δημοσκόπηση του Walla (20 Οκτωβρίου 2026) δείχνει διεύρυνση της διαφοράς υπέρ της αντιπολίτευσης, αλλά βλέπουμε να λείπουν δύο αραβικά κόμματα (ίσως βγάλουν 13-16 έδρες). Η δημοσκόπηση παραθέτει μόνον τους πιθανούς συνεργάτες των δυο μεγάλων μπλοκ και αυτά δεν θέλουν συμμαχίες με μουσουλμάνους. Οι τελευταίοι πάντως θα μπορούσαν να γίνουν ρυθμιστές με ψήφο ανοχής:

•  Yashar (Άιζενκοτ): 23 έδρες
•  Likud (Νετανιάχου): 19 έδρες
• Beyachad (Μπένετ /Λαπίντ): 14 έδρες
•  Δημοκράτες (Γκολάν): 9 έδρες
• Shas (Υπερορθόδοξο): 8 έδρες
• Yisrael Beytenu (Λίμπερμαν): 8 έδρες
• Otzma Yehudit (Μπεν-Γκβιρ): 8 έδρες
• United Torah Judaism (Υπερορθόδοξο): 7 έδρες
• Religious Zionist Party (Σμότριτς): 6 έδρες

Οι δημοσκοπήσεις στη χώρα αυτή σπάνια επαληθεύονται – πέραν των ποσοστών που δίνουν στα μεγάλα κόμματα. Όμως, ο σχηματισμός κυβέρνησης θα κριθεί από τα κόμματα, το ποσοστό των οποίων στις δημοσκοπήσεις είναι πιθανόν πλασματικό. Στο Ισραήλ, δηλαδή, κάνουν έρευνες επί 500 ατόμων και δεν καλύπτουν όλο το μωσαϊκό που απαρτίζει το εκλογικό σώμα αυτής της χώρας, οπότε όλα τα μικρά κόμματα στις εκλογές βγάζουν ποσοστά που δεν είχαν προβλεφθεί από τις δημοσκοπήσεις.

Οι δημοσκοπικές έχουν ιδιαίτερο πρόβλημα στο να σφυγμομετρήσουν σωστά τους Υπερορθόδοξους και τους μουσουλμάνους. Στις ευρωπαϊκές δημοσκοπήσεις το στατιστικό σφάλμα κυμαίνεται μεταξύ και 2,5% και 3,1% για 1.000 έως 1.500 άτομα στο δείγμα, ενώ στις ισραηλινές το δείγμα είναι 500-600 άτομα και το στατιστικό σφάλμα κυμαίνεται μεταξύ 4% και 4,5%. Όμως για να μπει ένα κόμμα στη Βουλή, απαιτείται ποσοστό 3,25%. Αν λοιπόν ένα κόμμα πιάσει 3,24 δεν παίρνει τίποτα κι αν πιάσει 3,25, παίρνει τέσσερις έδρες. Με το μεγάλο περιθώριο σφάλματος των εκεί δημοσκοπήσεων είναι αδύνατον να προβλεφθεί διαφορά της τάξης του 0,01%ή και του 4%.

Αραβόφωνοι

Στη χώρα ζουν 1,8 εκατομμύρια αραβόφωνοι, με λίγους να είναι Χριστιανοί, υπολογίσιμο ποσοστό να είναι Δρούζοι και 84% να είναι μουσουλμάνοι. Από αυτούς έχουν δικαίωμα ψήφο 1,1 εκατ. Πολύ απέχουν – στις τελευταίες εκλογές ψήφισαν οι μισοί (600.000). Ψηφίζουν απρόβλεπτα, με το 25% μάλιστα να έχει ψηφίσει Νετανιάχου για λόγους περίπλοκους – π.χ. οι Βεδουίνοι παζαρεύουν τις νομιμοποιήσεις οικισμών τους και οι Δρούζοι νόμους για την οικονομική επιβίωση των κοινοτήτων τους.

Ισραηλινά μέσα εκτιμούν ότι έχουν στραφεί σε δεξιά εθνικιστικά κόμματα ακόμα και Δρούζοι των υψιπέδων του Γκολάν, λόγω της πολιτικής αστάθειας στη Συρία, παρότι οι εκεί Δρούζοι ήταν παραδοσιακά ενάντιοι στην ένταξη στο Ισραήλ. Τώρα φέρονται πολλοί Δρούζοι να ζητούν να πάρουν ισραηλινή υπηκοότητα για να ψηφίσουν. Αρκετοί από τους 150.000 εκεί Δρούζους ήδη είχαν πάρει υπηκοότητα και υπηρετούσαν χρόνια τώρα στον ισραηλινό στρατό. Η πολιτική όσων είχαν ήδη ενταχθεί, είχε στόχο να μετέχουν στην εξουσία για να στηρίζονται οι κοινότητές τους.

Όσον αφορά στους 300.000 Βεδουίνους του Ισραήλ, οι μισοί δεν ψηφίζουν. Όσοι ψηφίζουν, κατά κανόνα επιλέγουν το αραβόφωνο Ra’am, του Μανσούρ Αμπάς, ο οποίος δηλώνει ότι θα συνεργάζεται με οιονδήποτε ψηφίζει πρακτικά θέματα που ωφελούν τους Βεδουίνους και έχει βάλει μάλιστα στο ψηφοδέλτιο και Εβραίους – όπως τον Κεντρώο πρώην αρχηγό της αστυνομίας.

Στις προτεραιότητές του δεν είναι το Παλαιστινιακό, αλλά οι υποδομές, η ένταξη κατοικιών στον πολεοδομικό σχεδιασμό και η πάταξη της εγκληματικότητας. Το μουσουλμανικόι Balad παραμένει σαφώς φιλοπαλαιστινιακό, αλλά μόνο του έχει εξαιρετικά μικρή απήχηση, εξ ου και πλέον συνεργάζεται με άλλα κόμματα. Το 70% των Ισραηλινών αντιτίθεται σε κυβερνητική σύμπραξη με μουσουλμάνους, οπότε ούτε ο Άιζενκοτ, ούτε ο Νετανιάχου μπορεί να συμπράξει με αυτούς, αλλά μπορούν και οι δύο να αντλήσουν από εκεί ψήφο ανοχής – είχε ξαναγίνει το 2021.

Συγκυβέρνηση με Άιζενκοτ

Αν ο ε.α. στρατηγός λάβει 23 έδρες, θα μπορούσε να προσθέσει ίσως τις πιθανόν 12-14 έδρες του δεξιού -πρώην πρωθυπουργού Ναφτάλι Μπένετ. Μια άλλη πιθανή συμμαχία είναι με τους αριστερούς και κεντροαριστερούς “Δημοκράτες” του Γιαΐρ Γκολάν, όπου είναι συνασπισμένο το Εργατικό Κόμμα και το κόμμα Meretz – που ίσως βγάλουν πάνω από 9 έδρες – όπως και με το κόμμα “Ισραήλ το Σπίτι μας” (Yisrael Beiteinu) του Λίμπερμαν, που είναι μεν υπερδεξιός, αλλά τάσσεται κατά των Υπερορθοδόξων – μπορεί να βγάλει 7-9 έδρες.

Όμως και πάλι ο Άιζενκοτ δεν συγκεντρώνει τις αναγκαίες 61 έδρες οπότε θα πρέπει να βρει τρόπο συνεργασίας με τους Υπερορθόδοξους, ή να κάνει κυβέρνηση μειοψηφίας με ανοχή των αραβόφωνων κομμάτων. Με τους Υπερορθόδοξους θεωρείται πολύ δύσκολο (αλλά όχι αδύνατον) να συμμαχήσει, επειδή έχουν ως κόκκινη γραμμή τη θητεία τους, αλλά είναι πιθανό να υποχωρήσουν κι εκείνοι αν τους δώσει μεγάλες επιδοτήσεις για τα σχολεία τους, ή αν βρει φόρμουλα για να υπηρετούν υπό ειδικό καθεστώς. Υπάρχει πάντως, όπως αναφέρθηκε και στην αρχή, το ενδεχόμενο να συνεργαστεί με το “Λικούντ”, αφήνοντας όμως τον Νετανιάχου εκτός εξουσίας.

Οι υπερορθόδοξοι

Οι Υπερορθόδοξοι (δύο κόμματα) στηρίζουν σταθερά τον Νετανιάχου, γιατί η αντιπολίτευση απαιτεί να υπηρετούν την θητεία τους, όπως όλοι οι Ισραηλινοί. Ο Νετανιάχου τους έχει προσεταιρισθεί επειδή στηρίζει την μη επιστράτευσή τους. Οι Υπερορθόδοξοι σημειωτέον στην μεγάλη πλειοψηφία τους δεν είναι ακριβώς ειρηνιστές, αλλά τάσσονται συγκεκριμένα κατά της δικής τους στράτευσης και μόνον αυτής “για να μην αμαυρωθεί η ατομική τους πνευματική υπόσταση με θητείες, διότι η ζωή πρέπει να αλλάξει  μόνον με την παρέμβαση του Θεού”, όπως λένε.

Τα δύο κόμματά τους στις εκλογές του 2022 είχαν λάβει 14,1% (8,2% το πιο κοσμικό και 5,9% το πιο σκληροπυρηνικό). Στις τωρινές δημοσκοπήσεις φέρονται να χάνουν λίγες δυνάμεις και να λαμβάνουν 7% το πρώτο και 6% το δεύτερο. Το 2022 είχαν βγάλει 18 έδρες, ενώ τώρα φέρονται να “βγάζουν” 11 έως 14.

Αυτό σημαίνει ότι αν το “Λικούντ” λάβει 18 έως 21 έδρες όπως το εμφανίζουν οι περισσότερες δημοσκοπήσεις (μόνο μία του δίνει 25-30), με άθροιση των Υπερορθοδόξων πάει το πολύ στις 35, ενώ του χρειάζονται 61. Οπότε ο Νετανιάχου θα πρέπει να συνεργαστεί ξανά με τον μέχρι πρότινος εταίρο του, ο οποίος όμως από ξεροκεφαλιά κατεβαίνει μόνος του – ο Γκβιρ.

Η ακραία εθνικιστική μερίδα

Ο Νετανιάχου ικέτευσε τον Γκβίρ να κατέλθει πάλι συνασπισμένος με τον πιο “θεοκρατικό” Σμότριτς, αλλά για λόγους προσωπικούς και “καρέκλας”, αυτός δεν τον άκουσε. Μαζί με τον Σμότριτς είχαν λάβει το 2022 τις σημαντικές 18 έδρες, που στήριξαν τον Νετανιάχου. Τώρα μόνος του στις δημοσκοπήσεις, φαίνεται να βγάζει 9 και ο Σμότριτς ίσως να μη μπει στη Βουλή.

Στην καλύτερη (για τον Νετανιάχου) περίπτωση, οι δύο πρώην σύμμαχοι, έστω και χωριστά, θα βγάλουν 17 έδρες. Και πάλι όμως θα του  λείπουν 6-7 έδρες από τις 61. Υπάρχει και το επίσης πολύ δεξιό “Yisrael Beytenu” (Το Ισραήλ είναι το Σπίτι μας) που πολλές δημοσκοπήσεις τού δίνουν περίπου 8 έδρες. Ο επικεφαλής του Άβιγκτορ Λίμπερμαν είναι δεξιός, εθνικιστής και υποστηρίζει τη σκληρή γραμμή στα θέματα ασφαλείας, αλλά είναι ορκισμένος εχθρός των Υπερορθόδοξων, οπότε δεν θα δεχτεί συγκυβέρνηση μαζί τους. Εντούτοις παρά τις κόντρες στις ηγεσίες, ο Νετανιάχου θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποστασία βουλευτές από κάποια από αυτά τα κόμματα.

Ο Νετανιάχου μπορεί να προσεταιριστεί το νέο κεντροδεξιό ” Κόμμα των Εφέδρων” που φέρεται στις δημοσκοπήσεις να βγάζει 6 έδρες, αλλά και ως ψήφο ανοχής να “πλευρίσει” το αραβικό κόμμα Ra’am του Μανσούρ Αμπάς, που φέρεται να βγάζει επίσης 6 έδρες.