Τι σηματοδοτεί η επίσκεψη Κάλας στην Άγκυρα

Η αντιπροσωπεία αποτελείται από την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική και την Ασφάλεια, την Κάγια Κάλας, την Επίτροπο Διεύρυνσης Μάρτα Κος και τον Επίτροπο Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ. Στην Άγκυρα θα συναντηθούν με τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, τον υπουργό Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ, τον υπουργό Μεταφορών Αμπντουλκαντίρ Ουράλογλου και τον υπουργό Εμπορίου Ομέρ Μπολάτ.

Η ατζέντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην επίσκεψη είναι οι στρατιωτικές και διπλωματικές δυνατότητες της Τουρκίας, οι υποδομές και τα μεγάλα έργα και η ενίσχυση του εμπορίου. Η δε Κάλας επιβεβαίωσε την ατζέντα.

Η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, δήλωσε στο πρακτορείο Anadolu ότι οι ενέργειες του Ισραήλ και η επέκταση των εποικισμών καθιστούν ολοένα και δυσκολότερη την εφαρμογή της λύσης των δύο κρατών. Παράλληλα, υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της Τουρκίας για την περιφερειακή ασφάλεια, τη διαχείριση της μετανάστευσης και την αμυντική συνεργασία, χαρακτηρίζοντάς την «αναντικατάστατο εταίρο».

Μιλώντας στο Anadolu πριν από την επίσκεψή της στην Τουρκία στις 29-30 Ιουνίου, ανέφερε ότι θα ταξιδέψει μαζί με τους Ευρωπαίους Επιτρόπους αρμόδιους για τη Διεύρυνση και τη Μετανάστευση, λόγω του κεντρικού ρόλου που διαδραματίζει η Τουρκία σε ένα ευρύ φάσμα γεωπολιτικών ζητημάτων.

Κάλας: «Εταίρος στρατηγικής σημασίας»

«Η Τουρκία είναι ένας εταίρος στρατηγικής σημασίας», δήλωσε η Κάλας, αναφερόμενη στη συνεργασία στους τομείς της μετανάστευσης, της περιφερειακής σταθερότητας και της ασφάλειας. Τόνισε ότι η Τουρκία διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο στη Μέση Ανατολή και τον Καύκασο, ενώ αποτελεί βασικό εταίρο για τη συνδεσιμότητα (connectivity) και γενικότερα για τις περιφερειακές υποθέσεις. Χαρακτήρισε την Τουρκία ως «τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ», με «πολύ ισχυρή αμυντική βιομηχανία», προσθέτοντας ότι η Άγκυρα διαδραματίζει «πολύ, πολύ σημαντικό ρόλο» στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και την περιφερειακή σταθερότητα.

Αναφερόμενη στη Μέση Ανατολή, η Κάλας είπε ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να στηρίζει τόσο τους Παλαιστινίους, όσο και τη λύση των δύο κρατών, ωστόσο «οι βίαιοι έποικοι και οι εποικισμοί καθιστούν στην πράξη αδύνατη αυτή τη λύση». Για το Κυπριακό εξέφρασε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις προσπάθειες διαμεσολάβησης των Ηνωμένων Εθνών. Όσον αφορά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, υπογράμμισε ότι η ενότητα μεταξύ των συμμάχων είναι σήμερα πιο σημαντική από ποτέ.

Απέρριψε επίσης την ιδέα δημιουργίας ενός ξεχωριστού ευρωπαϊκού στρατού, σημειώνοντας ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ διαθέτουν ήδη εθνικές ένοπλες δυνάμεις, οι οποίες αποτελούν μέρος της ευρύτερης δομής του ΝΑΤΟ. Τέλος, επισήμανε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αναδείξει πολύτιμα διδάγματα σχετικά με την άμυνα απέναντι στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) και τις νέες στρατιωτικές τεχνολογίες.

Οι.. “ανησυχίες” της Ευρώπης

Στο μεταξύ, οι Ευρωπαίοι θα εκφράσουν, όπως πάντα, κάποια “ανησυχία”, ίσως με αυστηρό ύφος, για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών. Στη συνέχεια, όσοι εξακολουθούν να πιστεύουν μάταια ότι από την Ευρώπη μπορεί να προκύψει κάτι ουσιαστικό, θα γράψουν πάλι πρωτοσέλιδα και αναλύσεις. Τα δικαιώματα και οι ελευθερίες δεν βρίσκονται στην ατζέντα.

Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πρόκειται να λάβουν σοβαρά υπόψη την πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία, η οποία χαρακτήριζε πολιτικά υποκινούμενες τις δικαστικές υποθέσεις, συμπεριλαμβανομένης εκείνης του Εκρέμ Ιμάμογλου, και ζητούσε κυρώσεις κατά του υπουργού Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ.

Ακόμη κι αν οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναφερθούν στο θέμα κατά τη συνέντευξη Τύπου, αυτό θα πρέπει να θεωρηθεί κυρίως ως μια προσπάθεια να δείξουν στα ευρωπαϊκά ακροατήρια που ενδιαφέρονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα ότι “έκαναν το καθήκον τους”, ή ενδεχομένως ως διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στην Άγκυρα.

Οι ανησυχίες των ευρωπαϊκών πρωτευουσών για την ασφάλεια και τη μετανάστευση, καθώς και η επιθυμία τους να αυξήσουν το εμπόριο με την Τουρκία, υπερισχύουν της πίεσης για πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Η Άγκυρα το γνωρίζει πολύ καλά και κινείται ακριβώς στη λογική δούναι λαβείν. Το ίδιο ισχύει και για τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Εκείνο που πραγματικά προκαλεί έκπληξη είναι ότι στην Τουρκία εξακολουθούν να υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν αφελώς πως, αν φύγει ο Τραμπ και επιστρέψουν οι Δημοκρατικοί, η αμερικανική στάση απέναντι στην Τουρκία θα αλλάξει ουσιαστικά. Για τις Βρυξέλλες, η Τουρκία αποτελεί στρατηγικό εταίρο στην άμυνα, τη μετανάστευση και την περιφερειακή ασφάλεια. Τα ζητήματα του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παραμένουν στη ρητορική, αλλά όχι στην ουσιαστική ατζέντα των ευρωτουρκικών σχέσεων.