Κλιμάκωση με πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές – Νέο ρήγμα στην κυβέρνηση Τραμπ – Ράλι στο πετρέλαιο

Μεταξύ αυτών των ενεργειακών εγκαταστάσεων περιλαμβάνονται το διυλιστήριο Samref στη Σαουδική Αραβία, το πετροχημικό συγκρότημα al-Jubail και η εταιρεία Masaiid Holding επίσης στη Σαουδική Αραβία, το κοίτασμα φυσικού αερίου al-Hosn στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς και το διυλιστήριο Ras Laffan στο Κατάρ, το οποίο αργότερα επλήγη. Ως απάντηση, το Κατάρ απέλασε τον Ιρανό στρατιωτικό ακόλουθο και τον ακόλουθο ασφαλείας.

Στην ανακοίνωση επισημαίνεται ότι οι εγκαταστάσεις αυτές «έχουν καταστεί άμεσοι και νόμιμοι στόχοι και θα πληγούν τις επόμενες ώρες», ενώ απευθύνεται σαφής έκκληση προς «όλους τους πολίτες, κατοίκους και εργαζομένους να απομακρυνθούν άμεσα από τις περιοχές αυτές και να κινηθούν σε ασφαλή απόσταση χωρίς καμία καθυστέρηση».

Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν προειδοποίησε σε δηλώσεις του ότι οι επιθέσεις κατά των ενεργειακών υποδομών του Ιράν «θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτες συνέπειες». Το Υπουργείο Εσωτερικών του Κατάρ αναφέρει ότι ξέσπασε πυρκαγιά στην περιοχή Ρας Λάφαν – όπου βρίσκεται η μεγαλύτερη μονάδα παραγωγής LNG στον κόσμο – μετά από «ιρανική επίθεση», όπως ανέφερε. Το Υπουργείo κάλεσε τους κατοίκους να παραμείνουν στα σπίτια τους λόγω αυξημένου κινδύνου. Η φωτιά πλέον είναι υπό έλεγχο.

Σε ανακοίνωσή του το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ «εκφράζει την έντονη καταδίκη και αποδοκιμασία του για την προκλητική ιρανική επίθεση εναντίον της Βιομηχανικής Πόλης Ρας Λάφαν, η οποία προκάλεσε πυρκαγιές με αποτέλεσμα να προκληθούν σημαντικές ζημιές στις εγκαταστάσεις.

Η QatarEnergy επιβεβαίωσε ότι η βιομηχανική πόλη Ρας Λαφάν δέχτηκε το απόγευμα της Τετάρτης πυραυλικές επιθέσεις, κατά τα φαινόμενα από το Ιράν. Προσθέτει σε ανακοίνωσή της ότι «ομάδες έκτακτης ανάγκης κινητοποιήθηκαν αμέσως για να περιορίσουν τις πυρκαγιές που προκλήθηκαν, καθώς έχουν προκληθεί εκτεταμένες ζημιές. Όλο το προσωπικό έχει εντοπιστεί και δεν έχουν αναφερθεί θύματα μέχρι στιγμής». Σειρήνες ηχούν στο Μπαχρέιν και στο Ισραήλ, όπου σημειώθηκαν πλήγματα στο Τελ Αβίβ. Το Ιράν καλεί τους Ιορδανούς Μουσουλμάνους να εξεγερθούν.

Η αεροπορική βάση του Ιράκ στο Κιρκούκ έγινε στόχος πυραύλου, σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Άμυνας. Σε μια σειρά ανακοινώσεων που δημοσίευσε το Ιρακινό Πρακτορείο Ειδήσεων, το υπουργείο ανέφερε ότι η βάση είναι «καθαρά ιρακινή» με μοίρες ιρακινών αεροσκαφών και χωρίς ξένο προσωπικό. Το υπουργείο δήλωσε ότι το περιστατικό «συνιστά άμεση επίθεση στις δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας του Ιράκ».

Τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας της Σαουδικής Αραβίας αντιμετώπισαν μια «βαλλιστική απειλή» σήμερα στο Ριάντ, όπως μετέδωσε η κρατική τηλεόραση, αφού δυνατές εκρήξεις ακούστηκαν και ορισμένοι κάτοικοι της πόλης έλαβαν μηνύματα στα κινητά τηλέφωνά τους για πρώτη φορά, με τα οποία οι αρχές τους προειδοποιούσαν για μια εχθρική εναέρια απειλή. Σημειώθηκαν εκρήξεις, τέσσερα άτομα τραυματίστηκαν:

Η Εθνική Ιρανική Εταιρεία Φυσικού Αερίου αναφέρει ότι «μέρος των μονάδων διύλισης» υπέστη ζημιές στη σημερινή επίθεση σε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο νότιο Ιράν. «Οι δυνάμεις της [εταιρείας] είναι πλήρως παρούσες στην περιοχή και διαχειρίζονται την κατάσταση και την αποκαθιστούν στην κανονικότητα», ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε από το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim.

«Η παραγωγή φυσικού αερίου βρίσκεται σε εξέλιξη λαμβάνοντας όλα τα μέτρα ασφαλείας υπόψη και το δίκτυο φυσικού αερίου της χώρας βρίσκεται επίσης σε σταθερή κατάσταση». Η πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις του South Pars έχει σβήσει, ενώ οι εργασίες ψύξης του εξοπλισμού βρίσκονται σε εξέλιξη, πρόσθεσε η ανακοίνωση.

Η Άγκυρα προτείνει την επέκταση του αγωγού που συνδέει Τουρκία και Ιράκ, ως εναλλακτική στα Στενά του Ορμούζ. Την πρόταση αυτή κατέθεσε σε συνέντευξή του ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας.

Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν αργά την Τετάρτη ότι οι ιρανικές δυνάμεις θα καταστρέψουν τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου των γειτόνων του Ιράν στον Περσικό Κόλπο, αν ο ιρανικός ενεργειακός τομέας δεχτεί ξανά επίθεση. «Σας προειδοποιούμε για άλλη μια φορά ότι κάνατε ένα μεγάλο λάθος επιτιθέμενοι στις ενεργειακές υποδομές της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η απάντηση στο οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη», ανέφερε δήλωση που μετέδωσαν τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, όπως αναφέρει το Al Jazeera.

«Εάν αυτό επαναληφθεί, οι νέες επιθέσεις κατά των ενεργειακών υποδομών σας και των συμμάχων σας δεν θα σταματήσουν έως ότου καταστραφούν πλήρως και η αντίδρασή μας θα είναι πολύ πιο σφοδρή από τις επιθέσεις της αποψινής νύχτας.» Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars ισχυρίστηκε ότι «επιτεθήκαμε σε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο Μπαχρέιν, ενώ υπάρχουν αναφορές ότι η γέφυρα που συνδέει τη Σαουδική Αραβία με το Μπαχρέιν έχει καταστραφεί ή υποστεί ζημιές».

Πλήγματα και στην Κασπία;

Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις (IDF) επιβεβαίωσαν ότι εξαπέλυσαν σήμερα αεροπορικές επιδρομές στο βόρειο Ιράν, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου.

Το Ισραήλ εξαπέλυσε πλήγματα εναντίον πυραυλακάτων του Ιράν στην Κασπία Θάλασσα, ανέφερε ένας δημοσιογράφος του ενημερωτικού ιστοτόπου Axios σε ανάρτηση στην πλατφόρμα Χ. Σύμφωνα με αυτήν την πηγή, στο στόχαστρο μπήκαν περισσότερα από πέντε πολεμικά σκάφη.

Λίγα λεπτά νωρίτερα, ισραηλινά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το Ισραήλ έπληξε στόχους του ιρανικού Πολεμικού Ναυτικού στην Κασπία. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση.

Καταδικάζει το ισραηλινό πλήγμα το Κατάρ

Το Κατάρ καταδίκασε τα ισραηλινά πλήγματα σε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου που συνδέονται με το υπεράκτιο κοίτασμα South Pars του Ιράν, το οποίο αποτελεί προέκταση του κοιτάσματος North Field του Κατάρ. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ, Μάτζεντ αλ-Ανσάρι, χαρακτήρισε την ενέργεια «επικίνδυνη και ανεύθυνη κίνηση εν μέσω της τρέχουσας στρατιωτικής κλιμάκωσης στην περιοχή».

Οι απειλές διατυπώνονται στον απόηχο της επίθεσης που, σύμφωνα με την Τεχεράνη, δέχθηκε νωρίτερα το κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars και συναφείς υποδομές. Το Ισραήλ επιβεβαίωσε ότι πραγματοποίησε πλήγματα στις εγκαταστάσεις αυτές. Νωρίτερα, ο αμερικανικός ιστότοπος Axios μετέδωσε επικαλούμενος Ισραηλινό αξιωματούχο, ότι η Πολεμική Αεροπορία του Ισραήλ έπληξε εγκαταστάσεις επεξεργασίας αερίου στο νοτιοδυτικό Ιράν και ότι η επίθεση έγινε σε συντονισμό με τις ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον δεν το επιβεβαιώνει, Αμερικανός αξιωματούχος είπε ότι ήταν το Ισραήλ που επιτέθηκε.

Το τεράστιο πεδίο αερίου South Pars διαθέτει τα μεγαλύτερα κοιτάσματα αερίου που είναι γνωστά παγκοσμίως και το Ιράν το μοιράζεται με το Κατάρ. Παρέχει περίπου το 70% του φυσικού αερίου που καταναλώνεται στο Ιράν, το οποίο το εκμεταλλεύεται από τα τέλη των χρόνων του 1990. Το Ισραήλ είχε πλήξει ιρανικές εγκαταστάσεις αυτού του πεδίου στη διάρκεια του πλέμου των 12 ημερών τον Ιούνιο του 2025. Η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας αντέδρασε άμεσα στις εξελίξεις με το χτύπημα σε εγκατάσταση φυσικού αερίου στο Ιράν και τις απειλές για αντίποινα, με τις τιμές του φυσικού αερίου να κινούνται ανοδικά κατά τη διάρκεια των συναλλαγών.

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι επιθέσεις με drones στόχευσαν τις τρίτη και έκτη φάση του πεδίου South Pars στο Asaluyeh, στην επαρχία Μπουσέρ του νότιου Ιράν, διακόπτοντας την παραγωγή σε δύο διυλιστήρια με συνολική ικανότητα περίπου 100 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ανά ημέρα. Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν ανέφεραν ότι αρκετές πετροχημικές εγκαταστάσεις τέθηκαν εκτός λειτουργίας «για να ελεγχθεί και να αποτραπεί η εξάπλωση της φωτιάς».

Το South Pars είναι το μεγαλύτερο φυσικό αέριο πεδίο στον κόσμο, κοινόχρηστο μεταξύ Ιράν και Κατάρ στον Περσικό Κόλπο.
Αποτελεί επέκταση του North Field του Κατάρ. Το Κατάρ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός LNG στον κόσμο, έχει ήδη αναγκαστεί να αναστείλει την παραγωγή λόγω προηγούμενης ιρανικής επίθεσης με drones στις κύριες εγκαταστάσεις LNG του. Ο διοικητής του Asaluyeh, κέντρο φυσικού αερίου και πετροχημικών του Ιράν, Εσκαντάρ Πασαλάρ, καταδίκασε την επίθεση στο South Pars ως «πολιτικό αυτοκτονικό βήμα» των ΗΠΑ και του Ισραήλ και δήλωσε ότι σηματοδοτεί «μια νέα φάση των πολεμικών εξισώσεων».

Νέες φωτογραφίες που κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο, δείχνουν μέρος των εκτεταμένων ζημιών που προκλήθηκαν στις εγκαταστάσεις της Ναυτικής Βάσης Υποστήριξης του Μπαχρέιν, όπου στεγάζεται το Αρχηγείο του 5ου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, μετά από περισσότερες από δύο εβδομάδες επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους και drones από το Ιράν.

Άμεσες οικονομικές συνέπειες

Η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας αντέδρασε άμεσα στις εξελίξεις με το χτύπημα στην εγκατάσταση φυσικού αερίου South Pars στο Ιράν και τις απειλές για αντίποινα, με τις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου να κάνουν νέο άλμα. Το Brent, το βασικό σημείο αναφοράς για το αργό πετρέλαιο, ενισχυόταν κατά περισσότερο από 5,9% στις 16.45 ώρα Ελλάδος, προσεγγίζοντας τα 109,5 δολάρια ανά βαρέλι, γεγονός που αποτυπώνει τη γενικευμένη ανησυχία των αγορών για την ενεργειακή ασφάλεια.

Πάει για τα 110 δολάρια το πετρέλαιο στην Ευρώπη μετά το χτύπημα σε εγκατάσταση φυσικού αερίου του Ιράν – Αύξηση 80% από την αρχή της χρονιάς. Την ίδια ώρα, η τιμή αναφοράς του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου TTF στο Αμστερνταμ σημείωνε στις 16.45 ώρα Ελλάδος άνοδο άνω του 8% προσεγγίζοντας 55 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Πάει για τα 110 δολάρια το πετρέλαιο στην Ευρώπη μετά το χτύπημα σε εγκατάσταση φυσικού αερίου του Ιράν – Αύξηση 80% από την αρχή της χρονιάς

Η ανακοίνωση του Ιράν ότι το κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars – ένα από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως – αποτέλεσε στόχο επίθεσης, εντείνει το κλίμα αβεβαιότητας. Η ιρανική κρατική τηλεόραση ανέφερε ότι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ έπληξαν το South Pars και γειτονικές πετροχημικές εγκαταστάσεις στο Asaluyeh. Το South Pars είχε καταγράψει ρεκόρ ημερήσιας παραγωγής 730 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων το 2025.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη διαθέτει πολλαπλές επιλογές για αντίποινα, οι οποίες ενδέχεται να περιλαμβάνουν επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή, αυξάνοντας περαιτέρω την ένταση στις διεθνείς αγορές. Περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών LNG διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά από τις επιθέσεις του περασμένου μήνα.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζει Ντι Βανς, παραδέχθηκε ότι υπάρχει πρόβλημα με την αύξηση των τιμών της βενζίνης εν μέσω του πολέμου με το Ιράν. «Οι τιμές της βενζίνης είναι υψηλότερες. Ξέρουμε ότι είναι ψηλά και καταλαβαίνουμε ότι οι άνθρωποι υποφέρουν λόγω αυτού», δήλωσε κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε εργοστάσιο στο Μίσιγκαν. «Έχουμε πρόβλημα – το ξέρουμε ότι έχουμε πρόβλημα», συνέχισε, προσθέτοντας ότι «εργαζόμαστε πάνω σε κάποια θέματα, τα οποία θα ανακοινωθούν τις επόμενες 24 με 48 ώρες».

Νέο ρήγμα από την κατάθεση Γκάμπαρντ

Η διευθύντρια Εθνικών Πληροφοριών των ΗΠΑ, Τούλσι Γκάμπαρντ, δήλωσε την Τετάρτη στη Γερουσία ότι το καθεστώς στο Ιράν παραμένει σε λειτουργία αλλά έχει υποστεί σημαντική αποδυνάμωση, ενώ η ακρόαση σημαδεύτηκε από πολιτική ένταση και ερωτήματα για τα κίνητρα του πολέμου, καθώς, όπως διαπιστώθηκε, η θέση που εξέφραζε στη γραπτή της τοποθέτηση διέφερε, εννοιολογικά, απ’ όσα είπε προφορικά.

Κατά την κατάθεσή της ενώπιον της Επιτροπής Πληροφοριών της Γερουσίας, η Γκάμπαρντ υποστήριξε ότι, παρά τα πλήγματα που έχει δεχθεί μετά από σχεδόν τρεις εβδομάδες συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, το ιρανικό καθεστώς «φαίνεται να παραμένει ενεργό, αλλά σε μεγάλο βαθμό αποδυναμωμένο». Η παρέμβασή της πραγματοποιήθηκε σε ένα ήδη επιβαρυμένο πολιτικό κλίμα, μετά την αιφνιδιαστική παραίτηση του Τζο Κεντ, ανώτερου αξιωματούχου που επέβλεπε το Εθνικό Αντιτρομοκρατικό Κέντρο και αμφισβήτησε δημόσια τη βάση της απόφασης για έναρξη των εχθροπραξιών.

Η Γκάμπαρντ τόνισε ότι το Ιράν και οι σύμμαχοί του «συνεχίζουν να επιτίθενται σε αμερικανικά και συμμαχικά συμφέροντα στη Μέση Ανατολή», παρά τις απώλειες που υπέστησαν πριν και μετά την έναρξη του πολέμου. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε όμως η απόκλισή της από το προετοιμασμένο κείμενο της ομιλίας της, το οποίο είχε δοθεί στη δημοσιότητα πριν από την ακρόαση.

Στην προφορική της τοποθέτηση, ανέφερε ότι μετά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις το καλοκαίρι, η Τεχεράνη «προσπαθεί να ανακάμψει» από τις «σοβαρές ζημιές» που υπέστη. Ωστόσο, στο γραπτό της κείμενο προβλεπόταν να αναφέρει ότι οι ιρανικές αρχές δεν είχαν προβεί σε «καμία ενέργεια» για την αποκατάσταση των δυνατοτήτων εμπλουτισμού ουρανίου μετά τα πλήγματα που «εκμηδένισαν το πυρηνικό πρόγραμμα»! Η διαφοροποίηση αυτή θεωρήθηκε ότι αποδυναμώνει την επιχειρηματολογία της κυβέρνησης, η οποία είχε επικαλεστεί το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ως βασικό λόγο για την έναρξη του πολέμου.

Όταν ο γερουσιαστής Μαρκ Γουόρνερ, επικεφαλής των Δημοκρατικών στην Επιτροπή, ζήτησε εξηγήσεις, η Γκάμπαρντ απάντησε ότι παρέλειψε ορισμένα σημεία λόγω περιορισμένου χρόνου. Ο Γουόρνερ αντέτεινε ότι η επιλογή αυτή «αφορούσε συγκεκριμένα τα σημεία που έρχονται σε αντίθεση με τον πρόεδρο», εντείνοντας το κλίμα αντιπαράθεσης.

Η ακρόαση, στην οποία συμμετείχαν επίσης ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ και ο επικεφαλής του FBI Κας Πατέλ, αποτέλεσε την πρώτη δημόσια αποτίμηση της κατάστασης από κορυφαίους αξιωματούχους της κυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ μετά την έναρξη των επιχειρήσεων στα τέλη Φεβρουαρίου. Παράλληλα, ανέδειξε ενδοκομματικές διαφοροποιήσεις στους Ρεπουμπλικανούς σχετικά με τη στρατηγική και τις προετοιμασίες για τον πόλεμο.

Η παραίτηση του Τζο Κεντ, ο οποίος σε δημόσια επιστολή του υποστήριξε ότι το Ιράν «δεν αποτελούσε άμεση απειλή» για τις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι το Ισραήλ ώθησε την Ουάσιγκτον στη σύγκρουση, ενίσχυσε την πίεση προς την κυβέρνηση.  Σε ανάρτησή της μετά την παραίτηση Κεντ, η Γκάμπαρντ υπογράμμισε ότι η ευθύνη για τον καθορισμό του τι συνιστά άμεση απειλή ανήκει στον πρόεδρο, σημειώνοντας ότι ο Τραμπ, «έπειτα από προσεκτική αξιολόγηση όλων των διαθέσιμων στοιχείων», έκρινε ότι το Ιράν αποτελεί τέτοια απειλή. Αντίστοιχη θέση εξέφρασε και ο Τζον Ράτκλιφ, δηλώνοντας ότι μια «αντικειμενική αξιολόγηση» των δυνατοτήτων της Τεχεράνης οδηγεί στο ίδιο συμπέρασμα.

Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος έχει μεταβάλει επανειλημμένα τη ρητορική του σχετικά με τους στόχους του πολέμου, κάνοντας αναφορές τόσο σε αλλαγή καθεστώτος όσο και στην ανάγκη περιορισμού του πυρηνικού προγράμματος και της στρατιωτικής ισχύος του Ιράν. Σε ενημερώσεις προς το Κογκρέσο νωρίτερα τον Μάρτιο, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο υποστήριξε ότι το Ισραήλ έλαβε πρώτο την απόφαση να πλήξει το Ιράν και ότι οι ΗΠΑ συμμετείχαν για να αποτρέψουν πιθανές επιθέσεις αντιποίνων κατά αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή.

Οι συγκρούσεις έχουν ήδη προκαλέσει απώλειες για τις Ηνωμένες Πολιτείες, με επτά στρατιώτες να έχουν σκοτωθεί από επιθέσεις πυραύλων και drones, ενώ περισσότεροι από 200 έχουν τραυματιστεί. Επιπλέον, έξι μέλη των ενόπλων δυνάμεων έχασαν τη ζωή τους σε αεροπορικό δυστύχημα στο Ιράκ κατά τη διάρκεια επιχειρησιακής υποστήριξης.

Η επιστολή παραίτησης του Κεντ ακολουθεί τα βήματα ορισμένων επιφανών προσωπικοτήτων της δεξιάς που αντιτάχθηκαν χωρίς δισταγμό στον πόλεμο (και συχνά συνδύαζαν αυτή τη στάση με κριτική προς το Ισραήλ) – ανθρώπων όπως όχι μόνο ο Τάκερ Κάρλσον, αλλά και η πρώην βουλευτής Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν, η πρώην παρουσιάστρια του Fox Μέγκιν Κέλι και άλλοι.

Τι προτείνει ο Τραμπ για το Ορμούζ

Μια νέα γεωπολιτική ένταση πυροδοτεί ο Τραμπ, μετά από ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, στην οποία διατύπωσε μια έμμεση αλλά ιδιαίτερα αιχμηρή πρόταση σχετικά με τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, επιχειρώντας να ενισχύσει τη διεθνή στήριξη για μια ενδεχόμενη εκστρατεία κατά του Ιράν στην κρίσιμη αυτή θαλάσσια περιοχή, άφησε να εννοηθεί πως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να παραχωρήσουν τον έλεγχο του στρατηγικού περάσματος σε χώρες που θα συμβάλουν ενεργά στην επιχείρηση. Με την ανάρτησή του, διερωτήθηκε τι θα συνέβαινε εάν οι ΗΠΑ «τελείωναν» το ιρανικό καθεστώς και στη συνέχεια άφηναν τα κράτη που χρησιμοποιούν τα Στενά – και όχι οι ίδιες – να αναλάβουν την ευθύνη διαχείρισής τους, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς συμμάχους που, όπως υποστηρίζει, δεν ανταποκρίνονται.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα περάσματα παγκοσμίως για τη διακίνηση πετρελαίου, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε πρόταση ελέγχου τους εξαιρετικά ευαίσθητη σε γεωπολιτικό επίπεδο. Η παρέμβαση Τραμπ έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ επιδιώκουν τη συγκρότηση διεθνούς συμμαχίας για την ασφάλεια της περιοχής, ωστόσο συναντούν ισχυρές αντιστάσεις. Ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη απορρίψει το ενδεχόμενο εμπλοκής, υπογραμμίζοντας ότι μια τέτοια σύγκρουση δεν τις αφορά και ότι το ΝΑΤΟ δεν έχει ρόλο στα Στενά του Ορμούζ.

Ανάλογη στάση τηρούν και άλλοι παραδοσιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως η Αυστραλία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, οι οποίοι αποφεύγουν να συμμετάσχουν σε μια ενδεχόμενη στρατιωτική επιχείρηση στην περιοχή, επιλέγοντας πιο επιφυλακτική στάση απέναντι στην κλιμάκωση.

Η απροθυμία αυτή φαίνεται να έχει προκαλέσει έντονη ενόχληση στον Αμερικανό πρόεδρο. Σε δηλώσεις του, ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε σφοδρή κριτική κατά των συμμάχων του ΝΑΤΟ, κάνοντας λόγο για «ανόητο λάθος» εκ μέρους τους και υποστηρίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εξαρτώνται από τη στήριξή τους, καθώς αποτελούν – όπως είπε – την ισχυρότερη δύναμη παγκοσμίως.

Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της συμμετοχής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, εκφράζοντας την άποψη ότι η συμμαχία δεν λειτουργεί ισότιμα. «Εμείς τους προστατεύουμε, αλλά εκείνοι δεν ανταποκρίνονται όταν τους χρειαζόμαστε», σημείωσε χαρακτηριστικά, εντείνοντας περαιτέρω το κλίμα έντασης στις διατλαντικές σχέσεις.

Ισραήλ: Νεκρός και ο υπουργός Πληροφοριών

Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ Ισραελ Κατς δήλωσε σήμερα Τετάρτη ότι ο ισραηλινός στρατός σκότωσε τον υπουργό Πληροφοριών του Ιράν, Εσμαΐλ Χατίμπ. Ο Ισραέλ Κατς ανακοίνωσε τον θάνατο του Χατίμπ και είπε ότι «σημαντικές εκπλήξεις αναμένονται κατά τη διάρκεια της ημέρας σε όλα τα μέτωπα», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Η Τεχεράνη, δια του Ιρανού προέδρου το επιβεβαίωσε.

Η δολοφονία του Χατίμπ ακολουθεί την εξόντωση από το Ισραήλ του κορυφαίου Ιρανού αξιωματούχου ασφαλείας Αλί Λαριτζανί καθώς και του επικεφαλής της παραστρατιωτικής δύναμης Μπασίτζ των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ είχε επιβάλει κυρώσεις στον Χατίμπ το 2022, επειδή το Υπουργείο Πληροφοριών «εμπλέκεται σε κυβερνοεπιθέσεις εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους».

Ο Χατίμπ «διευθύνει πολλά δίκτυα απειλών στον κυβερνοχώρο που εμπλέκονται σε κυβερνοκατασκοπεία και επιθέσεις ransomware προς υποστήριξη των πολιτικών στόχων του Ιράν», δήλωσε το Υπουργείο Οικονομικών εκείνη την εποχή. Το Υπουργείο Οικονομικών χαρακτήρισε επίσης το Υπουργείο Πληροφοριών του Ιράν σε έναν άλλο γύρο κυρώσεων «μία από τις κύριες υπηρεσίες ασφαλείας της ιρανικής κυβέρνησης, η οποία είναι υπεύθυνη για σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

«Υπό την ηγεσία του, το (Υπουργείο Πληροφοριών) έχει καταπολεμήσει μεγάλο αριθμό υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ακτιβιστών για τα δικαιώματα των γυναικών, δημοσιογράφων, σκηνοθετών και μελών θρησκευτικών μειονοτικών ομάδων», ανέφερε. Το Υπουργείο Πληροφοριών «έχει επίσης διώξει επιθετικά άτομα που καταγγέλλουν παραβιάσεις και παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν, καθώς και τις οικογένειές τους, και έχει υποβάλει κρατούμενους σε βασανιστήρια σε μυστικά κέντρα κράτησης κατά τη διάρκεια της θητείας του».

Οι κηδείες των δύο αξιωματούχων

«Με βαθιά θλίψη έλαβα την οδυνηρή είδηση του μαρτυρικού θανάτου του Δρ. Αλί Λαριτζάνι, γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και εκπροσώπου του ηγέτη στο εν λόγω συμβούλιο, μαζί με τον αξιόλογο γιο του και ορισμένους από τους συνεργάτες του. Οι δολοφόνοι του θα πληρώσουν πολύ σύντομα για το αίμα του» τόνισε μεταξύ άλλων, ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, σε γραπτή του δήλωση που δημοσιεύτηκε. Ο ίδιος δεν έχει πραγματοποιήσει δημόσια εμφάνιση, αφού διαδέχτηκε τον δολοφονηθέντα πατέρα του.

Στο Ιράν τελέστηκε κηδεία του ισχυρού επικεφαλής του ανωτάτου συμβουλίου εθνικής ασφαλείας της Ισλαμικής Δημοκρατίας Αλί Λαριτζανί, ο οποίος σκοτώθηκε χθες Τρίτη, εν μέσω των συνεχιζόμενων βομβαρδισμών του Ισραήλ και των ΗΠΑ, με τον αρχηγό του ιρανικού στρατού να ορκίζεται πως οι δυνάμεις του θα «εκδικηθούν» τον θάνατό του. Τελέστηκε ταυτόχρονα με αυτές του ηγέτη της παραστρατιωτικής δύναμης Μπασίτζ, του Γολαμρεζά Σουλεϊμάνι, ο οποίος σκοτώθηκε επίσης χθες, και των ογδόντα και πλέον ανδρών του πολεμικού ναυτικού που επέβαιναν στη φρεγάτα που βύθισε υποβρύχιο των ΗΠΑ ανοικτά από τη Σρι Λάνκα.

Το ιρανικό ανώτατο συμβούλιο εθνικής ασφαλείας επιβεβαίωσε τον θάνατο του επικεφαλής του, μορφής της ιρανικής εξουσίας, που μόλις την Παρασκευή είχε αψηφήσει τους βομβαρδισμούς κι είχε συμμετάσχει σε διαδήλωση σε δρόμους της Τεχεράνης.  Τα ονόματα των Αλί Λαριτζανί και Γολαμρεζά Σουλεϊμάνι προστέθηκαν στον μακρύ κατάλογο των ιρανών ηγετών που σκότωσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, με σημαντικότερο τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, τις πρώτες ώρες του πολέμου, την 28η Φεβρουαρίου. Ο Αλί Λαριτζανί έγινε στόχος «αμερικανικών και ισραηλινών αεροσκαφών στο σπίτι της κόρης του», σύμφωνα με το FARS. Το Ιράν «θα πάρει εκδίκηση» για «το αγνό αίμα» του Αλί Λαριτζανί και «των άλλων αγαπητών μαρτύρων», τόνισε τις πρώτες πρωινές ώρες ο στρατηγός Αμίρ Χαταμί, ο επικεφαλής του ιρανικού στρατού, σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim.

Από την πλευρά τους, οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν σε ανακοίνωσή τους ότι τα πλήγματα που έβαλαν στο στόχαστρο το Τελ Αβίβ τη νύχτα -κι είχαν αποτέλεσμα να σκοτωθούν τουλάχιστον δυο άνθρωποι, σύμφωνα με τις ισραηλινές υπηρεσίες πρώτων βοηθειών- εξαπολύθηκαν για «να εκδικηθούμε» τον θάνατο του Αλί Λαριτζανί και άλλων αξιωματούχων, που σκοτώθηκαν χθες στο Ιράν.

Ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Άμπας Αρακτσί, δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα υποχωρήσει στον πόλεμο με ΗΠΑ και Ισραήλ: «Δεν αποδεχόμαστε ανακωχή. Ωστόσο, θα ακούσουμε οποιαδήποτε πρόταση μπορεί να τερματίσει μόνιμα τον πόλεμο και να αποζημιώσει τη χώρα μας».

Σε συνέντευξή του στο Al Jazeera, ο Αρακτσί τόνισε ότι το πολιτικό σύστημα του Ιράν είναι ισχυρό και η απώλεια ανώτερων αξιωματούχων δεν θα κλονίσει τη χώρα. Υπογράμμισε ότι οι θεσμοί δεν εξαρτώνται από συγκεκριμένα άτομα και ότι ακόμη και η ανώτατη ηγεσία, αν χάσει μέλος της, το σύστημα θα συνεχίσει να λειτουργεί.

Υπογράμμισε ότι το Ιράν δεν ξεκίνησε τον πόλεμο, αλλά αντιδρά στις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ: «Όταν μας επιτέθηκαν οι Αμερικανοί, οι πύραυλοι και τα UAV μας δεν μπορούν να φτάσουν στο έδαφος των ΗΠΑ. Επομένως, πρέπει να πλήξουμε τις αμερικανικές βάσεις στην περιοχή, οι οποίες δυστυχώς βρίσκονται διάσπαρτες και σε γειτονικές χώρες. Με εξέπληξε η σιωπή της διεθνούς κοινότητας για τις επιθέσεις σε κατοικημένες περιοχές του Ιράν. Μπορώ όμως να διαβεβαιώσω ότι δεν στοχεύσαμε ποτέ αμάχους σε γειτονικές χώρες. Κάποιες ανεπιθύμητες συνέπειες μπορεί να έχουν προκύψει, αλλά δεν ήταν πρόθεσή μας».

Σχολιάζοντας τη στάση των Αμερικανών, ο Αρακτσί πρόσθεσε: «Οι Αμερικανοί παρασύρθηκαν σε αυτόν τον πόλεμο από το Ισραήλ και δεν ξέρουν καν ποιος είναι ο τελικός τους στόχος. Κάθε μέρα λένε κάτι διαφορετικό. Όλα αυτά ήταν αποτέλεσμα λανθασμένου υπολογισμού και τώρα βρίσκονται σε δύσκολη θέση». Σχετικά με την υγεία του νέου ηγέτη Μουτζτάμπα Χαμενεΐ, δήλωσε: «Ο ηγέτης έχει μόνο επιφανειακά τραύματα, είναι σε εξαιρετική κατάσταση και η κατάσταση υπό έλεγχο».

«Ηγέτης de facto»

Ο Λαριτζανί ήταν «de facto ηγέτης του ιρανικού καθεστώτος, πάνω απ’ όλα εδώ και δυο εβδομάδες», είπε ανώτερος αξιωματικός του στρατού του Ισραήλ, που εκφράστηκε υπό τον όρο να μην κατονομαστεί. Αλλά και προτού ξεσπάσει ο πόλεμος «θεωρείτο αυτός που έπαιρνε αποφάσεις και κινούσε τα νήματα», κατά την ίδια πηγή.

Ο ισραηλινός στρατός υποσχέθηκε χθες πως την ίδια τύχη θα έχει επίσης ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος διαδέχτηκε τον πατέρα του αναλαμβάνοντας νέος ανώτατος ηγέτης πριν από μια εβδομάδα αλλά δεν έχει κάνει δημόσια εμφάνιση έκτοτε. Αμερικανοί και ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν πει πως μπορεί να έχει «παραμορφωθεί» καθώς φέρεται να τραυματίστηκε στο πόδι στην επίθεση που σκότωσε τον πατέρα του.

Τη 19η ημέρα του πολέμου που έχει βάλει φωτιά στη Μέση Ανατολή, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αραγτσί προειδοποίησε ότι οι συνέπειές του θα «πλήξουν όλο τον κόσμο». «Το κύμα των παγκόσμιων επιπτώσεων μόλις ξεκίνησε και θα τους πλήξει όλους–ανεξαρτήτως πλούτου, θρησκείας ή φυλής», τόνισε μέσω X.

Παράλληλα οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι έπληξαν χθες βράδυ, με κάποιες από τις πιο ισχυρές διατρητικές βόμβες στο οπλοστάσιό τους -2,3 τόνων- ιρανικές πυραυλικές εγκαταστάσεις κοντά στο στενό του Χορμούζ, θαλάσσια αρτηρία στρατηγικής σημασίας, καθώς από αυτή περνά υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων με προορισμό τις διεθνείς αγορές.

Από την πλευρά του, ο  Τραμπ με αγανακτισμένο τόνο ανακοίνωσε πως το ναυτικό του δεν χρειάζεται την υποστήριξη συμμάχων των ΗΠΑ για να αποκαταστήσει την ασφάλεια του στενού, που έχει ουσιαστικά κλείσει το Ιράν. «Δεν έχουμε ανάγκη και δεν επιθυμούμε πλέον τη βοήθεια των χωρών του NATO–ποτέ δεν τη χρειαζόμασταν!», ανέφερε μέσω Truth Social,

Στο μεταξύ το Ιράν συνεχίζει να εξαπολύει επιθέσεις στο Ισραήλ και σε γειτονικά κράτη του Κόλπου, στοχοποιώντας τόσο αμερικανικά συμφέροντα όσο και πολιτικές υποδομές. Στη Σαουδική Αραβία, το υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε πως αναχαιτίστηκαν drones και βαλλιστικός πύραυλος που κατευθυνόταν στην αεροπορική βάση πρίγκιπας Σουλτάν, νοτιοανατολικά της πρωτεύουσας Ριάντ, όπου σταθμεύουν αμερικανικές δυνάμεις.

Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, «ιρανικό βλήμα» κατέπεσε κοντά στο αρχηγείο του στρατού της Αυστραλίας στη Μέση Ανατολή, στη Μινχάντ, ανακοίνωσε ο Αυστραλός πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανέζι, διευκρινίζοντας ότι δεν υπήρξε τραυματισμός. Το υπουργείο Άμυνας του Κατάρ ανακοίνωσε επίσης ότι αναχαιτίστηκε πύραυλος, λίγη ώρα αφού δημοσιογράφος του Γαλλικού Πρακτορείου άκουσε εκρήξεις στην πρωτεύουσα του εμιράτου, τη Ντόχα, ενώ το Κουβέιτ έκανε λόγο περί αναχαιτίσεων drones.

Σφυροκόπημα στη Βηρυτό

Από την πλευρά του το Ισραήλ συνεχίζει τους βομβαρδισμούς του στον Λίβανο εναντίον του σιιτικού κινήματος Χεζμπολάχ, που πρόσκειται στο Ιράν. Δυο ισραηλινοί βομβαρδισμοί τις πρώτες πρωινές ώρες στο κέντρο της Βηρυτού είχαν αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τουλάχιστον έξι άνθρωποι και να τραυματιστούν άλλοι 24, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία των αρχών. Σύμφωνα με ΜΜΕ, επλήγησαν οι συνοικίες Ζουκάκ ελ Μπλατ και Μπάστα.

Λίγες ώρες αργότερα, βομβαρδίστηκε τρίτη συνοικία: «Ο εχθρός στοχοποίησε το κτίριο που είχε απειλήσει στην Μπασούρα», στο κέντρο της πόλης, ανέφερε το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων ANI , αφού με ανακοινωθέν του μέσω X ο αραβόφωνος εκπρόσωπος του στρατού του Ισραήλ, ο Αβιχάι Αντραΐ, απηύθυνε «επείγουσα προειδοποίηση στους κατοίκους» της τονίζοντας πως θα βομβαρδιζόταν κτίριο «συνδεόμενο» με τη Χεζμπολά.

Ακόμη, ο ισραηλινός στρατός ανέφερε πως «άρχισε να πλήττει τρομοκρατικούς στόχους της Χεζμπολά» στην περιοχή της Τύρου, στον νότιο Λίβανο, ανταποδίδοντας «εκτοξεύσεις ρουκετών εναντίον του κράτους του Ισραήλ».

Νωρίτερα είχε διατάξει τον πληθυσμό να απομακρυνθεί εσπευσμένα από σχεδόν όλη την Τύρο, μέρος της παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, σκορπίζοντας πανικό στους κατοίκους της. Προκλήθηκε κυκλοφοριακό κομφούζιο καθώς χιλιάδες προσπάθησαν να φύγουν με αυτοκίνητα, είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Μπιλάλ Κασμάρ, εκπρόσωπος της υπηρεσίας αντιμετώπισης καταστροφών στην περιοχή της Τύρου.

Ο Κασμάρ ωστόσο επισήμανε πως πολλές οικογένειες αποφάσισαν να παραμείνουν, ανάμεσά τους όσοι ζουν σε καταυλισμούς παλαιστινίων προσφύγων. Εξάλλου, κατ’ αυτόν, κάπου 11.000 εξαναγκαστικά εκτοπισμένοι από άλλες περιοχές του νοτίου Λιβάνου είχαν βρει καταφύγιο στην Τύρο αφότου αναζωπυρώθηκε τη 2η Μαρτίου ο πόλεμος ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ.