Το “ισλαμικό ΝΑΤΟ”: Η αμυντική συμφωνία Σαουδαραβίας-Τουρκίας-Πακιστάν

Το λεγόμενο «Ισλαμικό ΝΑΤΟ» δεν αποτελεί μια ακόμη περιφερειακή διευθέτηση ασφαλείας, αλλά τη πιο φιλόδοξη – και δυνητικά ανατρεπτική – απόπειρα του Ριάντ να οικοδομήσει μια εναλλακτική αρχιτεκτονική ισχύος, εκτός δυτικών πλαισίων, από την Ερυθρά Θάλασσα έως τη Νότια Ασία, την ώρα που οι ΗΠΑ δείχνουν να αποσύρονται στρατηγικά από τη Μέση Ανατολή.

Η υπό διαμόρφωση συμμαχία συνδυάζει την οικονομική ισχύ της Σαουδικής Αραβίας, το πυρηνικό οπλοστάσιο και το εκτεταμένο στρατιωτικό δυναμικό του Πακιστάν, καθώς και τις μαχητικές δυνάμεις της Τουρκίας μαζί με την προηγμένη αμυντική της τεχνολογία. Συγκεκριμένα, η Σαουδική Αραβία αναλαμβάνει τον ρόλο του βασικού χρηματοδότη, το Πακιστάν φέρνει στο τραπέζι περίπου 170 πυρηνικές κεφαλές (σύμφωνα με το SIPRI 2025) και 650.000 εν ενεργεία στρατιωτικό προσωπικό, ενώ η Τουρκία προσθέτει πολύτιμη επιχειρησιακή εμπειρία από τις επιχειρήσεις της σε Συρία και Λιβύη, καθώς και προηγμένα μη επανδρωμένα συστήματα, όπως τα Bayraktar TB2, με εξαγωγές που ξεπέρασαν τα 5 δισ. δολάρια το 2025.

Παράλληλα, το Ριάντ προωθεί μια δεύτερη τριμερή στρατιωτική συνεργασία με Αίγυπτο και Σομαλία, με επίκεντρο την ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας, τον έλεγχο του στρατηγικού στενού Bab al-Mandeb και την ενεργότερη εμπλοκή στον εμφύλιο πόλεμο του Σουδάν.

Ο πόλεμος στο Σουδάν ως καταλύτης

Καταλύτης για αυτή τη στρατηγική στροφή φαίνεται να είναι η συμφωνία όπλων ύψους 1,5 δισ. δολαρίων που μεσολάβησε η Σαουδική Αραβία για τις Ένοπλες Δυνάμεις του Σουδάν (SAF), οι οποίες διατηρούν δεσμούς με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Η συμφωνία προβλέπει την προμήθεια:

• 10 επιθετικών αεροσκαφών Karakorum-8
• εκπαιδευτικών αεροσκαφών Super Mushshak
• 200 μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones)
• συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας
• μαχητικών αεροσκαφών JF-17

Οι SAF αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δυσκολίες απέναντι στις νέες δυνατότητες μη επανδρωμένων συστημάτων των αντιπάλων τους, των παραστρατιωτικών Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RSF) με τον αριθμό των νεκρών στον εμφύλιο πόλεμο να ξεπερνά τους 20.000, σύμφωνα με στοιχεία του ACLED (Ιανουάριος 2026).

Ανησυχία σε Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ

Οι εξελίξεις αυτές έχουν σημάνει συναγερμό σε ΗΠΑ και Ισραήλ. Σύμφωνα με δημοσιεύματα των Reuters και Washington Post, Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ φοβούνται ότι η Σαουδική Αραβία απομακρύνεται σταδιακά από τη Δύση, ιδίως μετά την αυξημένη εμπλοκή της στο Σουδάν και τη γεωγραφική επέκταση των στρατηγικών φιλοδοξιών του Vision 2030 – από τη Σομαλία, την Υεμένη και το Ιράκ έως το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές.

Αν και δεν έχει υπάρξει ακόμη επίσημη υπογραφή της τριμερούς συμφωνίας, οι συνομιλίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, σύμφωνα με δηλώσεις του Πακιστανού υπουργού Εξωτερικών στις 15 Ιανουαρίου.

Το “ισλαμικό ΝΑΤΟ”

Όλα αυτά δεν συνιστούν απλώς μια αναδιάταξη περιφερειακής ασφάλειας. Το Ριάντ φαίνεται να επιχειρεί μια συνολική αναμόρφωση της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Μέσης Ανατολής, συσπειρώνοντας σουνιτικές δυνάμεις απέναντι στο Ιράν και τις σιιτικές του συμμαχίες, ενώ ταυτόχρονα περιθωριοποιεί τις συμφωνίες υπό αμερικανική ηγεσία.

Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία: Ο Ντόναλντ Τραμπ προωθεί το σχέδιο “Board of Peace” και προετοιμάζει αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από το Ιράκ. Οι νέες συμμαχίες της Σαουδικής Αραβίας αποκαλύπτουν μια σαφή αντιστροφή της έως τώρα δυτικής πορείας της, επιταχύνοντας ροές όπλων προς δυνάμεις με ιδεολογικούς δεσμούς με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και εξασφαλίζοντας τον έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων οδών της Ερυθράς Θάλασσας ταχύτερα απ’ ό,τι θα μπορούσαν να το πετύχουν ακόμη και οι Χούτι.

Με τον Τραμπ να απομακρύνεται από τη Μέση Ανατολή, η Σαουδική Αραβία χτίζει το δικό της “Ισλαμικό ΝΑΤΟ”. Πόσα ακόμη σουνιτικά κράτη θα ενταχθούν πριν η δυτική επιρροή επισκιαστεί πλήρως, ή πριν το εγχείρημα καταρρεύσει υπό το βάρος των ίδιων του των αντιφάσεων;