Το παρασκήνιο της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν – Η παρέμβαση της Κίνας

Στο μεταξύ, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή προετοιμάζονταν για κύμα ιρανικών αντιποίνων πρωτοφανούς κλίμακας. Εντός του Ιράν, ορισμένοι πολίτες εγκατέλειπαν τα σπίτια τους σε μια προσπάθεια να αποφύγουν τον αντίκτυπο των επιθέσεων που απειλούσε να εξαπολύσει ο Τραμπ.

Μετά από συνομιλίες με έντεκα πηγές που έχουν γνώση των συνομιλιών, το Axios περιγράφει τις παρασκηνιακές διεργασίες που οδήγησαν στη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων.

Το πρωί της Δευτέρας, και ενώ ο Τραμπ συνομιλούσε με πολίτες σε εορταστική εκδήλωση για το Πάσχα στον Λευκό Οίκο, ένας «πολύ θυμωμένος» Στιβ Γουίτκοφ μιλούσε στα τηλέφωνα.

Ο απεσταλμένος των ΗΠΑ είπε στους μεσολαβητές ότι η αντιπρόταση των 10 σημείων που μόλις είχαν λάβει οι ΗΠΑ από το Ιράν ήταν «μια καταστροφή», σύμφωνα με μία από τις πηγές του Axios.

Το γεγονός αυτό πυροδότησε ένα χαοτικό μπαράζ διπλωματικών ενεργειών, με τους Πακιστανούς μεσολαβητές να ψηφίζουν νέα σχέδια μεταξύ του Γουίτκοφ και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ενώ οι υπουργοί Εξωτερικών της Αιγύπτου και της Τουρκίας προσπαθούσαν να γεφυρώσουν τις διαφωνίες.

Μέχρι το βράδυ της Δευτέρας, οι μεσολαβητές είχαν την έγκριση των ΗΠΑ για μια ενημερωμένη πρόταση εκεχειρίας δύο εβδομάδων. Στη συνέχεια, ήταν στο χέρι του Χαμενεΐ – ο οποίος, σύμφωνα με τις πηγές, συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία τη Δευτέρα και την Τρίτη – να λάβει μια απόφαση.

Ο ρόλος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εμπλοκή του νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν ήταν αναγκαστικά μυστική και επίπονη. Όντας αντιμέτωπος με απειλές δολοφονίας του από το Ισραήλ, ο Χαμενεΐ επικοινωνούσε κυρίως μέσω αγγελιαφόρων που μεταβιβάζουν σημειώματα.

Δύο πηγές περιέγραψαν ως «σημαντική εξέλιξη» την έγκριση που έδωσε ο Χαμενεΐ στους διαπραγματευτές του για να προχωρήσουν σε συμφωνία. Η ίδια πηγή ανέφερε ότι ο Αραγτσί έπαιξε επίσης κεντρικό ρόλο τόσο στη διαχείριση των διαπραγματεύσεων όσο και στην άσκηση πίεσης προς τους διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης ώστε να αποδεχτούν μια συμφωνία.

Στο μεταξύ, και η Κίνα είχε συμβουλεύσει το Ιράν να επιδιώξει τη διακοπή των συγκρούσεων. Αλλά εν τέλει, όλες οι σημαντικές αποφάσεις τη Δευτέρα και την Τρίτη πέρασαν από τον Χαμενεΐ. «Χωρίς το πράσινο φως του, δεν θα υπήρχε συμφωνία», ανέφερε η περιφερειακή πηγή.

Ο ρόλος Βανς και Νετανιάχου

Ήταν σαφές μέχρι το πρωί της Τρίτης ότι σημειωνόταν κάποια πρόοδος, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τον Τραμπ από το να διατυπώσει εκ νέου τις απειλές του: «Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε», έγραψε χθες σε ανάρτησή του στο Truth Social.

Ορισμένα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το Ιράν απάντησε σε αυτές τις δηλώσεις με διακοπή των συνομιλιών. Ωστόσο, πηγές που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις δήλωσαν στο Axios ότι αυτό δεν ίσχυε και ότι στην πραγματικότητα υπήρχε διπλωματική δραστηριότητα.

Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς επικοινωνούσε τηλεφωνικά από την Ουγγαρία, κυρίως με τους Πακιστανούς μεσολαβητές. Παράλληλα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου βρισκόταν σε συχνή επικοινωνία καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας με τον Τραμπ και την ομάδα του, αν και οι Ισραηλινοί ανησυχούσαν ολοένα και περισσότερο ότι είχαν χάσει τον έλεγχο της διαδικασίας.

Γύρω στο μεσημέρι της Τρίτης, υπήρχε μια γενική κατανόηση ότι τα μέρη συγκλίνουν σε μια κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων. Τρεις ώρες αργότερα, ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ δημοσίευσε τους όρους στο X και κάλεσε και τις δύο πλευρές να τους αποδεχτούν.

Αγωνία μέχρι την τελευταία στιγμή

Ο Τραμπ άρχισε τότε να λαμβάνει κλήσεις και μηνύματα κειμένου από φερόμενους συμμάχους και έμπιστούς του που τον παρότρυναν να τους απορρίψει. Ήταν τόσο μεγάλη η σύγχυση σχετικά με το τι σκεφτόταν ο Τραμπ, ακόμη και μεταξύ των στενών συνεργατών του, που πολλοί άνθρωποι που είχαν μιλήσει μαζί του μόλις μία ή δύο ώρες νωρίτερα, εξακολουθούσαν να πιστεύουν ότι θα απέρριπτε την πρόταση κατάπαυσης του πυρός.

Λίγο πριν κοινοποιήσει την απάντησή του, ο Τραμπ μίλησε με τον Νετανιάχου για να εξασφαλίσει τη δέσμευσή του να τηρήσει την κατάπαυση του πυρός.

Στη συνέχεια μίλησε με τον αρχηγό του στρατού του Πακιστάν, Ασίμ Μουνίρ, για να κλείσει η συμφωνία.

Οι αμερικανικές δυνάμεις έλαβαν εντολή να αποσυρθούν 15 λεπτά μετά την ανάρτηση του Τραμπ.

Ακολούθησε και ο Αραγτσί, ο οποίος δήλωσε ότι το Ιράν θα τηρήσει την κατάπαυση του πυρός και θα ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ σε πλοία που λειτουργούν «σε συντονισμό με τις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν».

Αντιδρά η ισραηλινή αντιπολίτευση

Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης στο Ισραήλ, Γιαίρ Λαπίντ, επιτέθηκε στον πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου για την εκεχειρία που συμφώνησαν ΗΠΑ-Ιράν. «Δεν έχει υπάρξει ποτέ τέτοια διπλωματική καταστροφή σε όλη μας την ιστορία» έγραψε στο X. «Το Ισραήλ δεν ήταν καν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων όταν ελήφθησαν αποφάσεις σχετικά με τον πυρήνα της εθνικής μας ασφάλειας».

Σύμφωνα με τον Λαπίντ ενώ «ο στρατός εκτέλεσε ό,τι του ζητήθηκε [και] το κοινό επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα», ο πρωθυπουργός Νετανιάχου «απέτυχε διπλωματικά, απέτυχε στρατηγικά και δεν πέτυχε κανέναν από τους στόχους που ο ίδιος έθεσε».

«Θα χρειαστούν χρόνια για να αποκαταστήσουμε τη διπλωματική και στρατηγική ζημιά που προκάλεσε ο Νετανιάχου λόγω αλαζονείας, αμέλειας και έλλειψης στρατηγικού σχεδιασμού» κατέληξε στην ανάρτησή του ο Γιαίρ Λαπίντ.

Τέσσερις ώρες μετά την ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, για κατάπαυση του πυρός με το Ιράν, το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου εξέδωσε δήλωση με την οποία χαιρετίζει την εκεχειρία τονίζοντας παράλληλα ότι δεν καλύπτει τον Λίβανο, παρά τους ισχυρισμούς των Πακιστανών μεσολαβητών περί του αντιθέτου.

«Το Ισραήλ υποστηρίζει την απόφαση του Προέδρου Τραμπ να αναστείλει τις επιθέσεις κατά του Ιράν για δύο εβδομάδες, υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα ανοίξει αμέσως τα στενά και θα σταματήσει όλες τις επιθέσεις κατά των ΗΠΑ, του Ισραήλ και των χωρών της περιοχής», αναφέρει το γραφείο του Πρωθυπουργού.

Ρωσία

Η Μαρία Ζαχάροβα, εκπρόσωπος του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν «μια μονοδιάστατη, επιθετική και αδικαιολόγητη επίθεση» εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η οποία οδήγησε σε «συντριπτική ήττα».

«Η χώρα μας, από την αρχή, στις πρώτες της δηλώσεις, είπε ότι ήταν απαραίτητο να σταματήσει αμέσως αυτή η επιθετικότητα, ότι δεν υπήρχε στρατιωτική λύση σε αυτή την κατάσταση ούτε οποιαδήποτε προσπάθεια να αποκατασταθεί η τάξη στην περιοχή», δήλωσε στο ραδιόφωνο Sputnik. Η Ζαχάροβα είπε επίσης ότι ήταν απαραίτητο να ξεκινήσει αμέσως «μια πραγματική πολιτική και διπλωματική διευθέτηση, η οποία, φυσικά, βασίζεται στη διαδικασία διαπραγμάτευσης με πραγματική συνεκτίμηση των θέσεων».

Η κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν δείχνει ότι επικράτησε η κοινή λογική, δήλωσε σήμερα ο αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ, προσθέτοντας ωστόσο ότι “δεν θα υπάρξει φθηνό πετρέλαιο”.

Πετρέλαιο-Αέριο: Οι τιμές υποχωρούν 

Η τιμή του βαρελιού του West Texas Intermediate (WTI), αμερικανικής ποικιλίας αναφοράς στις διεθνείς αγορές αργού, συνεχίζει τη θεαματική πτώση της τις πρώτες πρωινές ώρες, κατά σχεδόν 18%, μετά τις αναγγελίες του Τραμπ και της κυβέρνησης του Ιράν περί κατάπαυσης του πυρός για δύο εβδομάδες και έναρξης διαπραγματεύσεων ανάμεσά τους στο Πακιστάν προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος.

Λίγη ώρα πριν από το άνοιγμα των ασιατικών αγορών, περί τις 02:30 (σ.σ. ώρα Ελλάδας), η τιμή του WTI υποχωρούσε κατά 17,64%, στα 93,03 δολάρια. Πριν από τις ανακοινώσεις, η τιμή του WTI είχε αυξηθεί κατά περίπου 70% από το ξέσπασμα του πολέμου την 28η Φεβρουαρίου.

Η τιμή του ευρωπαϊκού αερίου υποχώρησε κατά περίπου 20% στο άνοιγμα, μετά την υποχώρηση και της τιμής του πετρελαίου, αφού ο Ντόναλντ Τραμπ ήρε το τελεσίγραφό του εναντίον του Ιράν και η Τεχεράνη δήλωσε έτοιμη να διαπραγματευθεί.

Η στάση φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών

Ένοπλες ιρακινές φιλοϊρανικές ομάδες της «Ισλαμικής Αντίστασης στο Ιράκ» ανακοίνωσαν σήμερα ότι αναστέλλουν για δύο εβδομάδες τις επιθέσεις τους εναντίον των «εχθρικών βάσεων» στη χώρα και την περιοχή, μετά την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.

«Η Ισλαμική Αντίσταση στο Ιράκ ανακοινώνει την αναστολή των επιχειρήσεών της στο Ιράκ και στην περιοχή για δύο εβδομάδες», ανέφερε η συμμαχία σε ανακοίνωσή της στο Telegram.

Η Χεζμπολάχ του Λιβάνου σταμάτησε τα πυρά εναντίον του βόρειου Ισραήλ και εναντίον ισραηλινών στρατευμάτων στον Λίβανο τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης, στο πλαίσιο της εκεχειρίας ΗΠΑ-Ιράν που ανακοινώθηκε νωρίτερα, αναφέρουν στο Reuters τρεις λιβανέζικες πηγές.

Το Ισραήλ συνέχισε τις επιθέσεις του στον νότιο Λίβανο και εξέδωσε νέα εντολή εκκένωσης για μια νότια πόλη, υποδεικνύοντας ότι θα επιτεθεί σύντομα εκεί, αφού ο πρωθυπουργός Νετανιάχου δήλωσε ότι η δύο εβδομάδων εκεχειρία Ιράν-ΗΠΑ δεν θα περιλαμβάνει τον Λίβανο.